جسم کاخال
اجسام کاخال (به انگلیسی: Cajal Bodies) (به اختصار CB)، ساختارهای فرعی هستهٔ سلولی بدون غشا هستند که در سلولهای یوکاریوتی یافت میشوند. این اجسام نخستین بار در سال ۱۹۰۳ توسط عصبشناس اسپانیایی، سانتیاگو کاخال، در هستهٔ سلولهای عصبی شناسایی و به افتخار وی نامگذاری شدند.[۱]
ساختار و ترکیب
اجسام کاخال معمولاً ۰.۳ تا ۱.۰ میکرومتر قطر دارند و از پروتئینها و RNA تشکیل شدهاند. پروتئین کویلین (Coilin) به عنوان پروتئین اصلی سازندهٔ این اجسام شناخته میشود و به عنوان نشانگری برای شناسایی CBها استفاده میگردد.[۲] سایر اجزای مهم شامل عوامل پردازش RNAهای کوچک هستهای (snRNA)، RNAهای کوچک نوکلئولی (snoRNA)، و آنزیمهای مرتبط با اصلاح RNA میشوند.
عملکرد
نقش اصلی اجسام کاخال در ساخت ریبوزوم و پردازش RNAهای کوچک هستهای است. این اجسام در مراحل زیر دخیل هستند:
- تولید و بالغسازی snRNAها: این RNAها در ترکیب اسپلایسوزومها نقش دارند که برای پیرایش (Splicing) pre-mRNA ضروریاند.[۳]
- تعدیل snoRNAها: این RNAها در تغییرات شیمیایی rRNA در هستک شرکت میکنند.
- هماهنگی چرخه سلولی: تعداد و اندازهٔ CBها در مراحل مختلف چرخه سلولی تغییر میکند و در فاز S (سنتز DNA) به اوج میرسد.[۴]
توزیع سلولی
این اجسام در سلولهای با فعالیت متابولیک بالا مانند سلولهای بنیادی جنینی، نورونها و سلولهای سرطانی بیشتر مشاهده میشوند. در سلولهای غیرفعال، CBها ممکن است با اجسام مشابهی مانند اجسام جِمی (Gems) ادغام شوند.[۵]
ارتباط با بیماریها
اختلال در عملکرد اجسام کاخال با چندین بیماری مرتبط است:
روشهای مطالعه
برای بررسی CBها از تکنیکهای زیر استفاده میشود:
- میکروسکوپ فلورسانس: با استفاده از آنتیبادیهای ضد کویلین یا مارکرهای فلورسنت.
- میکروسکوپ الکترونی: شناسایی ساختارهای فوقریز در سطح نانومتری.
- تکنیکهای تداخلی RNA (RNAi): برای بررسی عملکرد ژنهای مرتبط با CBها.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Cajal, S. R. (1903). "Un sencillo metodo de coloracion selectiva del reticulo protoplasmico y sus efectos en los diversos organos nerviosos de vertebrados e invertebrados". Trabajos del Laboratorio de Investigaciones Biológicas de la Universidad de Madrid. 2: 129–221.
- ↑ Gall, J. G. (2000). "Cajal bodies: the first 100 years". Annual Review of Cell and Developmental Biology. 16: 273–300. doi:10.1146/annurev.cellbio.16.1.273. PMID 11031234.
- ↑ Staněk, D. (2017). "Cajal bodies and snRNA transcription – a new paradigm". BioEssays. 39 (5): 1600264. doi:10.1002/bies.201600264.
- ↑ Ogg, S. C. (2011). "Cajal Body Dynamics in the Cell Cycle". The Nucleus. Humana Press. ISBN 978-1-61779-216-5.
{{cite book}}: Check|isbn=value: checksum (help) - ↑ Liu, Q. (2006). "The Cajal body and histone locus body". Cold Spring Harbor Perspectives in Biology. 2 (7): a000653. doi:10.1101/cshperspect.a000653.
- ↑ Cauchi, R. J. (2010). "SMN and Gemins: 'we are family'… or are we?". BioEssays. 32 (12): 1077–1089. doi:10.1002/bies.201000088.