تیگر ۲

در طول فرآیند تولید، دو نوع برجک برای تایگر ۲ استفاده شد:^[۴]

۱. برجک اولیه

• طراحی اولیه توسط کروپ انجام شد و به اشتباه «برجک پورشه» نامیده می‌شود.
• جلو و کناره‌ها شیب‌دار بود و یک برآمدگی خمیده در سمت چپ برای جایگاه فرمانده داشت که تولید آن دشوار بود.
• حدود ۵۰ برجک از مدل اولیه روی شاسی‌های هنشل نصب شدند و وارد خدمت رزمی شدند.

۲. برجک تولیدی

• برجک تولیدی ساده‌تر و مقاوم‌تر بود و طراحی جلوی صاف و ضخیم‌تری داشت که مشکل تله شلیک (shot trap) برجک اولیه را حذف می‌کرد.^[۵]
• کناره‌ها کمتر شیب‌دار بودند و فضای داخلی برای مهمات و تجهیزات رادیویی افزایش یافته بود.
• این نوع برجک در تولید انبوه تایگر ۲ استفاده شد و بخش عمده تانک‌های تولید شده را تشکیل داد.

برجک‌ها برای نصب توپ ۸٫۸ سانتی‌متری KwK 43 L/71 طراحی شدند و با سیستم نشانه‌گیری تک‌چشمی Turmzielfernrohr 9d ترکیب شدند که دقت تیراندازی بالا و مؤثری را فراهم می‌کرد.

سیستم چرخش برجک و عملکرد آن

برجک تایگر ۲ دارای سیستم چرخش هیدرولیکی Boehringer-Sturm L4S بود که از موتور اصلی تانک نیروی خود را می‌گرفت. سرعت چرخش در حالت کم ۶ درجه بر ثانیه و در حالت بالا تا ۱۹ درجه بر ثانیه بود، و در دور موتور حداکثر به بیش از ۳۶ درجه بر ثانیه می‌رسید. کنترل جهت و سرعت با پدال پا و دسته کنترلی امکان‌پذیر بود و حتی در صورت قطع نیروی موتور، برجک می‌توانست به صورت دستی با کمک بارگذار چرخانده شود.

شاسی، موتور و سیستم تعلیق

• موتور: میباخ HL 230 P30 از نوع وی-۱۲ با قدرت ۷۰۰ اسب‌بخار، همان موتوری که در تانک پنتر و تایگر ۱ استفاده شده بود.
• گیربکس:Maybach OLVAR OG 40 12 16 Model B با ۸ دنده جلو و ۴ دنده عقب.(گیربکس ارتقا یافته تایگر ۱ )
• تعلیق: میله پیچشی عرضی روی ۹ محور چرخ در هر طرف بدنه، با چرخ‌های ۸۰۰ میلی‌متری با لاستیک و بالشتک فلزی.
• هر تانک دو نوع زنجیر داشت: زنجیر رزمی و زنجیر باربری برای حمل ریلی، که پس از تخلیه از قطار باید به زنجیر رزمی تغییر داده می‌شد.

نمونه‌های اولیه تایگر ۲ از نظر فنی غیرقابل‌اعتماد بودند. علت اصلی این موضوع، نشت آب‌بندها و واشرها، فشار بیش از حد بر سامانه انتقال قدرتی که در اصل برای خودرویی سبک‌تر طراحی شده بود، و مشکلات اولیه در گیربکس نهایی و سامانه هدایت بود که هر دو به‌طور خاص برای تایگر ۲ طراحی شده بودند. گیربکس نهایی و سامانه هدایت دوشعاعی جدید، به‌ویژه مستعد خرابی بودند.

زنجیر جدید دولینکی در برابر فشارهای جانبی هنگام حرکت در زمین ناهموار آسیب‌پذیر بود و همچنین باعث می‌شد تنها هر دندانهٔ دوم چرخ زنجیر با زنجیر درگیر شود که این امر منجر به سایش سریع و احتمال آسیب به گیربکس نهایی می‌شد. بازرس کل نیروهای زرهی، ولفگانگ توما‌له، در گزارشی در ۴ نوامبر ۱۹۴۴ اظهار داشت که این مشکلات به زنجیر جدید بازمی‌گردد که هرچند تولید را ساده‌تر می‌کرد، اما حساسیت تایگر ۲ را افزایش می‌داد. درگیر شدن تنها هر دندانهٔ دوم چرخ زنجیر باعث وارد آمدن ضربات ناگهانی به گیربکس نهایی می‌شد که توان تحمل این فشارها را نداشت.^[۷]

اروین آدرس، طراح ارشد شرکت هنشل، نوشت: «خرابی‌ها به این دلیل رخ داد که تایگر ۲ بدون در نظر گرفتن نتایج آزمایش‌ها وارد مرحله تولید شد.» کمبود آموزش خدمه نیز این مشکلات را تشدید می‌کرد؛ رانندگانی که تنها آموزش محدودی بر تانک‌های دیگر دیده بودند، اغلب مستقیماً به یگان‌های عملیاتی اعزام می‌شدند که در حال حرکت به جبهه بودند.^[۸]

گردان زرهی سنگین ۵۰۱ در بدو ورود به جبهه شرقی تنها ۸ عراده از ۴۵ تانک خود را عملیاتی یافت که بیشتر خرابی‌ها ناشی از نقص در گیربکس نهایی بود. پنج تایگر ۲ نخست تحویل‌شده به لشکر پانزر لِر، پیش از ورود به نبرد دچار نقص فنی شدند و برای جلوگیری از اسارت، منهدم گردیدند.

