توبتیکا
توبتیکا (تاجیکی: тоқӣ) کلمه‌ای روسی است که به انواع مختلف کلاه‌های سنتی مردم ترک اشاره دارد. امروزه توبتیکاها در تاجیکستان، قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان، و همچنین در مناطق مسلمان‌نشین روسیه (به‌ویژه تاتارها) و آذربایجان پوشیده می‌شوند. کلاه استخوانی که توسط ازبک‌ها و اویغورها پوشیده می‌شود، دُپّا نام دارد و پایه‌ای مربعی شکل دارد. این کلاه در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ میان کودکان سراسر اتحاد جماهیر شوروی بسیار محبوب بود.[۱]
توبتیکاها بین مردم مختلف منطقه و حتی بین مناطق مختلف یک کشور تفاوت زیادی دارند. توبی‌های تاجیکی از سبک‌های بسیار متنوعی برخوردارند، از توبی‌های مربع سیاه و سفید در سغد گرفته تا توبی‌های گرد چند رنگ در مناطق جنوبی از جمله ختلان و توبی‌های گرد قرمز، سبز و سایر سبک‌ها در شرق (پامیر). انواع ترکی شباهت ظاهری به یورت، یکی دیگر از نمادهای فرهنگی آسیای میانه، دارند.
پسوند -ka در انتها یک پسوند مصغر روسی است، مانند شاپکا، اوشانکا، پاپاخ، و بودنفکا. در ترکمنی، به آن عرقچین گفته می‌شود.
دوپا و توکی
دوپا یا دوپی (ازبکی: doʻppi, تاجیکی: тӯппӣ) یک هنر کاربردی و بخش مهمی از لباس سنتی مردمی محسوب می‌شود.[۲] مشکی با پایه صاف و مربعی،[۳] در چوست ازبکستان، کلاه‌ها با گلدوزی سفید با «چهار طاق [که] نمایانگر دروازه‌های نفوذناپذیری هستند که همه دشمنان را دور نگه می‌دارند؛ فلفل‌های سوزان از چشم بد محافظت می‌کنند؛ و گفته می‌شود بادام یا بدن نماد زندگی و باروری هستند» ساخته می‌شوند.[۴]
در تاجیکستان، سبک‌ها بسته به منطقه بسیار متفاوت هستند: در شمال (سغد)، آنها به‌طور سنتی مربع و عمدتاً سیاه و سفید هستند، در حالی که در جنوب (ختلان) گرد هستند و معمولاً با رنگ‌های روشن دوخته می‌شوند. در پامیر، توبتیکا بیشتر تحت تأثیر آیین زرتشت قرار دارد و سبک‌های مختلفی نیز دارد. اگرچه بخشی از لباس‌های سنتی بود، در زمان شوروی مردم شروع به پوشیدن توبتیکا با لباس‌های سبک غربی کردند، به عنوان مثال پوشیدن توبتیکا با کت و شلوار و پیراهن‌های دکمه‌دار رایج بود. این روند پس از استقلال ادامه یافت و با ترکیب لباس‌های سنتی‌تر با لباس‌های غربی ادامه دارد.
همچنین، در میان یهودیان مراکش و سفاردی‌ها، پوشیدن توبتیکا به عنوان کیپا رواج دارد.
نگارخانه
تبتی قرقیز
یک توبتیکای تاتار کریمهای .
یک "توپو" قرقیزی
یک توکی تاجیکی
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «Russian boys headwear caps». histclo.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Tubeteika suits everybody". Archived from the original on 28 September 2007. Retrieved 11 July 2011.
- ↑ Mentges, Gabriele; Shamukhitdinova, Lola (2013). Modernity of Tradition: Uzbek Textile Culture Today. Waxmann Verlag. p. 115. ISBN 978-3-8309-7906-7.
- ↑ Lovell-Hoare, Sophie; Lovell-Hoare, Max (8 July 2013). Uzbekistan. Bradt Travel Guides. p. 117. ISBN 978-1-84162-461-7.
پیوند به بیرون
- فرهنگ تاتار
- فرهنگ در ازبکستان
- فرهنگ در تاجیکستان
- فرهنگ در جمهوری آذربایجان
- فرهنگ قرقیزستان
- فرهنگ قزاقستان
- کلاه لبهدارها