تماشاخانه کیمیای بریتانیا
تماشاخانهٔ کیمیای بریتانیا (لاتین: Theatrum Chemicum Britannicum) که نخستین بار در سال ۱۶۵۲ منتشر شد، مجموعه‌ای گسترده و حاشیه‌نویسی‌شده از نوشته‌های کیمیاگری انگلیسی است که الیاس اشمول، کیمیاگر و عتیقه‌شناس انگلیسی، گرد آورده بود. این کتاب بسیاری از آثاری را که پیش از آن فقط در نسخه‌های خطیِ مجموعه‌های خصوصی وجود داشتند حفظ کرد و در دسترس خوانندگان قرار داد. کتاب منتشرشده در ۱۶۵۲ نخستین بخش از مجموعه‌ای چندجلدی بود که اشمول قصد انتشار آن را داشت. این جلد عمدتاً شامل اشعار قافیه‌دار کیمیاگران، شاعران، ریاضی‌دانان و دیگر نویسندگان، از جمله توماس نورتون، جرج ریپلی، جفری چاوسر، جان گاور، جان دی، ادوارد کلی، جان لیدگیت، جان داستین و ویلیام بکهاوس است.[۱]
شمار نسخه‌های خطی‌ای که اشمول گرد آورده بود چنان زیاد بود که قصد داشت آن‌ها را در چند جلد منتشر کند. جلد باقی‌ماندهٔ سال ۱۶۵۲ بر صفحهٔ عنوان «بخش نخست» خوانده شده و به آثار منظوم اختصاص دارد، در حالی که قرار بود بخش دوم شامل آثار منثور باشد. اشمول در دیباچه تصریح می‌کند که مطالب این جلد تمام نوشته‌های فیلسوفان هرمسی انگلیسی را دربر نمی‌گیرد و آثار بیشتری برای جلد دوم گرد آورده است که، اگر فرصت و آرامش لازم فراهم شود، قصد دارد آن را برای چاپ آماده کند.[۲]
او در انتخاب ترتیب آثار نیز شعر را بر نثر مقدم دانست، زیرا شعر را در سنت انگلیسی کهن‌تر می‌دانست. اشمول برای بیان این ترجیح با لحنی ادبی می‌نویسد که مقدم‌داشتن نثر بر شعر مانند آن است که «دهقانی زمخت» جای بانویی فاخرپوش را بگیرد یا تالاری تشریفاتی به‌جای پرده‌های نقش‌دار با برزنت آراسته شود.[۳]
اشمول در دیباچه دربارهٔ دانش خود در کیمیاگری می‌نویسد: «باید اعتراف کنم آن‌قدر می‌دانم که خاموش بمانم، اما نه آن‌قدر که سخن بگویم.»[۴]
محتوا
اشمول در دیباچه، عنوان کامل مجموعه را چنین معرفی می‌کند: Theatrum Chemicum Britannicum، شامل چندین قطعهٔ منظوم از فیلسوفان نامدار انگلیسی که دربارهٔ رازهای هرمسی به زبان کهن خود نوشته‌اند؛ گردآوری‌شده در یک جلد همراه با توضیحات الیاس اشمول، ملقب به Mercuriophilus Anglicus («دوستدار انگلیسیِ مرکوری»). بخش نخست، لندن، چاپ جی. گریسموند برای ناتانیل بروک، ۱۶۵۲.[۵]
این مجموعه آثار زیر را دربر می‌گیرد که شماری از آن‌ها نوشتهٔ مؤلفانی ناشناس‌اند:[۶][۷]
- الیاس اشمول، دیباچه، ۲۶ ژانویهٔ ۱۶۵۲.
- توماس نورتون، آیین کیمیاگری (The Ordinall of Alchimy).
- جرج ریپلی، ترکیب کیمیاگری (The Compound of Alchymie).
- ناشناس، کتاب پدر فرزانگی (Liber patris sapientiae).
- رامون یوی، پرندهٔ هرمس (Hermes Bird).
- جفری چاوسر، داستان خدمتکار کشیش (The Tale of the Chanans Yeoman).
- جان داستین، کار جان داستین یا رؤیای داستین.
- پیرس راهب سیاه دربارهٔ اکسیر (Pearce the Black Monke upon the Elixir).
- کار ریچارد کارپنتر (The Worke of Rich: Carpenter)، یا کار کارپنتر.
- آبراهام اندروز، شکار شیر سبز (The Hunting of the Greene Lyon).
- توماس چارناک، مختصر فلسفهٔ طبیعی (The Breviary of naturall Philosophy)، ۱۵۵۷.
- توماس چارناک، چیستانی دربارهٔ کیمیاگری (Aenigma ad Alchimiam)، ۱۵۷۲.
