تیمورتاش چوپانی

تیمورتاش
نایب الملک آناتولی
دوره مسئولیت
۳۱ ژوئیه ۱۳۱۴ – ۲۲ دسامبر ۱۳۲۷
پادشاهابوسعید بهادرخان
قائم‌مقامسیناالدین عریض
وزیرجلال الدین بن رشیدالدین فضل‌الله همدانی
پس ازایرینجین
پیش ازامیرمحمد اویرات
اطلاعات شخصی
زادهح. ۱۲۹۸
درگذشته۱۲ اوت ۱۳۲۸ (۳۰ سال)
شهر مردگان (قاهره), قاهره، سلطنت ممالیک
والدینامیر چوپان

علاءالدین تیمورتاش (درگذشته ۱۳۲۸ میلادی) که نامش به صورت دمیرتاش و تیمورطاش هم ضبط می‌شود، یکی از اعضای چوبانیان بود که در سال‌های پایانی حکومت ایلخانان بر سیاست تسلط داشتند.

اوایل زندگی

او در حدود سال ۱۲۰۰ میلادی به دنیا آمد و فرزند پسر دوم امیر چوپان، سپهسالار و امیرالامرای ایلخانان، بود.[۱] نام تیمورتاش برای اولین بار در یک مهمانی شکار که توسط اولجایتو در سال ۱۳۱۳ ترتیب داده شده بود و تقریباً همه چوپانیان در آن شرکت داشتند، ذکر شده است. او تا سال ۱۳۱۴ میلادی نزد پدرش در سلطانیه زندگی می‌کرد.

امارت

او پس از آنکه در سال ۱۳۱۴ امیر کرائیتی، ایرینجین، به دیار بکر فراخوانده شد، توسط پدرش، امیر چوپان، به امارت ایلخانان مغول در آناتولی منصوب شد. معاون او سینا الدین عریض[۲] (یا سیف‌الدین رازی) بود، در حالی که وزیر او که وظیفه جمع‌آوری درآمدهای مالیاتی آناتولی را بر عهده داشت، جلال‌الدین، پسر رشیدالدین فضل‌الله همدانی، بود.[۲] با این حال، هنگامی که ایرینجین در سال ۱۳۱۹ شورش کرد، سرزمین‌هایش توسط کرائیتی‌ها غارت شد و خود تیمورتاش به قلمرو دانشمندیان گریخت. او پس از پیروزی امیر چوپان و سرکوب کرائیتی‌ها، دوباره به عنوان امیر آناتولی ابقاء شد.[۳] با این حال، این شورش تیمورتاش را در موقعیت خود متزلزل و او را مجبور به اتحاد با مملوک‌ها کرد، حتی تا جایی که نامه‌ای به سلطان فرستاد تا او را به عنوان صاحب امر خود بپذیرد.[۴]

دوران حکومت تیمورتاش با سرکوب دست‌نشاندگان ایلخانان، یعنی پادشاهی ارمنی کیلیکیه و بیلیک‌های آناتولی، همراه بود. او در سال ۱۳۲۰ میلادی موفق شد قونیه را از قرامانیان تصرف کند و در سال ۱۳۲۱ میلادی در اتحاد با ناصرالدین محمد به سمت لئون چهارم ارمنی لشکرکشی کرد و به گفته ابوالفدا، در ۱۰ مه، آیاس را تصرف کرد.[۴] او همچنین مراکز مسیحی قیصریه و ارزروم را غارت کرد و ساکنان را مجبور به گرویدن به اسلام نمود.[۵]

شورش

تیمورتاش هر سال بر سرکشی‌اش افزوده می‌شد و در دسامبر ۱۳۲۲ یا ژانویه ۱۳۲۳، شورش علنی خود را علیه ابوسعید اعلام کرد و خود را «صاحب الزمان» (عربی: صَاحِب ٱلزَّمَان‎) و «شاه اسلام» نامیده و در ضرب سکه مدعی مهدی بودن کرد.[۲][۵] او نوشیدنی‌های الکلی را ممنوع کرد و با مملوک‌های بحری دوباره متحد شد و امیر چوپان را مجبور کرد در سال ۱۳۲۴ علیه پسرش لشکرکشی کند. امیر چوپان او را متقاعد به تسلیم کرد و قاضی القضات آناتولی، نجم الدین طشتی و امیر سورکاجی را به عنوان محرکان شورش اعدام کرد. او سپس عفو تیمورتاش را تضمین کرد و حتی او را به عنوان امیر روم ابقاء نمود.

دوره دوم تصدی

تیمورتاش به محض انتصاب مجددش، به بیلیک‌های آناتولی لشکرکشی کرد. بِی‌شهر، پایتخت اشرفیان، را تصرف کرد و بیگ سلیمان دوم، حاکم آنها را در ۹ اکتبر ۱۳۲۶ با غرق کردن در دریاچه بی‌شهر اعدام کرد و آن را به قلمرو امارت خود ضمیمه نمود. بعداً او به دوندار از خاندان حمیداوغلو لشکرکشی کرد که به آنتالیا گریخت، اما تیمورتاش او را نیز دستگیر و اعدام کرد. او به تورگوتیدها، گرمیان و بیگ‌نشین تاج‌الدین نیز حمله کرد. او در اوت ۱۳۲۷، زیردست خود، ارتنا، را علیه نصیرالدین احمد از خاندان صاحب عطا فرستاد،[۲] و قره‌حصار را تصرف کرد و بیگ به یعقوب اول از خاندان گرمی پناه بُرد. به گفته فاروق سومر، تیمورتاش حداقل نه شاهزاده سلجوقی را اعدام کرد و احتمالاً در تلاش برای ایجاد سلطنت متمرکز خود بود.[۶]

