تعرفه مارسی

تعرفهٔ مارسی
در موزهٔ باستان‌شناسی مدیترانه، مارسی
موادسنگ
کشف‌شدهژوئن ۱۸۴۵
مارسی، بوش-دو-رون، فرانسه
مکان کنونیموزهٔ باستان‌شناسی مدیترانه
زبانپونیکی

تعرفهٔ مارسی کتیبه‌ای به زبان پونیکی از سدهٔ سوم پیش از میلاد است که در ژوئن ۱۸۴۵ بر روی دو قطعه سنگ در مارسی در جنوب فرانسه یافت شد. گمان می‌رود که این کتیبه در اصل از معبد بعل صفون در کارتاژ آمده باشد. این کتیبه یکی از نخستین کتیبه‌های منتشرشده به خط الفبای فنیقی و یکی از طولانی‌ترین کتیبه‌هایی است که تاکنون یافت شده است.

این کتیبه نخستین‌بار توسط ژان-ژوزف-لئاندر بارژ منتشر شد و با شمارهٔ KAI 69 و CIS I 165 شناخته می‌شود.[۱]

این کتیبه در مارسی در موزهٔ باستان‌شناسی مدیترانه به نمایش گذاشته شده است.[۲]

کشف

چنان‌که در Corpus Inscriptionum Semiticarum نشان داده شده است

در ژوئن ۱۸۴۵، کارگرانی که خانه‌ای را در بخش قدیمی مارسی، نه‌چندان دور از کلیسای جامع مارسی، تخریب می‌کردند، دو قطعه کتیبه را در میان آوار یافتند. گفته شد که کتیبه بر روی سنگ کاسیس حک شده و از این رو تولید محلی به شمار می‌رفت. سنگ‌تراش، سنگ‌ها را به مدیر موزه پیشنهاد کرد و او بلافاصله آن‌ها را به ده فرانک خرید. روزنامه‌های فرانسوی اعلام کردند که متن کشف‌شده به‌اندازه‌ای کامل و بلند است که هیچ یادمان کتیبه‌شناسی فنیقی دیگری که در آن زمان شناخته شده بود، از نظر اهمیت توان رقابت با آن را نداشت.[۳]

تحلیل شیمیایی جدید سنگ نشان داده است که خاستگاه آن کارتاژ است.[۴] دو واژهٔ نخست کتیبه به ما می‌گوید که این کتیبه در اصل بخشی از معبد خدای مهم بعل هامون بوده است. دو سوفِت نام‌برده در سطرهای ۱-۲ و ۱۸-۱۹ کتیبه، که هر دو نام حَلوصبعل (به معنی «بعل نجات می‌دهد»[۵]) را داشتند، ظاهراً مقامات همنام‌گذار شهر در سال ساخت کتیبه بوده‌اند. سوفت‌ها با دو کنسول همنام‌گذار در رم قابل مقایسه‌اند.

کتیبه

این تعرفه پرداخت‌ها به کاهنان برای انجام قربانی‌ها را تنظیم می‌کرد و ماهیت قربانی‌ها را شرح می‌داد.[۶] همهٔ قربانی‌ها جانوران نر هستند و از جانوران ماده نامی برده نشده است.

متن کتیبه چنین است:[۷][۸]