شرکت هنشل با همکاری نزدیک با خدمه، به اصلاح مشکلات پرداخت و با معرفی آب‌بندها و قطعات انتقال قدرت اصلاح‌شده، طراحی جدید زنجیر و چرخ زنجیر، بهبود آموزش رانندگان و نگهداری مناسب، تایگر ۲ به سطح قابل قبولی از آمادگی عملیاتی رسید. آمار ۱۵ مارس ۱۹۴۵ نشان می‌دهد ۵۹٪ از تایگر ۲ها عملیاتی بودند که تقریباً برابر با پانزر ۴ (۶۲٪) و بهتر از پانتر (۴۸٪) بود.

گزارشی پس از عملیات گردان ۵۰۳ در نوامبر ۱۹۴۴ درباره نبردهای مجارستان چنین بیان می‌کند که گردان در دو گروه رزمی مجزا و همراه با دو لشکر مختلف وارد نبرد شد و پس از نفوذ به پشت خطوط دشمن، دوباره متحد گردید. در فاصله ۱۹ تا ۲۳ اکتبر ۱۹۴۴، ۱۲۰ توپ ضدتانک و ۱۹ قبضه توپ منهدم شد و دشمن متحمل آشفتگی شدید در خطوط تدارکاتی گردید. این عملیات که حدود ۲۵۰ کیلومتر پیشروی را شامل می‌شد، تقریباً بدون خرابی مکانیکی انجام شد. در این گزارش تأکید شده که تایگر ۲ هم از نظر زره و هم از نظر مکانیکی عملکردی بسیار مطلوب داشته و مواردی بوده که تانک تا ۲۰ اصابت مستقیم را بدون از کار افتادن تحمل کرده.^[۹]

با وجود مشکلات اولیه، تایگر ۲ برای یک تانک بسیار سنگین، از چابکی قابل توجهی برخوردار بود. اسناد و آزمایش‌های معاصر آلمانی نشان می‌دهد تحرک تاکتیکی آن هم‌سطح یا حتی بهتر از بسیاری از تانک‌های آلمانی و متفقین بوده است. سرهنگ دوم اچ. ای. شیلدز از هنگ ۶۶ زرهی ارتش آمریکا در سال ۱۹۴۵ گزارش داد که تانک‌های تایگر و پانتر در تحرک، ضعف خاصی نشان نداده‌اند و کینگ تایگر ها در زمین‌های بسیار نرم و سست نیز عملکرد بهتری نسبت به تانک‌های آمریکایی داشته‌اند.^[۱۰]

نخستین استفاده رزمی تایگر ۲ در ۱۸ ژوئیه ۱۹۴۴ توسط گروهان اول گردان ۵۰۳ در جریان نبرد نرماندی و در برابر عملیات کانادایی «آتلانتیک» انجام شد. دو عراده در نبرد از دست رفتند و تانک فرمانده گروهان پس از سقوط در گودالی که توسط بمب ایجاد شده بود غیرقابل بازیابی شد.

در جبهه شرقی، تایگر ۲ نخستین بار در ۱۲ اوت ۱۹۴۴ توسط گردان ۵۰۱ در مقابله با تهاجم لووف–ساندومیژ به‌کار رفت. در نزدیکی بارانوف ساندومیژ (جنوب شرقی لهستان)، سه تایگر ۲ در کمین تانک‌های تی-۳۴-۸۵ منهدم شدند. به‌دلیل گزارش ها از انفجار مهمات داخلی ذخیره شده در تانک مخصوصا آنهایی که در برجک بودند، ذخیره مهمات در برجک محدود شد و ظرفیت به ۶۸ گلوله کاهش یافت. در این منطقه، تا ۱۴ تایگر ۲ منهدم یا به غنیمت گرفته شد. تصرف سه عراده سالم، امکان آزمایش آن‌ها را در کوبینکا برای شوروی فراهم کرد.^[۱۱]

در ۱۵ اکتبر ۱۹۴۴، تایگر ۲ های گردان ۵۰۳ نقش مهمی در عملیات پانزر‌فاوست(مجارستان) و تصرف بوداپست ایفا کردند. این گردان سپس در نبرد دبرسن(شمال شرقی مجارستان) شرکت کرد و طی ۱۶۶ روز عملیات در مجارستان، مدعی انهدام دست‌کم ۱۲۱ تانک شوروی، ۲۴۴ قبضه توپ و چند هدف دیگر شد. این موفقیت‌ها در برابر از دست رفتن ۲۵ تایگر ۲ به‌دست آمد که بسیاری از آن‌ها توسط خدمه خودی منهدم شدند برای جلوگیری از به غنیمت گرفته شدن توسط دشمن.^[۱۲]

