تورات در اسلام
تورات در اسلام (به عربی: توراة/توراه، تَوراه) اصطلاحی قرآنی است که برای اشاره به نوشته‌های مقدس یهودی به کار می‌رود. در اسلام، تورات کتاب مقدسی شمرده می‌شود که از سوی خداوند بر موسی نازل شده و برای راهنمایی بنی‌اسرائیل فرستاده شده‌است. واژه «توراة» هجده بار در قرآن آمده‌است و نام موسی ۱۳۶ بار در قرآن ذکر شده‌است. این واژه به‌ویژه در آیاتی آمده که به یهودیان یا پیشینه آنان و پیامبران یهودی که در اسلام نیز از پیامبران الهی شمرده می‌شوند اشاره دارد.
تورات نزد مسلمانان نه‌تنها با اسفار پنج‌گانه (پنتاتوخ) بلکه با دیگر بخش‌های کتاب مقدس عبری و نوشته‌های یهودی همچون تلمود و میدراش همسان‌سازی شده‌است. بر پایه اندیشه اسلامی، قرآن آمده تا وحی‌های پیشین از جمله تورات را تأیید کند؛ با این حال مسلمانان بر این باورند که متون مقدس یهودی و مسیحی دچار تحریف شده‌اند و تنها قرآن بازتاب‌دهنده وفادار کلام الهی است. ایمان به تورات به‌عنوان یکی از کتاب‌های آسمانی از ارکان ایمان در اسلام به‌شمار می‌رود.
در قرآن
واژه توراة هجده بار در قرآن به کار رفته و به‌عنوان یک نام خاص بر نوشته‌ای آسمانی (کتاب) دلالت دارد.[۱] در هیچ‌جای قرآن نوشته نشده که تورات تنها به موسی داده شده بلکه برعکس، قرآن بیان می‌کند که پیامبران با تورات حکم می‌راندند.[۲]
بر پایه قرآن، آیات حاکمه که دربردارنده فرمان خداوند هستند همان تورات است. در سوره مائده، آیه ۴۳ آمده‌است:
وَ کَیْفَ یُحَکِّمُونَکَ وَ عِنْدَهُمُ التَّوْرَاةُ فِیهَا حُکْمُ اللَّهِ ثُمَّ یَتَوَلَّوْنَ مِنْ بَعْدِ ذَلِکَ وَ مَا أُولَئِکَ بِالْمُؤْمِنِینَ
— قرآن، سوره مائده، آیه ۴۳
همچنین قرآن در سوره مائده آیه ۴۴ می‌فرماید:
إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِیهَا هُدًی وَ نُورٌ یَحْکُمُ بِهَا النَّبِیُّونَ الَّذِینَ أَسْلَمُوا لِلَّذِینَ هَادُوا وَ الرَّبَّانِیُّونَ وَ الْأَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ کِتَابِ اللَّهِ وَ کَانُوا عَلَیْهِ شُهَدَاءَ
— قرآن، سوره مائده، آیه ۴۴
قانون قصاص
قانون مذکور در قرآن (سوره مائده، آیه ۴۵) چنین است:
وَ کَتَبْنَا عَلَیْهِمْ فِیهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَیْنَ بِالْعَیْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصَاصٌ
— قرآن، سوره مائده، آیه ۴۵
به همین ترتیب در سفر خروج آمده‌است:
جان به جای جان، چشم به جای چشم، دندان به جای دندان، دست به جای دست، پا به جای پا، سوختگی به جای سوختگی، زخم به جای زخم و کبودی به جای کبودی.
