تالار آفتاب‌گیر (گلخانه)

تالار آفتاب‌گیر ساختمان یا تالار شیشه‌ای یا با پارچه برزنتی است که با نام‌های گلخانه یا اتاق آفتاب‌گیر نیز شناخته می‌شود. اگر این تالار در یک خانه باشد معمولاً از یک سمت به خانه متصل می‌شود. ساخت تالارهای آفتاب‌گیر از قرون شانزدهم میلادی آغاز شد که زمین‌داران ثروتمند به دنبال پرورش مرکباتی مانند لیمو و پرتقال بودند تا آنها را روی میزهای شام خود قرار دهند که به تازگی توسط بازرگانانی که از مناطق گرمتر مدیترانه آنها را آورده بودند معرفی شده بود. تالارهای آفتاب‌گیر یا گلخانه‌های شهری در اوایل اوایل قرن نوزدهم توسط شهرداری‌ها محبوب یافت و رایج شد.

بسیاری از شهرها اروپا مخصوصاً شهرهایی که آب و هوای سرد و جمعیت زیادی داشتند برای خود تالارهای آفتاب‌گیر شهری را برای نمایش گیاهان گرمسیری و برگزاری نمایش‌های گل و گیاه ساخته بودند. این نوع از گلخانه یا تالار آفتاب‌گیر در اوایل قرن نوزدهم نیز رواج داشت و در پایان قرن مردم نیز کاربر اجتماعی نیز پیدا کرده بودند (برای نمونه مهمانی و نمایشگاه‌های چای در آن برگزار می‌شود). معماری تالار آفتاب‌گیر یا گلخانه‌های شهری سبک‌ها متفاوتی از ویکتوریایی گرفته تا سبک‌های مدرن مانند گنبدهای ژئودزیک را شامل می‌شود. بسیاری از آنها سازه‌های بزرگ و چشمگیری هستند و در فهرست زیر گنجانده شده‌اند.

در انگلستان تعریف قانونی تالار آفتاب‌گیر یا گلخانه‌های شهری، ساختمانی است که حداقل ۵۰٪ مساحت دیواره جانبی آن را لعاب‌دار و حداقل ۷۵٪ سقف آن را با مواد نیمه شفاف، ورق پلی‌کربنات یا شیشه بسته باشند. امروزه عموم مردم واژه‌های تالار آفتاب‌گیر، تالار آفتاب‌رو و گلخانه شهری را به صورت مترادف همدیگر به کار می‌برند، اما به‌طور کلی اصطلاح تالار آفتاب‌گیر و به ویژه تالار آفتاب‌گیر انگلیسی، تصویر یک ساختار آراسته را تداعی می‌کند که بازگو کننده سنت‌های آن دوره از ساخت سالن‌های آفتاب‌گیر دوره ویکتوریا است. تالارهای آفتاب‌گیر مدرن نیز کماکان با تزیینات سنتی و با درهای پاسیوی یک‌نفره، دو نفره یا حتی درهای تاشو ساخته می‌شوند.

این سازه‌ها در سراسر دنیا، در باغ‌های خصوصی، پارکها و موسسات گیاه‌شناسی طراحی و ساخته شده‌اند. تالارهای آفتاب‌گیر کوچکتر محبوبیت بیشتری یافته‌اند که می‌توانند کارایی دوگانه داشته و هم کاربری باغبانی و هم برای تفریح و لذت شخصی (مکانی برای مراقبت و تأمل و کتاب‌خواندن) داشته باشند.

تالارهای آفتاب‌گیر در قرن شانزدهم زمانی پدید آمدند که مالکان ثروتمند زمین‌ها به دنبال پرورش میوه‌های مرکباتی چون لیمو و پرتقال بودند که بازرگانان از نواحی گرمتر دریای مدیترانه به آنجا می‌آوردند و به تدریج به سفره‌های غذایی‌شان وارد شده بود. حفظ مرکبات و دیگر گیاهان حساس ابتدا به صورت ابتدایی و با ساخت آلاچیق بر روی گیاهان گلدانی یا بسترهای گیاهی یا با جابجایی گلدان‌ها به داخل خانه در فصل سرد آغاز شد. این سازه‌های اولیه که در ایتالیا به نام «لیمانایا» شناخته می‌شدند از پانل‌های چوبی برای محافظت در برابر سرما استفاده می‌کردند.