- توماس چارناک، چیستان کیمیاگری (Aenigma de Alchimiae)، ۱۵۷۲.
- ویلیام بلومفیلد، شکوفه‌های بلومفیلد، یا اردوگاه فلسفه.
- ادوارد کلی، کار سر ادوارد کلی.
- ادوارد کلی، دربارهٔ سنگ فیلسوفان؛ نوشته‌شده برای دوست ویژه‌اش ج. س..
- جان دی، وصیت‌نامهٔ جان دی، فیلسوف بزرگ، فرستاده‌شده به جان گوین، ۱۵۶۸.
- توماس رابینسون، توماس رابینسون دربارهٔ سنگ فیلسوفان.
- ناشناس، تجربه و فلسفه.
- دبلیو. بی.، استادکاری (The Magistery)، دسامبر ۱۶۳۳. اشمول در نسخهٔ حاشیه‌نویسی‌شدهٔ شخصی خود مشخص کرده است که نویسندهٔ این اثر ویلیام بکهاوس بوده است.[۸]
- آثار گوناگون نویسندگان ناشناس.
- جان گاور، دربارهٔ سنگ فیلسوفان.
- جرج ریپلی، رؤیای سر جرج ریپلی، کشیش بریدلینگتون.
- جرج ریپلی، ابیات مربوط به طوماری نمادین، که گمان می‌رود ساختهٔ جرج ریپلی باشد.
- جرج ریپلی، راز کیمیاگران.
- جرج ریپلی، دیباچهٔ مدولا، ۱۴۷۶.
- جرج ریپلی، رساله‌ای کوتاه منسوب به سر جرج ریپلی.
- جان لیدگیت، ترجمهٔ نامهٔ دوم شاه اسکندر به استادش ارسطو.
- آثاری از نویسندگان ناشناس.
- ناشناس، داستان زاهد (The Hermet's Tale).
- ناشناس، توصیف سنگ.
- ناشناس، مدت ماندن ظرف شیشه‌ای برای گندیدگی و انجماد دارو.
- دی. دی. دبلیو. بِدمَن یا دبلیو. رِدمَن، چیستان فلسفی (Aenigma Philosophicum).
قطعات پراکنده
- توماس چارناک، قطعاتی رونویسی‌شده از دست‌نوشتهٔ خود توماس چارناک، ۱۵۷۴.
- در برخی نسخه‌ها این ابیات را پیش از «پیرس راهب سیاه دربارهٔ اکسیر» یافته‌ام.
- نسخه‌ای کهن از اثر یادشدهٔ پیرس راهب سیاه دیده‌ام که ابیات زیر در پایان آن آمده بود.
- این قطعه را در برخی نسخه‌ها در پایان شرح پیشینِ پیرس راهب سیاه یافته‌ام: یک نتیجه.
- نتیجه‌ای دیگر.
- دانش سراسر (The whole Scyence).
در پایان جلد همچنین این بخش‌ها آمده‌اند:
- یادداشت‌ها و گفتارهایی دربارهٔ بخش‌هایی از آثار پیشین.
- فهرست رساله‌های گوناگون همراه با نام نویسندگان آن‌ها در این کتاب.
- جدولی برای توضیح واژه‌های مبهم، منسوخ و نادرست‌نوشته‌شدهٔ به‌کاررفته در سراسر کتاب.
منابع
- ↑ "Theatrum Chemicum Britannicum Project". Ouroboros Press. 13 May 2011. Retrieved April 2, 2013.
- ↑ Ashmole, Elias. "Prolegomena". Theatrum Chemicum Britannicum (in English). pp. 13, 18–20.
- ↑ Ashmole, Elias. "Prolegomena". Theatrum Chemicum Britannicum (in English). pp. 18–20.
- ↑ Peters, Hermann (1906). Pictorial History of Ancient Pharmacy: With Sketches of Early Medical Practice, Hermann Peters (3 ed.). G.P. Engelhard. p. 190.
- ↑ Adam McLean. The Alchemy Website. Retrieved April 2, 2013.
- ↑ Elias Ashmole. Theatrum Chemicum Britannicum p. Sss. 1652.
- ↑ Adam McLean. The Alchemy Website. Retrieved April 2, 2013.
- ↑ Josten, C. H. (1949). "William Backhouse of Swallowfield". Ambix. 4 (1–2): 5. doi:10.1179/amb.1949.4.1-2.1.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Theatrum Chemicum Britannicum». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- اسناد کیمیاگری
- انگلستان در ۱۶۵۲ (میلادی)
- علم در ۱۶۵۲ (میلادی)
- کتابهای غیرداستانی انگلیسی