(سطر ۱)BT B‘L B‘[T HMŠ]’TT ’Š ṬN[’ ŠLŠM H’Š ’Š ‘L HMŠ’]TT معبد بعل. (این است) تعر[فهٔ پرداخت‌ها] (برای قربانی‌ها) که [سی مردِ مسئول تعرفه‌ها] تعیین کرده‌اند.
(۱-۲)‘T [R ḤLṢ]B‘L HŠPṬ BN BDTNT BN BD[’ŠMN WḤLṢB‘L] / HŠPṬ BN BD’ŠMN BN ḤLṢB‘L WḤ[BRNM]در زمان [مقامات حَلوص]بعلِ سوفت، پسر بودتینیت، نوادهٔ بود[اشمون، و حَلوصبعل] / سوفت، پسر بوداشمون، نوادهٔ حَلوصبعل، و همکارانشان.]
(۳)B’LP KLL ’M ṢW‘T ’M ŠLM KLL LKHNM KSP ‘ŠRT 10 B’ḤDبرای یک گاو نر کامل، خواه تکه‌تکه شده خواه کاملاً سالم،[الف] کاهنان برای هر (جانور) ده قطعه نقره ۱۰ دریافت خواهند کرد؛
(۳-۴)WBKLL YKN LM ‘LT PN HMŠ’T Z Š[’R MŠQL ŠLŠ M’T 300] / WBṢW‘T QṢRT WYṢLTو برای (جانور) کامل، علاوه بر این پرداخت، گوشتی به وزن سیصد ۳۰۰ [برای آن‌ها خواهد بود]، / و از اجزای تکه‌شدهٔ (جانور) QṢRT (سینه؟[۹]) و بندها (برای کاهنان خواهد بود).
(۴)WKN H‘RT WHŠLBM WHP‘MM W’ḤRY HŠ’R LB‘L HZBḤاما پوست و ŠLBM و پاها و بقیهٔ گوشت برای قربانی‌کننده خواهد بود.[۱۰]
(۵)B‘GL ’Š QRNY LMBMḤSR B’ṬWMṬ’ ’M B’YL KLL ’M ṢW[‘T] ’M ŠLM KLL LKHNM KSP ḤMŠT [ 5 B’ḤDبرای یک گوساله که شاخ‌هایش بر روی سرش غایب است (یعنی هنوز رشد نکرده‌اند)، یا برای یک قوچ کامل، خواه تکه‌تکه شده خواه کاملاً سالم، کاهنان پنج قطعه نقره [ ۵ برای هر (جانور) دریافت خواهند کرد؛
(۵-۶)WBKLL YKN LM ‘L]/T PN HMŠ’T Z Š’R MŠQL M’T WḤMŠM 150 WBṢW‘T QṢRT WYṢLTو برای (جانور) کامل، علاوه بر این پرداخت، گوشتی به وزن صد و پنجاه ۱۵۰ برای آن‌ها خواهد بود، و از اجزای تکه‌شدهٔ (جانور) QṢRT و بندها.
(۶)WKN H‘RT WHŠLBM WHP‘[MM W’ḤRY HŠ’R LB‘L HZBḤ]اما پوست و ŠLBM و پا[ها و بقیهٔ گوشت برای قربانی‌کننده خواهد بود.]
(۷)BYBL ’M B‘Z KLL ’M ṢW‘T ’M ŠLM KLL LKHNM KSP ŠQL 1 ZR 2 B’ḤDبرای یک قوچ یا بز کامل، خواه تکه‌تکه شده خواه کاملاً سالم، کاهنان از هر (جانور) ۱ قطعه نقره (و) ۲ مشت دریافت خواهند کرد؛
(۷-۸)WBṢW‘T YK[N LM ‘LT PN HMŠ’T Z QṢRT] / WYṢLTو از اجزای تکه‌شدهٔ (جانور)، علاوه بر این پرداخت، QṢRT] / و بندها برای آن‌ها خوا[هد بود.]
(۸)WKN H‘RT WHŠLBM WHP‘MM W’ḤRY HŠ’R LB‘L HZBḤاما پوست و ŠLBM و پاها و بقیهٔ گوشت برای قربانی‌کننده خواهد بود.
(۹)B’MR ’M BGD’ ’M BṢRB ’YL KLL ’M ṢW‘T ’M ŠLM K[L]L LKHNM KSP RB‘ ŠLŠT ZR [ 2 B’ḤDبرای یک میش یا برای یک بزغالهٔ نر یا برای یک قوچ جوان کامل(؟)، خواه تکه‌تکه شده خواه کام[لاً] سالم، کاهنان از هر (جانور) (۱) قطعه نقره (و) سه‌چهارم مشت دریافت خواهند کرد؛