سقوط

تیمورتاش پس از اطلاع از اعدام برادرش دمشق کاجا در ۲۴ اوت، لشکرکشی‌های خود را پایان داد و به قیصریه و سپس سیواس بازگشت و ارتنا را نیز فراخواند. با دریافت خبر اعدام پدرش، امیر چوپان، در ماه اکتبر، او در نظر داشت که تسلیم ایلخان ابوسعید شود، اما با این وجود در ۲۲ دسامبر ۱۳۲۷ به لارنده و سپس به مصر عزیمت کرد و ارتنا را به عنوان نایب‌السلطنه موقت باقی گذاشت. امیر محمد از قبیله اویرات، عموی ابوسعید، جانشین تیمورتاش منصوب شد.[۲]

هنگام ورود به بِسنی، حدود ۱۰۰۰ سرباز او را همراهی می‌کردند که ۳۰۰ نفر از آنها سواره نظام بودند.[۶] او در دمشق مورد استقبال تنکِز، امیر مملوکان، قرار گرفت و سپس به مصر رفت. او در ۲۱ ژانویه ۱۳۲۸ در قاهره مورد استقبال سلطان الناصرالدین محمد قرار گرفت و در ابتدا به گرمی از او استقبال شد، حتی به او پیشنهاد حکومت اسکندریه را دادند. شاهین‌شاه، پسرعمویش، در ماه فوریه به او پیوست. تنها چند روز پس از ورود او، فرستادگان ابوسعید به پایتخت رسیدند و خواستار استرداد او شدند که توسط سلطان رد شد. سلطان همچنین نامه‌هایی از ابراهیم اول کارامان و نجم‌الدین اسحاق (پسر دوندار) دریافت کرد که تیمورتاش را به اعمال ناشایست علیه مسلمانان دیگر متهم می‌کردند. نفوذ و تکبر روزافزون تیمورتاش نیز به سرعت محبوبیت او را از بین برد.[۲] او در ۱۹ ژوئن ۱۳۲۸ دستگیر و در برج شیر زندانی شد. ماه بعد، دومین کاروان از فرستادگان ایلخانان برای استرداد او از راه رسیدند و قره سنقر (شوهر الجات) را به عنوان تبادل اسیر، به مملوکان پیشنهاد کردند. سلطان پذیرفت و تیمورتاش در ۱۲ اوت ۱۳۲۸ اعدام شد، سرش را نزد ابوسعید فرستادند، در حالی که جسدش را در شهر مردگان قاهره، در کنار فارس الدین آکتای، به خاک سپردند.[۶]

خانواده

سه همسر تیمورتاش و فرزندان او عبارت بودند از:

  1. خواهر ارتنا
  2. دولت خاتون خواهر آهی عثمان؛ او در سال ۱۳۳۶ به خواست حسن کوچک با قره جاری ازدواج کرد.
  3. کلتورمیش خاتون

با این حال، الصفدی ۴ پسر دیگر را به فرزندان او اضافه می‌کند: جامدگان، پیرحسن، شبدون، تودان.[۴]

در رسانه‌ها

منابع

  1. ↑ Haykiran, Kemal RAMAZAN (2009-12-01). "Anadolu'da Bir İlhanlı Valisi: Demirtaş Noyan (1314-1328" [A Governor of Ilkhans in the Anatolia: Demirtaş Noyan (1314-1328)]. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (23): 161–178. ISSN 1302-7824.
  2. 1 2 3 4 5 6 Melville, Charles (2009-03-12), Fleet, Kate (ed.), "Anatolia under the Mongols", The Cambridge History of Turkey (1 ed.), Cambridge University Press: 51–101, doi:10.1017/chol9780521620932.004, ISBN 978-1-139-05596-3, retrieved 2022-02-01
  3. ↑ Melville, Charles P. "Abu Sa'id and the revolt of the amirs in 1319". L'Iran Face a la Domination Mongole, ed. D. Aigle, Tehran, 1997, Pp. 89-120.
  4. 1 2 3 Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1967). "Emîr Çoban Soldoz ve Demirtaş". Belleten. 31 (124). خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «:1» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  5. 1 2 Brack, Jonathan (2019). "A Mongol Mahdi in Medieval Anatolia: Rebellion, Reform, and Divine Right in the Post-Mongol Islamic World". Journal of the American Oriental Society. 139 (3): 611–630. doi:10.7817/jameroriesoci.139.3.0611. ISSN 0003-0279. JSTOR 10.7817/jameroriesoci.139.3.0611.
  6. 1 2 3 Tuysuz, Şaban Cem (2018-09-30). "İlhanlı Devletinin Anadolu Genel Valisi Temürtaş'ın Siyasi, Askeri ve Sosyal Hayatı". Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (به ترکی استانبولی). 22 (3): 1649–1675. ISSN 1304-4990.
  7. ↑ Killing the Shadows (2006) - IMDb, retrieved 2022-02-03
تیمورتاش چوپانی
زادهٔ: ۱۲۹۸ درگذشتهٔ: ۱۲ اوت ۱۳۲۸
پیشین:
امیر چوپان		 امیر چوپانی
۱۳۲۲–۱۳۲۷		 پسین:
شیخ حسن کوچک
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.