— کتاب مقدس، سفر خروج، باب ۲۱، آیات ۲۳–۲۵
پیشگویی از آمدن محمد
بر پایه آیه ۱۵۷ سوره اعراف، محمد در تورات و انجیل توصیف شده‌است:
الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ الَّذِی یَجِدُونَهُ مَکْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِی التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ …
— قرآن، سوره اعراف، آیه ۱۵۷
آشنایی عیسی با تورات
در سوره مائده، آیه ۱۱۰ به آشنایی عیسی با تورات اشاره شده‌است. خداوند خطاب به عیسی می‌فرماید که به او نوشتن، حکمت، تورات و انجیل آموخته شد.[۷]
همانندی با مزامیر
برخی نقل‌قول‌های قرآنی با بخش‌هایی از کتاب مقدس عبری همانندی دارند. نمونه‌ای از این همانندی آیه ۲۹ سوره فتح است که مسلمانان را به گیاهی توصیف می‌کند که جوانه‌هایش را برمی‌آورد و آنها را نیرومند می‌سازد.[۸] این توصیف با آیاتی از مزامیر مقایسه شده‌است، از جمله مزمور ۱ آیه ۳ که دربارهٔ درختی کاشته‌شده کنار جوی آب سخن می‌گوید[۹] و مزمور ۷۲ آیه ۱۶ و مزمور ۹۲ آیه ۱۴ که از شکوفایی و باروری سخن می‌گویند.[۱۰][۱۱]
تورات همچنین به‌عنوان اثری توصیف شده که قرآن را تأیید می‌کند و راهنمایی از سوی خداست (سوره قصص، آیه ۴۹).[۱۲]
تفسیر قرآن با کتاب مقدس
روش‌شناسی اسلامیِ «تفسیر القرآن بالکتاب» (به عربی: تفسیر القرآن بالکتاب) به تفسیر قرآن از راه کتاب مقدس اشاره دارد.[۱۳] این رویکرد از ترجمه‌های عربی معتبر کتاب مقدس، از جمله تورات و انجیل بهره می‌گیرد تا ژرفای تفسیری بیشتری به خوانش قرآن بیفزاید. از مفسران برجسته مسلمانی که متون کتاب مقدس را با متون قرآنی درهم‌آمیختند می‌توان از ابوالحکم عبدالسلام بن اشبیلی از اندلس و ابراهیم بن عمر بقاعی نام برد.[۱۳]
ریشه‌شناسی
واژه‌شناسان کهن عرب در فهم واژه «توراة» دچار دشواری بودند و بدون پایه استوار، ریشه‌های عربی گوناگونی برای آن پیشنهاد کردند. برخی مراجع مسلمان کهن ریشه عبری آن را پذیرفتند. پژوهشگران امروزی این واژه را یا وام‌واژه‌ای مستقیم از زبان عبری می‌دانند یا آمیزه‌ای از واژه عبری و واژه سریانی به معنای «تورا».[۱]
معنای گسترده در منابع کهن
به‌جز یک نویسنده متأخر که تورات را «کتابی که از موسی به ارث برده‌اند» تعریف کرده، بیشتر نویسندگان کهن تعریف روشنی از آن به دست نداده‌اند. در یکی از فرهنگ‌های کهن آمده که تورات پنج کتاب دارد که ممکن است تحریفی از مفهوم پنتاتوخ باشد.[۱]
واژه تورات نزد نخستین نسل‌های مسلمان معنایی گسترده‌تر داشت و نه‌تنها کتاب مقدس عبری بلکه نوشته‌های غیرمعتبر (آپوکریفا) و متون میدراشی را نیز دربرمی‌گرفت.[۱۴] هنگامی که نویسنده قرآن می‌خواهد گواهی از کتاب مقدس بیاورد، غالباً به دو شبه‌نوشته (شبه‌اپیگراف) عهد عتیق ارجاع می‌دهد: «وصیت‌نامه موسی» و «وصیت‌نامه ابراهیم».[۱۵]
حدیث
محمد در احادیث بسیاری به تورات اشاره کرده و گفته‌است که موسی از معدود پیامبرانی بود که وحی را مستقیماً از خداوند و بدون واسطه فرشته دریافت کرد.[۱۶] در روایتی که ابوداوود سجستانی نقل کرده، گروهی از یهودیان از محمد خواستند دربارهٔ کیفر زناکاری در میان ایشان داوری کند. محمد خواست تورات بیاورند و آن را بر بالش نهاد و گفت: «به تو و به آن‌که تو را نازل کرده ایمان آوردم.» سپس خواست تا فردی دانشمند از میان آنان بیاورند و حکم سنگسار اجرا شد.[۱۷]
عبدالله بن عمر راوی این حدیث است.[۱۷]
دیدگاه اسلامی دربارهٔ شریعت تورات
کاربرد در اسرائیل باستان
قرآن بیان می‌کند که تورات سخنان حکمت‌آمیزی دربرداشت و همه پیامبران، کاهنان، خاخام‌ها و حکیمان پس از موسی در اسرائیل از شریعت آن برای راهنمایی بهره بردند — نه تنها موسی به‌تنهایی.[۲] هارون نیز از جمله پیامبرانی بود که با شریعت تورات به تبلیغ پرداخت.[۲]
عیسی و روز قیامت
قرآن بیان می‌دارد که بنیادهای شریعت اسلامی در کتاب‌های نخستین آسمانی از جمله تورات آشکار است. تورات دربردارنده آگاهی‌هایی دربارهٔ روز واپسین و نیز مفاهیم بهشت و جهنم است.[۱۸] تورات همچنین به‌عنوان کتابی شناخته‌شده نزد عیسی یاد شده‌است.[۱۹]
تحریف تورات در اندیشه اسلامی