(۹-۱۰)WBṢW‘T YKN LM ‘L/T] / PN HMŠ’T Z QṢRT WYṢLTو از اجزای تکه‌شدهٔ (جانور)، علاوه بر] / این پرداخت، QṢRT و بندها برای آن‌ها خواهد بود.
(۱۰)WKN H‘RT WHŠLBM WHP‘MM W’ḤRY HŠ’R LB‘L [HZBḤ]اما پوست و ŠLBM و پاها و بقیهٔ گوشت برای قربان[ی‌کننده] خواهد بود.
(۱۱)[BṢ]PR ’GNN ’M ṢṢ ŠLM KL[L] ’M ŠṢP ’M ḤZT LKHNM KSP RB‘ ŠLŠT ZR 2 B’ḤD WKN HŠ[’R LB‘L HZBḤ][برای] پرندهٔ ’GNN یا پرندهٔ ṢṢ (باز؟) (که) کاملاً سالم است، یا (برای) پرندهٔ ŠṢP یا پرندهٔ ḤZT، کاهنان از هر (جانور) (۱) قطعه نقره (و) ۲ سه‌چهارم مشت دریافت خواهند کرد؛ اما بق[یه برای قربانی‌کننده خواهد بود.]
(۱۲)[‘]L ṢPR ’M QDMT QDŠT ’M ZBḤ ṢD ’M ZBḤ ŠMN LKHNM KSP ’[GRT] 10 LB’ḤD [... ...][ب]رای پرنده یا QDMT مقدس یا قربانی شکار یا قربانی روغن، کاهنان (برای هر جانور) ۱۰ نقرهٔ «[agorut]» دریافت خواهند کرد.
(۱۳)[B]KL ṢW‘T ’Š Y‘MS PNT ’LM YKN LKHNM QṢRT WYṢLT W[B]ṢW‘T [... ...][در مورد] همهٔ اجزای تکه‌شدهٔ (جانور) که کسی به درگاه خدایی بیاورد، QṢRT و بندها برای کاهنان خواهد بود. اما [از] اجزای تکه‌شده [...]
(۱۴)[‘]L BLL W‘L ḤLB W‘L ḤLB W‘L KL ZBḤ ’Š ’DM LZBḤ BMNḤ[T...] Y[KN LKHNM ...][ب]رای علوفه و برای شیر و برای چربی و برای هر قربانی‌ای که شخص به‌عنوان پیشکش خوراکی قربانی کند، [کاهنان دریافت خواهند کرد ...]
(۱۵)BKL ZBḤ ’Š YZBḤ DL MQN’ ’M DL ṢPR BL YKN LKHN[M MNM]از هر قربانی‌ای که شخصی قربانی کند که خودش دام یا پرنده دارد، کاهنان چیزی [از آن] دریافت نخواهند کرد.
(۱۶)KL MZRḤ WKL ŠPḤ WKL MRZḤ ’LM WKL ’DMM ’Š YZBḤ [... ...]در مورد هر انجمن MZRḤ یا هر خانواده یا هر انجمن MRZḤ خدایی، یا هر کسانی که [قربانی‌ای] تقدیم کنند،
(۱۷)H’DMM HMT MŠ’T ‘L ZBḤ ’ḤD KMDT ŠT BKTB[T ... ...]آن اشخاص باید برای هر قربانی، پرداخت را مطابق با مبلغ ثبت‌شده در سند[های مسئولان تعرفه] بپردازند.
(۱۸)[K]L MŠ’T ’Š ’YBL ŠT BPS Z WNTN LPY HKTBT ’Š [KTB ... ... H’ŠM ’Š ‘L HMŠ’TTدر مورد هر پرداختی که در این کتیبه ثبت نشده است، باید مطابق با اسنادی پرداخت شود که [نوشته شده‌اند ... توسط مسئولان تعرفه
(۱۸-۱۹)‘T R ḤLṢB‘L BN BDTN]/T WḤLṢB‘L BN BD’ŠMN WḤBRNMدر زمان مقامات حَلوصبعل پسر بودتینیت]/ت، و حَلوصبعل پسر بوداشمون، و همکارانشان.
(۲۰)KL KHN ’Š YQḤ MŠ’T BDṢ L’Š ŠT BPS Z WN‘N[Š ... ...]هر کاهنی که پرداختی بیش از آنچه در این کتیبه ثبت شده است دریافت کند، جر[یمه خواهد شد ...]
(۲۱)KL B‘L ZBḤ ’Š ’YBL YTN ’T K[...]L HMŠ’T ’Š [... ...]هر قربانی‌کننده‌ای که مبلغ کامل پرداختی را که [در این کتیبه ثبت شده است] نپردازد، [جریمه خواهد شد ...]