تایگر ۲ به‌طور گسترده در تهاجم آردنن (نبرد بولژ) در دسامبر ۱۹۴۴ به‌کار رفت؛ دست‌کم ۱۵۰ عراده در این عملیات حضور داشتند که بخش بزرگی از آن‌ها از بین رفتند. این تانک همچنین در تهاجمات ویستولا–اودر، پروس شرقی، عملیات دریاچه بالاتون، نبرد ارتفاعات زیلو و نهایتاً نبرد برلین حضور داشت.

گردان زرهی سنگین اس‌اس ۵۰۳ مدعی شد که از ژانویه تا آوریل ۱۹۴۵ حدود ۵۰۰ هدف زرهی دشمن را منهدم کرده است، در حالی که ۴۵ تایگر ۲ خود را، عمدتاً به‌دلیل نقص فنی یا کمبود سوخت، از دست داده است.^[۱۳]

زره جلویی بسیار ضخیم بود و تا ۱۸۰ میلی‌متر ضخامت داشت با زاویه حدود ۵۰–۵۵ درجه نسبت به عمود و توپ قدرتمند ۸٫۸ سانتی‌متری KwK 43 به تایگر ۲ برتری قاطعی در نبردهای روبه‌رو می‌داد. تا پیش از ورود تعداد محدودی تانک‌های سنگین متفقین در سال ۱۹۴۵، تقریباً هیچ تانکی از متفقین قادر به نفوذ در زره جلویی آن نبود. گزارش‌های آلمان و شوروی نشان می‌دهد زره جلویی در برابر توپ ۱۲۲ میلی‌متری شوروی تقریباً نفوذناپذیر بود، مگر با شلیک‌های مکرر به محل جوش‌ها.^[۱۴]

توپ KwK 43 دارای طول لوله ۷۱ کالیبر بود و قادر به شلیک مهمات APCBC (گلولهٔ زره‌کوب با کلاهک بالستیک) با سرعت دهانه‌ای حدود ۱۰۰۰ متر بر ثانیه بود، که این امر باعث می‌شد بتواند تانک‌های متفقین مانند تی-۳۴ و شرمن فایرفلای را از فواصل بیش از ۲۰۰۰ متر منهدم کند.^[۱۵] سیستم گلوله‌گذاری و مکانیزم عقب‌نشینی توپ به گونه‌ای طراحی شده بود که شلیک‌های سریع و دقیق حتی در حرکت محدود تانک نیز ممکن باشد، اگرچه وزن سنگین توپ و بازوی عقب‌نشینی آن باعث کاهش کمی از سرعت شلیک می‌شد.

تیگر ۲ با وزن عملیاتی حدود ۶۸ تا ۷۰ تن و موتور Maybach HL 230 P30 با قدرت ۷۰۰ اسب‌بخار، حداکثر سرعت جاده‌ای حدود ۳۵ کیلومتر بر ساعت و توانایی حرکت در مسیرهای خاکی تا ۱۷–۲۰ کیلومتر بر ساعت داشت. این تانک علی‌رغم قدرت آتش و زره سنگین، در نبردهای سریع و مانورهای تاکتیکی سنگین، به دلیل وزن بالا و مصرف زیاد سوخت محدودیت‌هایی داشت.

توپ ۸٫۸ سانتی‌متری KwK 43 همچنین قابلیت شلیک مهمات HE (مهمات انفجاری) را داشت که برای مقابله با پیاده‌نظام و استحکامات سبک بسیار مؤثر بود و به تیگر ۲ انعطاف‌پذیری بالایی در میدان نبرد می‌داد.

به‌دلیل این زره قوی و مقاومت بالا، متفقین معمولاً به مانورهای جناحی برای هدف قرار دادن زره جانبی و عقب متوسل می‌شدند. توپ تایگر ۲ قادر بود هر تانک متفقین را از فاصله‌ای بیش از ۲٫۵ کیلومتر منهدم کند.^[۱۶]

در اوت ۱۹۴۴، دو تایگر ۲ در نزدیکی ساندومیژ (جنوب‌شرقی لهستان) به غنیمت گرفته و به میدان آزمایش کوبینکا منتقل شدند. این تانک‌ها در مسیر انتقال دچار خرابی‌های متعدد شدند. آزمایش‌ها نشان داد توپ KwK 43 از نظر دقت و قدرت نفوذ عملکرد بسیار بالایی دارد، اما کیفیت زره و جوشکاری به‌دلیل کمبود عناصر آلیاژی، به‌ویژه مولیبدن، نسبت به تانک‌های پیشین آلمان پایین‌تر بوده است. در نتیجه، حتی بدون نفوذ کامل، ریزش ترکش داخلی می‌توانست سامانه‌های داخلی تانک را از کار بیندازد.^[۱۷]