سن تکلیف

جشن تکلیف دختران دانش‌آموز تهرانی در مصلای تهران

سن تکلیف یا سن بلوغ شرعی در نظر مشهور فقهی شیعه، نُه سال قمری معادل ۸ سال و ۸ ماه و ۲۲ روز شمسی برای دختر و پانزده سال قمری معادل ۱۴ سال و ۶ ماه و ۱۷ روز شمسی برای پسر است.[۱]

با این حال، در فتاوای اقلیتی از مراجع تقلید همانند محمدهادی معرفت[۲] و محمدابراهیم جناتی،[۳] بروز عادت ماهانه در دختران و احتلام در پسران، ملاک تعیین بلوغ شرعی و سن تکلیف قرار داده شده است.[۴] همچنین فقهایی مانند محمداسحاق فیاض[۵] و یوسف صانعی[۶] سیزده سال قمری را سن تکلیف دختران دانسته‌اند.

البته در نظر مشهور فقه شیعه نیز چنانچه پیش از سن تعیینی، موی درشت بالای عورت بروید یا برون‌ریزش مَنی رخ دهد که در فقه برای دختر هم متصور است، زودتر تکلیف آغاز خواهد شد.[۷]

در مشهور فقه اهل سنت، به‌طور کلی بلوغ جنسی ملاک بوده و سن، معیاری درجهٔ دوم است.[۸]

در اسلام، دختران و پسران مسلمان شرعاً بالغ، مکلّف نامیده می‌شوند و می‌بایست واجبات دین اسلام را انجام داده و از محرمات دوری بجویند. در مدارس ایران مراسم گوناگونی برای این روز برگزار می‌گردد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به اجرای روز بزرگ اشاره نمود که هر ساله برای دانش آموزان پایه سوم دبستان برگزار می‌شود.[۹] کسانی که به سن تکلیف رسیده‌اند، موظف هستند که نسبت به فراگیری احکام دینی نیز اقدام نمایند.[۱۰] دین اسلام، انجام تکلیف را دربارهٔ دختران و پسرانی که به جز سن، سایر شرایط تکلیف را احراز نکنند، واجب نمی‌داند. چهار شرط اصلی که لازمه مکلف دانستن فرد است، عبارتند از:[۱۱] بلوغ شرعی، خرد، آگاهی به تکلیف، توانایی بدنی.

پانویس

  1. محاسبهٔ سن تکلیف و نشانه‌های بلوغ، ۲۷ خرداد ۱۳۹۴، تارنمای هدانا
  2. بلوغ دختران از نظر آیت‌الله معرفت، ۱۹ آبان ۱۳۹۲، تارنمای راسخون
  3. گزیدهٔ فتاوای آیت‌الله جناتی، پایگاه اطلاع‌رسانی محمدابراهیم جناتی
  4. سن بلوغ دختران؛ نگاهی به مبانی نظری تغییر فتوا، ۲۳ خرداد ۱۴۰۰، تارنمای دین‌آنلاین
  5. تغییر فتوای آیت‌الله فیّاض دربارهٔ سن بلوغ دختران به سیزده سالگی، ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۰، خبرگزاری رسمی حوزه
  6. بلوغ دختران از نظر آیت‌الله صانعی، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر یوسف صانعی
  7. «زمان بلوغ شرعی و تکلیف-مسائل تقلید». portal.anhar.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۱۶.
  8. بررسی نظریات پیرامون یائسگی، معصومه مظاهری، فصل‌نامهٔ فقه و حقوق خانواده وابسته به پردیس خواهران دانشگاه امام صادق، تابستان ۱۳۸۲، سال هشتم، ش۳۰، ص۱۰۶ و ۱۱۰، تارنمای نورمگز
  9. بایگانی‌شده در ۸ دسامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine ویکی مهر
  10. «جشن تکلیف» چیست؟ بایگانی‌شده در ۲۳ آوریل ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine سازمان تبلیغات اسلامی
  11. کتاب جشن تکلیف به قلم محمد محمدی ری‌شهری کتابخانه تبیان

پیوند به بیرون