مقایسه با سفر لاویان

تعرفهٔ مارسی اغلب با قوانین قربانی یهودی که در کتاب مقدس، کتاب لاویان ۱-۷ آمده، مقایسه شده است.[۱۱][۱۲] چنان‌که ون دن براندن گفته است: «هیچ‌کس انکار نخواهد کرد که اسرائیل در شکل‌گیری کیش دینی خود عناصری از آیین‌های کنعانی برگرفته است».[۱۳] هنگامی که سلیمان نخستین معبد را ساخت، با شاه هیرام از صور همکاری نزدیک داشت (اول پادشاهان ۵-۷). صور شهر مادر کارتاژ بود و کارتاژ به محافظه‌کاری در نگهداری آیین‌های دینی شهر مادرش شهرت دارد. بنابراین می‌توان انتظار داشت که تعرفهٔ مارسی بازتابی از آیین‌های کنعانی باشد.

شباهت‌هایی میان تعرفهٔ مارسی و سفر لاویان وجود دارد. هر دو مقرراتی دربارهٔ آنچه به کاهنان تعلق می‌گیرد ارائه می‌دهند. همچنین ترتیب پیشکش‌ها، از جانوران بزرگ به کوچک و پایان‌یافتن با پیشکش‌های خوراکی مانند کیک یا روغن، در هر دو یکسان است. و هر دو به‌طور خاص از پوست جانوران یاد می‌کنند.[۱۴] اما ماهیت کلی آن‌ها بسیار متفاوت است: تعرفهٔ مارسی سندی اقتصادی است که بر سهم عادلانه‌ای که باید هم به کاهن و هم به قربانی‌کننده داده شود تمرکز دارد، در حالی که سفر لاویان سندی دینی است. در قوانین لاویان، مقررات مربوط به سهم کاهنان بخش بسیار کوچکی را تشکیل می‌دهد (لاویان ۷:۳۰-۳۴)، در حالی که تقسیم‌بندی گستردهٔ آن به نیم‌دوجین مقولهٔ دینی جرایم و پیشکش‌های متناظر، به‌کلی در تعرفهٔ مارسی غایب است. همچنین مقررات دقیق دربارهٔ چگونگی انجام پیشکش‌ها، مانند آنچه در لاویان ۶ و ۷ آمده، در تعرفهٔ مارسی وجود ندارد.

تفاوت میان سندی اقتصادی و سندی دینی برای تفسیر عبارت بسیار بحث‌برانگیز KLL ’M ṢW‘T ’M ŠLM KLL (سطرهای ۳، ۵، ۷، ۹) اهمیت دارد؛ نمونه‌ای از ساختار بسیار رایج

«(kil) X ’im A ’im B (’im C ...)» به معنی «هر X، خواه A یا B (یا C ...)».[۱۵]

ویراستاران اولیه این عبارت را در این مورد به‌صورت

«X یا A یا B»