در شمال اروپا حفاظت از درختان پرتقال تبدیل به یک روند گسترده شد و بناهای خاصی برای حفاظت از این میوه خوشمزه و حساس ساخته شد. این بناها که به «پرتغال‌سرا» معروف شدند معمولاً سازه‌های محصور شده‌ای بودند که با چوب، آجر یا سنگ ساخته می‌شدند و در دیوارهای جنوبی پنجره‌های عمودی بلند داشتند. درختان مرکبات معمولاً در گلدان‌ها یا بشکه‌های بزرگ قرار داشتند و در فصل تابستان برای استفاده در فضای بیرون به بیرون منتقل می‌شدند، همان‌طور که در باغ‌های ورسای دیده می‌شود. استفاده از این اتاق‌ها هم از نظر اجتماعی و هم از نظر عملی گسترش یافت و برای سرگرمی و پذیرایی و همچنین نگهداری انواع مختلفی از گیاهان مورد استفاده قرار گرفت. اصطلاح «گلخانه» به تالارها و «کنسرواتواری» برای گیاهان حساس به کار می‌رفت. در قرن هجدهم استفاده از شیشه‌های شیب‌دار در طراحی کنسرواتوارها آغاز شد تا نور بیشتری به داخل سازه وارد شود و شرایط بهتری برای رشد گیاهان فراهم گردد. این نوآوری احتمالاً تحت تأثیر تحقیقات دانشمند هلندی Jan Ingenhousz که نقش نور در فتوسنتز را مطالعه کرده بود قرار داشته است. با این حال اگرچه تحقیقات او احتمالاً به پیشرفت‌های کشاورزی کمک کرده است مشخص نیست که آیا او مستقیماً بر پذیرش شیشه‌های شیب‌دار برای تالارهای آفتاب‌گیر تأثیر گذاشته است یا خیر.^[۱]

قرن نوزدهم عصر طلایی ساخت تالارهای آفتاب‌گیر به‌ویژه در انگلستان بود. تالارهای آفتاب‌گیر انگلیسی نتیجه علاقه به باغبانی و فناوری‌های جدید شیشه و گرمایش در انگلستان بودند. بسیاری از تالارهای آفتاب‌گیر عمومی باشکوه، که از آهن و شیشه ساخته شده‌اند، نتیجه این دوران هستند. باغ‌های کیو در لندن نمونه‌ای از یک گلخانه بزرگ است که برای پرورش گیاهان حساس و نادر استفاده می‌شود یا کمتر برای نگهداری پرندگان و حیوانات نادر – گاهی اوقات گیاهان و حیوانات در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند. نمونه‌های دیگر شامل خانه بزرگ نخل در باغ‌های کیو است که در سال ۱۸۴۴ ساخته شده و توسط دسیماس بورتون طراحی شده است، و کاخ بلور که برای نمایشگاه بزرگ لندن در سال ۱۸۵۱ توسط سر جوزف پکسون ساخته شد.^[۲]

ساخت و ساز گسترده تالارهای آفتاب‌گیر در انگلستان با آغاز جنگ جهانی دوم متوقف شد. با وجود اینکه ورود شیشه‌های عایق در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ منجر به توسعه ساختارهای ساده اتاق‌های آفتاب شد، این روند تنها در دهه ۱۹۷۰ بود که معماران و سازندگان خلاق شروع به بازسازی سبک ویکتوریایی تالارهای آفتاب‌گیر قرن نوزدهم انگلیسی در نسخه‌های کوچک‌تر خانگی با استفاده از شیشه‌های عایق کردند. در ساخت و ساز معاصر، یک تالارهای آفتاب‌گیر از یک اورنجری در این تفاوت دارد که بیش از ۷۵٪ سطح سقف آن از شیشه ساخته شده است. مواد فریم و سقف شامل آلومینیوم، پی‌وی‌سی و چوب است. باید بیش از ۵۰٪ سطح دیوار یک تالار شیشه باشد تا بتوان آن را تالار آفتاب‌گیر نامید. تالارهای آفتاب‌گیر معاصر از فناوری‌های مختلفی برای اطمینان از کارایی انرژی شیشه استفاده می‌کنند، به‌طوری‌که حداکثر نور ممکن را به داخل وارد کرده و دمای ثابت را در تابستان و زمستان حفظ می‌کنند. این فناوری‌ها شامل شیشه‌های حاوی آرگون، پوشش‌های ضدآلودگی بر روی شیشه، فیلم‌های بازتاب‌دهنده حرارت، نوارهای حرارتی یا شکست‌های حرارتی – بخش‌های توخالی شیشه که حرارت را متوقف می‌کنند می‌شوند.^[۳][۴] جدیدترین فناوری‌های شیشه شامل شیشه‌های خودتیره شونده است که در طول روز تابستانی به تدریج تیره می‌شوند و سپس به محض کاهش دمای سطح شیشه در پایان روز روشن می‌شوند.

• 
  تالار آفتاب‌گیر بزرگ Syon House، برنتفورد، لندن
• 
  سپیده‌دم در تالار آفتاب‌گیر Muttart Conservatory در ادمونتون، آلبرتا، کانادا
• 
  تالار آفتاب‌گیر St George's Park, Gqeberha، بندر الیزابت، آفریقای جنوبی
• 
  باغ‌های زمستانی Tollcross Winter Gardens در سال ۲۰۰۸
• 
  درون Tollcross Winter Gardens در سال ۲۰۰۸

• باغ گیاه‌شناسی بالارات
• تالار آفتاب‌گیر جشن دویست‌سالگی در باغ گیاه‌شناسی آدلاید
• باغ‌های فیتزروی، ملبورن

• فانوس سقف

• Antram, Nicholas; Morrice, Richard (2008). Brighton and Hove. Pevsner Architectural Guides. London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-12661-7.
• Orangeries Palaces of Glass-Their History and Development. 1994.