ثوآس (شاه آتولیا)
در اسطوره‌شناسی یونانی، ثوآس (/ˈθoʊəs/؛ یونانی باستان: Θόας یا توآس، به معنای تقریبی «شتابنده» یا «دونده»)،[۱] پادشاهی از اتولیا، فرزند اندرایمون و گورگه و یکی از قهرمانانی بود که برای یونانی‌ها در جنگ تروآ جنگید. ثوآس پسری به نام هایمون و دختر بی‌نام دیگری داشت.
در ایلیاد، ثوآس رهبر سپاه چهل‌کشتی اتولیایی‌ها در تروآ است. نام او بارها در ایلیاد ذکر شده، جایی که او به داشتن مهارت عالی هم در نبرد و هم در سخنوری توصیف شده است. منابع دیگر ثوآس را به عنوان یکی از خواستگاران هلن و یکی از جنگجویان پنهان‌شده در اسب تروآ برمی‌شمارند. او یکی از معدود یونانیانی بود که پس از جنگ به سلامت به خانه بازگشت.
خانواده
پدر ثوآس اندرایمون بود که ولادت و تبارش ناشناخته است.[۲] اندرایمون با گورگه، دختر اوینئوس ازدواج کرد؛ اوینئوس پادشاه کالیدون (یک دولت‌شهر باستانی در اتولیا)، پدر قهرمانانی چون تودئوس (یکی از هفت تن ضد تبس) و ملئاگروس (میزبان شکاری گراز کالیدونیان و یکی از آرگونوت‌ها) و همچنین پدربزرگ دیومدس، قهرمان جنگ تروآ بود. اوینئوس سالخورده پادشاهی خود را به پسران برادرش آگریوس باخت؛ اما نوه‌اش دیومدس توانست پادشاهی را پس بگیرد و اندرایمون (داماد اوینئوس) را به عنوان پادشاه کالیدون بر تخت بنشاند.[۳]
ثوآس پسری به نام هایمون و یک دختر بی‌نام داشت.[۴] هایمون پدر اوکسیلوس بود؛ کسی که فرزندان هرکول (هراکلیدای) را در تهاجمشان به پلوپونز راهنمایی کرد و به عنوان پادشاهی، تخت ایلیس به او واگذار شد.[۵] دختر ثوآس با اودیسئوس ازدواج کرد و از او صاحب پسری به نام لئونتوفونوس (کشندهٔ شیر) شد.[۶]
جنگ تروآ
تا زمان وقوع جنگ تروآ، ظاهراً ثوآس جانشین پدرش اندرایمون بر تخت پادشاهی کالیدون شده بود. در ایلیاد آمده است که او بر کالیدون و شهر نزدیک آن، پلورون، فرمان می‌راند و در آنجا «حتی همانند یک خدا مورد احترام بود».[۷] طبق اثر فهرست زنان نوشتهٔ هزیود، ثوآس یکی از خواستگاران هلن بود.[۸] به همین دلیل، او مانند همهٔ خواستگاران سوگندی یاد کرده بود که او را موظف می‌کرد برای بازگرداندن هلن به همسرش منلائوس (شاه اسپارت) به جنگ با تروآ برود.[۹] طبق بخش «فهرست کشتی‌ها» در ایلیاد، از آنجا که اوینئوس، پسرانش و نوه‌اش ملئاگر همگی درگذشته بودند، ثوآس رهبری ناوگان چهل‌کشتی اتولیایی‌ها را در نبرد تروآ بر عهده داشت.[۱۰]
در ایلیاد
در ایلیاد، اگرچه ثوآس یک رهبر فرعی است و دستاورد یا شخصیتی کاملاً برجسته ندارد، اما بسیار مورد احترام است و چندین بار به او اشاره می‌شود. او چنین توصیف شده است: > «به‌مراتب بهترین اتولیایی‌ها، بسیار ماهر در پرتاب زوبین، اما جنگجویی شجاع در نبرد تن‌به‌تن؛ و در مجمع آخایی‌ها، هنگام بحث جوانان، کمتر کسی بر او پیشی می‌گرفت.»
