جعفر شهری

جعفر شهری (شهری‌باف)
تصویر از جلد کتاب قند و نمک
زادهٔ۱۲۹۳ خورشیدی
درگذشت۶ آذر ۱۳۷۸
مدفنقطعهٔ ۸۸ (قطعهٔ هنرمندان) بهشت زهرا
ملیتایرانی
پیشه(ها)نویسنده، تهران‌پژوه

جَعفَرِ شَهری‌باف (۱۲۹۳[۱] در عودلاجان تهران - ۶ آذر ۱۳۷۸ در تهران) نویسنده ایرانی و پژوهشگر تاریخ تهران بود.

شهری در دو مجموعهٔ طهران قدیم (۵ جلد) و تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم (۶ جلد)، حال و هوای تاریخی تهران را با جزئیاتش بیان می‌کند. دیگر اثر او، قند و نمک، مجموعه‌ای از اصطلاحات اصیل تهرانی با توضیحات و پیشینه است.

سه رمان از رمان‌های او، یعنی شکر تلخ، گزنه و قلم سرنوشت را باید سه‌گانه‌ای دانست که اولی مربوط به دوران کودکی نویسنده و رنج‌های مادر وی، دومی شرح دوران نوجوانی، و سومی مربوط به دوران میان‌سالی اوست. کتاب‌های حاجی در فرنگ (در دو جلد) و حاجی دوباره نیز سفرنامهٔ مؤلف است به مکه و سپس اروپا که در آن خرافات و باورهای مذهبی وقت را به چالش می‌کشد.

شهری در نوشته‌های خود از واژه‌های گوناگون و اصیل و اصطلاحات تهرانی بهره می‌گیرد. عباس میلانی، از ایران‌شناسان معاصر، در نوشتاری به انگلیسی با عنوان «تهران و تجدد، هفت‌خوان شخصی جعفر شهری» آثار و شخصیت جعفر شهری را بررسی کرده است.[۲][۳]

خیابانی واقع در خیابان استاد نجات اللهی (ویلا) تهران، (شرق به غرب) به نام «استاد جعفر شهری» نامگذاری شده است.[۴]

آثار

مقاله‌ای در روزنامهٔ اطّلاعات
  • طهران قدیم (۵ جلدی)
  • تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم (۶ جلدی)
  • قند و نمک
  • شکر تلخ
  • حاجی در فرنگ
  • حاجی دوباره
  • انسیه‌خانم
  • گزنه
  • قلم سرنوشت
  • کتاب علی
  • ۱۴۰۲ سفر به انگلیس (از مجموعه آثار منتشرنشدهٔ جعفر شهری، به کوشش پیام رنجبران)
  • ۱۴۰۴ قصهٔ کودکان «علی‌مراد و بُز زنگوله‌به‌شاخ» (از مجموعه آثار منتشرنشدهٔ جعفر شهری، به کوشش پیام رنجبران، انتشارات رُک)

منابع

  1. در شب تاجگذاری احمدشاه
  2. عباس میلانی، نوشتار خود را در سومین کنفرانس دوسالانهٔ بررسی‌های ایرانی (واشینگتن، مهٔ ۲۰۰۰) عرضه کرده است.
  3. «خیابانی به‌نام جعفر شهری». ایسنا. ۲۰۲۱-۰۹-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۲-۲۳.
  • شهری، جعفر، قلم سرنوشت، تهران: انتشارات معین، ۱۳۷۸، شابک: ۶-۷۱-۵۶۴۳-۹۶۴. یادداشت ناشر.