ترجمه کردند، با این فرض که به‌قیاس با لاویان، «KLL»، «ṢW‘T» و «ŠLM KLL» سه نوع پیشکش دینی متفاوت (X، A و B) بودند.[۱۶] برای نمونه،

«یک پیشکش کفاره‌ای، یا یک پیشکش اشتراکی، یا یک پیشکش تمام‌سوز»،[۱۷] یا
«یک پیشکش گناه یا یک پیشکش سلامتی یا یک قربانی تمام‌سوز».[۱۸]

اما اگر چنین تفسیر دینی‌ای پیش‌فرض گرفته نشود، گزینهٔ بسیار ساده‌تر آن است که «X کامل (جانور)، خواه تکه‌تکه شده خواه کاملاً سالم» ترجمه شود، با این توضیح که KL/KLL («همه، هر، کامل») و ŠLM («کل، سالم») معنای عادی خود را دارند و واژهٔ ناشناختهٔ ṢW‘T بر اساس بافت، به معنی «قطعه‌قطعه‌شده» فرض می‌شود.[۱۹]

یادداشت‌ها

  1. ↑ بخش «مقایسه با سفر لاویان» را در زیر ببینید.

کتاب‌شناسی

جستارهای وابسته

  • تعرفهٔ پالمیرا
  • تعرفهٔ کارتاژ

منابع

  1. ↑ Jean-Joseph-Léandre Bargès (1847), Temple de Baal à Marseille ou grande inscription phénicienne découverte dans cette ville dans le courant de l'année 1845, expliquée et accompagnée d'observations critiques et historiques
  2. ↑ Tarif sacrificiel de Marseille
  3. ↑ de Saulcy Félicien. Mémoire sur une inscription phénicienne déterrée à Marseille en juin 1845. In: Mémoires de l'Institut national de France, tome 17, 1ᵉ partie, 1847. pp. 310-347. DOI : https://doi.org/10.3406/minf.1847.1390
  4. ↑ Van den Branden (1965), p. 114.
  5. ↑ Krahmalkov (2000), p. 185.
  6. ↑ Perdue, Leo (2001). The Blackwell Companion to the Hebrew Bible. Wiley-Blackwell, p. 157. شابک ‎۰−۶۳۱−۲۱۰۷۱−۷
  7. ↑ Donner, Herbert; Röllig, Wolfgang (2002). Kanaanäische und aramäische Inschriften (5 ed.). Wiesbaden: Harrassowitz. p. I, 18–19.
  8. ↑ Krahmalkov, Charles R. (2000). Phoenician-Punic Dictionary. Leuven: Peeters / Departement Oosterse Studies. ISBN 90-429-0770-3.
  9. ↑ Van den Branden (1965), p. 117.
  10. ↑ B‘L HZBḤ (قربانی‌کننده): به‌تحت‌اللفظ، صاحب قربانی.
  11. ↑ Bargès (1847), pp. 25-27.
  12. ↑ Van den Branden (1965).
  13. ↑ "Qu'Israël, dans l'élaboration de son culte, ait emprunté des éléments aux rites cananéens, personne ne songe à le nier": Van den Branden (1965), p. 129.
  14. ↑ سطرهای ۴، ۶، ۸، ۱۰؛ لاویان ۱:۶، ۴:۱۱، ۷:۸.
  15. ↑ Krahmalkov, Charles R. (2001). A Phoenician-Punic Grammar. Leiden / Atlanta: Brill / SBL. p. 271. ISBN 978-1-62837-031-7.
  16. ↑ Van den Branden (1965), p. 115.
  17. ↑ "en expiatoire (kalil) ou en sacrifice de communion (ṣeva‘at) ou en holocauste (shellem kalil)": Dussaud in 1921, cited by Van den Branden (1965), p. 115.
  18. ↑ David Harden, The Phoenicians (Harmondsworth etc.: Penguin, 1968) p. 96.
  19. ↑ Krahmalkov (2000), p. 416.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.