- در دفتر ۴، ثوآس یک جنگجوی تراکیه‌ای را می‌کشد، اما به دلیل عقب‌رانده‌شدن توسط هم‌رزمان متوفی، موفق به برداشتن زره او نمی‌شود.[۱۱]
- در دفتر ۷، او یکی از نه جنگجوی یونانی است که پس از سرزنش نِستور، داوطلب نبرد تن‌به‌تن با هکتور می‌شود.[۱۲]
- در دفتر ۱۳، پوزئیدون در میان یونانیان می‌گردد تا آنان را به ادامهٔ نبرد ترغیب کند و ابتدا نزد ثوآس و دیگران می‌رود و بعدتر خود را به شکل ثوآس درمی‌آورد تا ایدومنئوس را به مبارزه تشویق کند.[۱۳]
- سخنرانی اصلی او در دفتر ۱۵ رخ می‌دهد؛ زمانی که یونانیان با دیدن معجزه‌آسای هکتور دچار ترس شده‌اند و ثوآس با سخنان خود سپاه را برای ایستادگی متمرکز می‌کند.[۱۴]
- در دفتر ۱۹، ثوآس جزو هیئت کوچکی است که همراه اودیسئوس به خیمهٔ آگاممنون می‌روند تا هدیه‌های او را برای آشیل بیاورند.[۱۵]
سایر منابع
در متون پساهومری مانند پست‌هومریکا، ثوآس به‌طور مرتب حضور دارد. او در مسابقهٔ ارابه‌رانی در مسابقات سوگواری آشیل شرکت کرد و سوم شد. همچنین در نجات آگاممنون و منلائوس نقش داشت و با زوبین خود پاریس را از ناحیهٔ ران راست زخمی کرد.
در ایلیاد کوچک، ثوآس اودیسئوس را زخمی می‌کند تا او بتواند با چهره‌ای ناشناس به عنوان جاسوس وارد تروآ شود.[۱۶] همچنین چندین منبع متأخر نام ثوآس را به عنوان یکی از جنگجویان درون اسب تروآ ذکر کرده‌اند.[۱۷]
پس از جنگ
ثوآس یکی از معدود رهبران یونانی بود که بدون آسیب از جنگ بازگشت.[۱۸] طبق برخی روایات او به اتولیا بازگشت و حکومت خود را از سر گرفت، در حالی که منابع دیگر می‌گویند او در ایتالیا ساکن شد.[۱۹]
پوسانیاس گزارش می‌دهد که آرامگاه پدر و مادر ثوآس و مجسمه‌ای برنزی از آتنا که ثوآس از تروآ آورده بود را در آمفیسا دیده است.[۲۰] آپولودوروس نیز نقل می‌کند که اودیسئوس پس از تبعید از ایتاکا به ثوآس پناه برد، با دختر او ازدواج کرد و در همان‌جا درگذشت.[۲۱]
منابع
- ↑ "Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, θοάς". www.perseus.tufts.edu. Retrieved 2024-03-09.
- ↑ Hard, p. 419.
- ↑ Hard, p. 419; شبه‌آپولودوروس, 1.8.1, 1.8.6.
- ↑ Hard, p. 420; Tripp, s.v. Thoas 3; Parada, s.v. Thoas 2.
- ↑ پوسانیاس (جغرافی‌دان), 5.3.6.
- ↑ Gantz, p. 713; Grimal, s.v. Thoas 4; شبه‌آپولودوروس, E.7.40.
- ↑ Hard, p. 419; Parada, s.v. Thoas 2; Smith, s.v. Thoas 1; هومر, ایلیاد 13.214–216.
- ↑ Hard, p. 440; Grimal, s.v. Thoas 4; Parada s.v. Thoas 2; Catalogue of Women fr. 154c.9–11 Most [= Hes. fr. 198.18–30 MW]. So also in Hyginus, Fabulae 81.
- ↑ Hard, p. 440; Gantz, pp. 565–566; Catalogue of Women fr. 155.76–85 Most [= Hes. fr. 204.76–85 MW]; شبه‌آپولودوروس, 3.10.9.
- ↑ Gantz, p. 334; Hard, p. 419; Grimal, s.v. Thoas 4; هومر, ایلیاد 2.638–644; see also شبه‌آپولودوروس, E.3.12. Compare with Hyginus, Fabulae 97.12.
- ↑ هومر, ایلیاد 4.527–538.
- ↑ هومر, ایلیاد 7.168.
- ↑ هومر, ایلیاد 13.215.
- ↑ هومر, ایلیاد 15.281–305.
- ↑ هومر, ایلیاد 19.238–240.
- ↑ Little Iliad fr. 8 West.
- ↑ Virgil, Aeneid 2.262; Hyginus, Fabulae 108.
- ↑ Homer, Odyssey 14.499.
- ↑ Servius on Virgil's Aeneid 11.260.
- ↑ Pausanias, 10.38.4–5.
- ↑ شبه‌آپولودوروس, E.7.40.
- اسطورههای اتولیا
- پادشاهان در اسطوره‌شناسی یونانی
- خاندان کالیچه (اسطوره‌شناسی)
- سرداران آخائیایی