تنگرس

تِنْگِرس
رده‌بندی علمی
فرمانرو:	گیاهان
دسته:	گیاهان گلدار
رده:	دولپه‌ای‌ها
راسته:	گل‌سرخ‌سانان
تیره:	گل‌سرخیان
زیرخانواده:	آمیگدالوئیده
سرده:	گوجه سبز
زیرسرده:	بادام
گونه:	A. lycioides
نام دوبخشی
Amygdalus lycioides Spach.

تنگرْس یا تنگِس یا بادام خارآلود یا بادام اراکی (نام علمی: Amygdalus lycioides) گونه‌ای بادام است که تنها در ایران می‌روید. در ایران یکی از شهر هایی که به راحتی می توان این گونه گیاهی را یافت شهر اراک می باشد. دو واریته از آن وجود دارد که با نام‌های lycioides و horrida شناخته می‌شوند.^[۱]

این درخت در ایران در استان استانها مرکزی شهرستان های اراک، خنداب و شازند، کوه های زنجان، گیلان، اطراف رودبار، خراسان جنوبی ارتفاعات شاسکوه، کوه‌های خضری و دهشک تا روستای زول و شاهیگ، آذربایجان شرقی (تبریز)، کرمانشاه شمال‌ شرق کرمانشاه، بین کرمانشاه و سنندج، طاق بستان، همدان (خرقان)، قم (خلجستان)، لرستان (دورود، بین دورود و خرم‌آباد)، یزد (دره دام‌گاهان مهریز)، کرمان (کوه‌های جبال بارز)، فارس (شمال فارس؛ شهرستان اقلید منطقه سرحد چهاردانگه؛ آسپاس، سده، دژکرد)، تهران (شهرستانک، آب‌علی، علی‌آباد کرج، کوه دشته، نزدیک قزوین، کوه کلاک، کوه قم)و استان قزوین منطقه الموت شرقی و غربی و سمنان (بین سرخه و بشم) می‌روید.^[۱]

در مقاله چاپ شده در سال 2020 میلادی توسط هاشمی و همکاران به طور کامل در مورد این گیاه اطلاعات ثبت شد. درختچه خاردار پرشاخه‌ای است که شاخه‌های نخستین سال آن بی کرک و قهوه‌ای رنگ بوده و شاخه‌های کهنتر آن به رنگ قهوه‌ای-خاکستری، خاکستری-سفید یا خاکستری کمرنگ است. برگ‌هایش طولی تا ۲۰ میلی‌مترو عرضی بین ۳ تا ۴ میلی‌متر دارند و بیضوی و باریک با رأسی نوک‌تیز هستند. گل‌های آن بدون دم‌گل است.تراکم گل در این گیاه بسیار بالاست. میوه شفت مخملی آن طول تا ۱۵ و عرض تا ۱۲ میلی‌متر دارد.^[۲]

این درختچه خاردار بیشتر در زمینهای آبرفتی دامنه مخروط افکنه‌ها و پهنه های صخره ای و سنگلاخی دامنه کوه‌ها و گستره کوهپایه میروید. گیاهی سازگار به تنش و استرس‌ محیطی و به‌ویژه خشکی و کم بارانی سالیانه است و از همین رو برای گسترش مراتع مشجر به‌ویژه در خاک‌های آبرفتی یا دامنه مخروط افکنه‌ها بسیار مناسب است و می‌توان آن را با بذر کاشت.^[۳]

• ارجنک - یا بادام زاگرسی و بادام اراکی، گونه‌ای بادام که پراکنش آن منحصر به زاگرس جنوبی در ایران است.
• بادام گنوئی - یا ارچن، گونه‌ای از بادام که منحصر به استان‌های جنوبی و جنوب‌شرقی ایران است.
• اَرْژِن - یا بادام کوهی، گونه‌ای از بادام که به‌طور گسترده در ایران و ترکمنستان می‌روید.

• مظفریان، ولی‌الله (چاپ سوم ۱۳۸۹). درختان و درختچه‌های ایران. تهران: فرهنگ معاصر. شابک ۹۶۴-۸۶۳۷-۰۳-۲. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
• Morphological variability of Prunus lycioides Spach germplasm using multivariate analysis Seyed Mehdi Hashemi
• https://doi.org/10.1016/j.scienta.2019.108973

• تنگرس در تارنمای دانشنامه زندگی (EOL)