سکوی جاوا، نسخه سازمانی
سکوی جاوا، نگارش سازمانی[۱] (به انگلیسی: Java Platform, Enterprise Edition)، که در حال حاضر به نام Jakarta EE شناخته میشود، سکویی برای برنامهنویسی کارگزاران در زبان برنامهنویسی جاواست. این سکو از نسخه استاندارد جاوا (جاوا (زبان برنامهنویسی)) متمایز است و با افزودن کتابخانههایی برای سادهسازی توسعه نرمافزارهای کاربردی چندلایه طراحی شدهاست. پس از نسخه ۸ (منتشرشده در سال ۲۰۱۷)، پروژه Java EE به بنیاد Eclipse منتقل شد و تحت نام **Jakarta EE** ادامه یافت.
نگارشهای پیشین
نگارش کنونی Jakarta EE، نسخه ۱۱ است که در سال ۲۰۲۴ منتشر شدهاست. نامگذاری این سکو از Java EE به Jakarta EE تغییر کرده و نسخههای قدیمیتر (مانند J2EE) دیگر بهصورت رسمی پشتیبانی نمیشوند. جدول زیر نگارشهای مختلف این سکو را نشان میدهد:
| نگارش | نام کامل نگارش | تاریخ انتشار | وضعیت انتشار |
|---|---|---|---|
| ۱٫۰ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۱٫۰ | دسامبر ۱۹۹۹ (آذر ۱۳۷۸) | منسوخشده |
| ۱٫۲ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۱٫۲ | ۲۰۰۰ (۱۳۷۹) | منسوخشده |
| ۱٫۲٫۱ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۱٫۲٫۱ | ۲۳ مه ۲۰۰۰ (۳ خرداد ۱۳۷۹) | منسوخشده |
| ۱٫۳ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۱٫۳ | ۲۴ سپتامبر ۲۰۰۱ (۲ مهر ۱۳۸۰) | منسوخشده |
| ۱٫۴ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۱٫۴ | ۲۴ نوامبر ۲۰۰۳ (۳ آذر ۱۳۸۲) | منسوخشده |
| ۵ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۵ | ۱۱ مه ۲۰۰۶ (۲۱ اردیبهشت ۱۳۸۵) | منسوخشده |
| ۶ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۶ | ۱۰ دسامبر ۲۰۰۹ (۱۹ آذر ۱۳۸۸) | منسوخشده |
| ۷ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۷ | ۲۸ مه ۲۰۱۳ (۷ خرداد ۱۳۹۲) | منسوخشده |
| ۸ | سکوی جاوا، نگارش سازمانی، نگارش ۸ | ۳۱ اوت ۲۰۱۷ (۹ شهریور ۱۳۹۶) | منسوخشده |
| ۹ | Jakarta EE 9 | دسامبر ۲۰۲۰ (آذر ۱۳۹۹) | نگارش نهایی |
| ۹٫۱ | Jakarta EE 9.1 | مه ۲۰۲۱ (اردیبهشت ۱۴۰۰) | نگارش نهایی |
| ۱۰ | Jakarta EE 10 | سپتامبر ۲۰۲۲ (شهریور ۱۴۰۱) | نگارش نهایی |
| ۱۱ | Jakarta EE 11 | ژوئن ۲۰۲۴ (خرداد ۱۴۰۳) | نگارش نهایی |
زیرساخت
اجزای Jakarta EE نیازمند محیط زمان اجرای خاصی به نام **کارگزار کاربردی** هستند. این کارگزارها ویژگیهایی مانند امنیت، مدیریت تراکنش، خدمات نامگذاری و دایرکتوری، ماندگاری داده، و پشتیبانی از معماریهای میکروسرویس را فراهم میکنند. کارگزارهای مدرن Jakarta EE همچنین از فناوریهای ابری (Cloud-Native) پشتیبانی میکنند.