قرآن بارها اعلام می‌کند که آمده تا وحی‌های پیشین از جمله تورات را تأیید کند. همین امر سبب شده برخی بخش‌های قرآن از نظر درونمایه و سبک شباهت فراوانی به کتاب مقدس عبری داشته باشند. به گفته پژوهشگران، «آشکار است که شریعت موسوی و ده فرمان کتاب مقدس بخشی از محیط حقوقی قرآن بوده‌اند، هرچند قرآن ده فرمان را برای سازگاری با بافت عربی خود دگرگون کرده‌است.»[۲۰]
با این حال در اندیشه اسلامی، متون مقدس یهودی و مسیحی تحریف شده‌اند و تنها قرآن از دیدگاه مسلمانان می‌تواند بازتاب وفادار کلام الهی باشد.[۲۱] این آموزه که ریشه‌هایش در قرآن است در سده‌های نخست اسلام تحول یافت و بدگمانی نسبت به متون مسیحی و یهودی به‌ویژه از سده‌های سوم تا پنجم هجری قمری (نهم تا یازدهم میلادی) گسترش پیدا کرد.[۲۲]
گوبیو نمونه‌هایی از متون قرآنی را نشان داده که از اصل کتاب مقدسی فاصله گرفته و آن را به تحریف متهم کرده‌اند. بدین ترتیب قرآن خود را شرح یا راهنمای خوانش کتب مقدس پیشین معرفی می‌کند و یا بخش‌هایی از آنها را رد می‌کند یا معنایشان را دگرگون می‌سازد. در مورد دوم، این دگرگونی گاهی با متون خاخامی یا مسیحی همسو است.[۱۵]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 4 Boisliveau، A.S. (۲۰۱۴). Le Coran par lui-même. Brill. ص. ۲۳۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 «سوره مائده، آیه ۴۴». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «سوره مائده، آیه ۴۳». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «سوره مائده، آیه ۴۵». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Exodus 21:23-25 (KJV)». BibleGateway. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «سوره اعراف، آیه ۱۵۷». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «سوره مائده، آیه ۱۱۰». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «سوره فتح، آیه ۲۹». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Psalm 1:3 (KJV)». BibleGateway. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Psalm 72:16 (KJV)». BibleGateway. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Psalm 92:14 (KJV)». BibleGateway. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «سوره قصص، آیه ۴۹». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 McCoy، R. Michael (۲۰۲۱). Interpreting the Qurʾān with the Bible (Tafsīr al-Qurʾān bi-l-Kitāb). Brill. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۴۶۶۸۲-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Kabira Masotta (۲۰۲۰). «Les traditions judaïsantes et la sainteté en héritage chez les premiers ascètes et dévots de l'islam». Cahiers d'études du religieux. Recherches interdisciplinaires (۲۲). doi:10.4000/cerri.3079.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Bar-Asher، M. (۲۰۱۹). Le judaïsme et le Coran, in: Le Coran des Historiens. ص. ۲۹۵; ۳۱۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Lang، Isabel (۲۰۱۵). Intertextualität als hermeneutischer Zugang zur Auslegung des Korans. Logos Verlag Berlin. ص. ۹۸. شابک ۹۷۸-۳-۸۳۲۵-۴۱۵۱-۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Sunan Abu Dawud, Hadith 4434». Sunnah.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «سوره اعلی، آیه ۱۹». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «سوره مائده، آیه ۱۱۱». Quran.com. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Powers، D. (۲۰۱۹). Le Coran et son environnement légal, in: Le Coran des Historiens. ص. ۶۲۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Dye، G. (۲۰۱۹). Questions autour de sa canonisation, in: Le Coran des Historiens. ص. ۸۷۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Urvoy، M. -T. (۲۰۰۷). Falsification, in: Dictionnaire du Coran. ص. ۳۳۳–۳۳۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Torah in Islam». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tawrat». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tawrat». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «التوراة فی الإسلام». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- متون اسلامی
- تورات