جامعهشناسی اوقات فراغت
جامعهشناسی اوقات فراغت، مطالعه چگونگی سازماندهی اوقات فراغت انسانها است. اوقات فراغت شامل طیف گستردهای از فعالیتها، مانند ورزش، گردشگری و بازیها میشود. جامعهشناسی اوقات فراغت ارتباط نزدیکی با جامعهشناسی کار دارد، زیرا هر کدام جنبه متفاوتی از رابطه کار و اوقات فراغت را بررسی میکنند. با این حال، مطالعات جدیدتر در این زمینه از این رابطه فاصله میگیرند و بر رابطه بین اوقات فراغت و فرهنگ تمرکز میکنند.[۱]
مطالعات اوقات فراغت مشخص کردهاند که الگوهای قابل مشاهده در رفتار اوقات فراغت انسان را نمیتوان صرفاً با متغیرهای اجتماعی-اقتصادی مانند سن، درآمد، شغل یا تحصیلات توضیح داد. نوع فعالیت اوقات فراغت به طور قابل توجهی تحت تأثیر عوامل پیچیدهتری مانند وجود یا عدم وجود خانواده، باورهای مذهبی و ارزشهای فرهنگی عمومی است که فرد به آنها پایبند است.
تعاریف و دغدغههای نظری
تعاریف از اوقات فراغت متعدد و اغلب متناقض هستند، به عنوان مثال اوقات فراغت بخش مجزایی از زمان فرد یا به عنوان کیفیتی از تجربه صرف نظر از زمان نیز تعریف شده است. جوفر دومازدیه چهار تعریف متمایز از اوقات فراغت را مشخص کرده است که در ابتدا به طور گسترده و به تدریج دامنه آن محدود میشود:
- سبک رفتاری که ممکن است حتی در محل کار نیز رخ دهد؛
- هرگونه فعالیت غیرکاری؛
- فعالیتهایی به جز تعهدات خانوادگی و خانگی؛
- فعالیتهایی که به خودشکوفایی اختصاص داده شدهاند.
چهار تعریف دومازدیه جامع نیستند. تعاریف و معیارهای ناسازگار به عنوان عامل اصلی یافتههای تحقیقاتی گاه متناقض در نظر گرفته میشوند.[۲] برخی سوالات حل نشده در مورد تعریف کار وجود دارد: به ویژه، اینکه آیا فعالیتهای بدون دستمزد، مانند داوطلبی یا مطالعه، کار محسوب میشوند یا خیر. زمان غیرکاری را نباید با زمان آزاد برابر دانست، زیرا نه تنها شامل زمان آزاد اختصاص داده شده به اوقات فراغت است، بلکه زمان اختصاص داده شده به فعالیتهای اجباری خاص، مانند کارهای خانه را نیز شامل میشود.[۳] تقسیم فعالیتها به زمان آزاد و اختصاصی آسان نیست. به عنوان مثال، مسواک زدن نه کار است و نه اوقات فراغت؛ محققان در طبقهبندی فعالیتهایی مانند خوردن غذا، خرید، تعمیر ماشین، شرکت در مراسم مذهبی یا دوش گرفتن اختلاف نظر دارند (افراد مختلف ممکن است چنین فعالیتهایی را به عنوان اوقات فراغت طبقهبندی کنند یا نکنند).[۳] رابطه بین کار و اوقات فراغت نیز میتواند نامشخص باشد: تحقیقات نشان میدهد که برخی از افراد مهارتهایی را که در محل کار کسب کردهاند برای سرگرمیهای خود مفید میدانند (و برعکس)، و برخی از افراد از فعالیتهای اوقات فراغت برای پیشرفت شغلی خود استفاده کردهاند.[۳] جامعهشناسان همچنین در مورد اینکه آیا فعالیتهای سیاسی یا معنوی باید در مطالعات اوقات فراغت گنجانده شوند، اختلاف نظر دارند.[۴] علاوه بر این، در میان برخی از جوامع شغلی، مانند افسران پلیس یا معدنچیان، رایج است که همکاران در اوقات فراغت با هم دوست باشند و فعالیتهای تفریحی مشابه مبتنی بر کار را با هم به اشتراک بگذارند.[۳]
دستمزد، کار و اوقات فراغت
افراد بین دستمزد، کار و اوقات فراغت بدهبستانهایی انجام میدهند. با این حال، زمان و مقیاس این بدهبستانها با توجه به شغل و درآمد افراد متفاوت است. همچنین این بدهبستانها در طول زمان و از جامعهای به جامعه دیگر متفاوت هستند. در جوامع، افزایش قابل توجه دستمزدها میتواند ساعات کاری کارگران یقه آبی مرد دارای فرزند خردسال را افزایش دهد، اما ساعات کاری زنان طبقه متوسط دارای شوهر در مشاغل تماموقت با درآمد خوب را کاهش دهد.[۵]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ Roberts, Ken (2015). "Leisure, Sociology of". In Wright, James D. (ed.). International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition). Elsevier. pp. 853–858
- ↑ Stanley Parker, "The Sociology of Leisure: Progress and Problems," The British Journal of Sociology, vol. 26, no. 1, March 1975, pp. 91–101.
- 1 2 3 4 John Wilson, "The Sociology of Leisure," Annual Review of Sociology, vol. 6, August 1980, pp. 21–40.
- ↑ S.R. Parker, "Sociology of Leisure," Sociology, 10 (1), 1976, Oxford (0038-0385), p. 166.
- ↑ Abbott, Lewis F. Theories of the Labour Market and Employment: A Review, ISR/Google Books, 2013,2020. Chapter 6, "Educational, Family and Leisure Influences",, pages 175,176.