کارگزارهای کاربردی
کارگزارهای متنباز و تجاری متعددی برای Jakarta EE وجود دارند. برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
- متنباز:
- GlassFish (پشتیبانی تا Jakarta EE 11)
- WildFly (جایگزین JBoss، پشتیبانی تا Jakarta EE 11)
- Apache TomEE (پشتیبانی تا Jakarta EE 10)
- تجاری:
- Oracle WebLogic Server (پشتیبانی تا Jakarta EE 10)
- IBM WebSphere Application Server (پشتیبانی تا Jakarta EE 10)
- Red Hat OpenShift (پشتیبانی از Jakarta EE در محیطهای ابری)
واسطهای مهم
جدول زیر برخی از APIهای کلیدی در Jakarta EE را نشان میدهد:
| کوتهنوشت | نام کامل | توضیحات | نگارش ۸ | نگارش ۹ | نگارش ۱۰ |
|---|---|---|---|---|---|
| Jakarta Persistence | Jakarta Persistence API | مدیریت ماندگاری دادهها و نگاشت شیء-رابطهای | آری (نگارش ۲.۲) | آری (نگارش ۳.۰) | آری (نگارش ۳.۱) |
| Jakarta REST | Jakarta RESTful Web Services | توسعه خدمات وب مبتنی بر REST | آری (نگارش ۲.۱) | آری (نگارش ۳.۰) | آری (نگارش ۳.۱) |
| Jakarta Servlet | Jakarta Servlet API | توسعه سرولتها برای پردازش درخواستهای وب | آری (نگارش ۴.۰) | آری (نگارش ۵.۰) | آری (نگارش ۶.۰) |
| Jakarta Security | Jakarta Security API | مدیریت امنیت و احراز هویت | آری (نگارش ۱.۰) | آری (نگارش ۲.۰) | آری (نگارش ۳.۰) |
| Jakarta EJB | Jakarta Enterprise Beans | شامل منطق تجاری برنامه سازمانی یا دسترسی به دادههای نشست | آری (نگارش ۳.۲) | آری (نگارش ۴.۰) | آری (نگارش ۴.۰) |
| Jakarta Messaging | Jakarta Messaging | واسط برنامهنویسی برای فرایندهای پیامدهی غیرهمزمان | آری (نگارش ۲.۰) | آری (نگارش ۳.۰) | آری (نگارش ۳.۱) |
| Jakarta Mail | Jakarta Mail | دسترسی به خدمات نامهرسانی مانند SMTP، POP3 و IMAP | آری (نگارش ۱.۶) | آری (نگارش ۲.۰) | آری (نگارش ۲.۱) |
| Jakarta Faces | Jakarta Server Faces | توسعه واسط کاربری وب با اجزای قابل تعبیه | آری (نگارش ۲.۳) | آری (نگارش ۳.۰) | آری (نگارش ۴.۰) |
کارسازهای کامل نگارش سازمانی جاوا
وضعیت گواهی کارگزارها توسط بنیاد Eclipse بررسی میشود. برخی از کارگزارهای کلیدی عبارتاند از:
- متنباز:
- GlassFish (پشتیبانی تا Jakarta EE 11)
- WildFly (پشتیبانی تا Jakarta EE 11)
- Apache TomEE (پشتیبانی تا Jakarta EE 10)
- تجاری:
- Oracle WebLogic Server (پشتیبانی تا Jakarta EE 10)
- IBM WebSphere Application Server (پشتیبانی تا Jakarta EE 10)
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «بنسازهٔ محصول» [مدیریت فنّاوری] همارزِ «product platform»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر دهم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۳۴-۷ (ذیل سرواژهٔ بنسازهٔ محصول)
پیوندهای بیرونی
| سکوی جاوا | _waving.svg.png) | |
|---|---|---|
| فناوریهای سان | ||
| فناوریهای سکو |
| |
| فناوریهای شرکتهای دیگر |
| |
| تاریخچه |
| |
| زبانهای برنامهنویسی اصلی |
| |
| همایشهای جاوا | ||