حباب هوش مصنوعی
حباب هوش مصنوعی مفهومی است که ادعا می‌کند از سال ۲۰۲۵ در میانهٔ بهار هوش مصنوعی، دورهٔ افزایش سریع سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، حباب بازار سهام در حال رشد است و بر اقتصاد گسترده‌تر تأثیر می‌گذارد.[۴] گمانه‌زنی‌ها در مورد حباب تا حد زیادی از نگرانی‌هایی ریشه می‌گیرد که شرکت‌های پیشرو در فناوری هوش مصنوعی درگیر یک جریان دایره‌ای سرمایه‌گذاری هستند که به‌طور مصنوعی ارزش سهام آنها را افزایش می‌دهد. برخی افراد مانند ری دالیو، شباهت‌هایی با حباب دات-کام در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ می‌بینند.
تاریخچه
_on_Google_Trends.svg.png)
در ژانویه ۲۰۲۵، ربات چت ساخت چین، دیپ‌سیک، عملکردی هم‌رده با مدل‌های هوش مصنوعی توسعه‌یافته با هزینه بسیار بیشتر را نشان داد. قیمت سهام بسیاری از شرکت‌های هوش مصنوعی کاهش یافت؛ برای نمونه، ارزش بازار انویدیا در یک روز ۱۷٪ یا تقریباً ۶۰۰ میلیارد دلار آمریکا کاهش یافت، اگرچه روز بعد ۸٫۸٪ بهبود یافت.[۵] در اواخر سال ۲۰۲۵، پیش‌بینی می‌شد که هزینه‌های شرکت‌های بزرگ آمریکایی میان سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹ به ۱٫۱ تریلیون دلار برسد، در حالی که انتظار می‌رفت کل هزینه‌های هوش مصنوعی از ۱٫۶ تریلیون دلار فراتر رود.[۶]
با توجه به تقاضای روزافزون برای نیمه‌هادی‌ها برای پشتیبانی از فناوری‌های هوش مصنوعی، انویدیا در ژوئیه ۲۰۲۵ به نخستین شرکت در جهان تبدیل شد که به ارزش بازار ۴ تریلیون دلار رسید. این رقم از سال ۲۰۲۳، زمانی که از مرز یک تریلیون دلار گذشت، چهار برابر شده بود. ارزش این شرکت تقریباً ۷٬۳ درصد از شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ را تشکیل می‌داد که به بالاترین حد خود رسید.[۷][۸] طبق داده‌های بانک جهانی، در اکتبر ۲۰۲۵، ارزش این شرکت از ۵ تریلیون دلار فراتر رفت،[۹] که از تولید ناخالص داخلی هر کشوری به جز ایالات متحده و چین بیشتر است. در طول سال ۲۰۲۵، شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی تقریباً ۸۰ درصد از سود بازار سهام آمریکا را به خود اختصاص دادند. برخی از افراد بدبین هشدار دادند که رشد سریع شرکت‌های فناوری هوش مصنوعی ممکن است نتیجه مهندسی مالی بیش از حد باشد.[۱۰]
مایکروسافت فاش کرد که در سه ماه منتهی به پایان سپتامبر تقریباً ۳۵ میلیارد دلار برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی هزینه کرده است. در ماه اکتبر، این شرکت به دومین شرکت ارزشمند جهان تبدیل شد، که عمدتاً به دلیل سهام ۲۷ درصدی آن در اوپن‌ای‌آی است. در حالی که درآمد ۱۸ درصد و سود ناخالص ۱۲ درصد افزایش یافت، ارزش سهام در معاملات پس از ساعات کاری، به دلیل نگرانی سرمایه‌گذاران برای هزینه‌های احتمالی حفظ بهار هوش مصنوعی، ۴ درصد کاهش یافت.[۱۱]
در اواخر سال ۲۰۲۵، ۳۰٪ از شاخص اس‌اندپی ایالات متحده و ۲۰٪ از شاخص جهانی ام‌اس‌سی‌آی صرفاً به دست پنج شرکت بزرگ نگه داشته شد که بیشترین میزان در نیم قرن گذشته بود و طبق گزارش‌ها، ارزش‌گذاری سهام از زمان حباب دات کام بیشترین کشش را داشت.[۱۲][۱۳] کارشناسان هشدار دادند که شرکت‌های هوش مصنوعی به شدت بیش از حد ارزش‌گذاری شده‌اند، به طوری که شاخص اس‌اندپی ۵۰۰، ۲۳ برابر سود آتی و شاخص ۱۰۰ بورس اوراق بهادار فایننشیال تایمز، ۱۴ برابر ارزش فعلی خود معامله می‌شوند که نشان می‌دهد بازار ایالات متحده چقدر گران شده است. نسبت قیمت به درآمد شیلر برای بازار ایالات متحده نیز برای نخستین بار از زمان سقوط دات کام از ۴۰ فراتر رفت.[۱۳]
در اواخر ژوئن و در سراسر ژوئیه ۲۰۲۶، بازار سهام کره جنوبی سقوط تاریخی را تجربه کرد و شاخص کاسپی در عرض ۴۰ روز ۴۴ درصد کاهش یافت و ۲٫۱۸ تریلیون دلار از ارزش بازار را به دلیل فروش گسترده سهام سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی هاینیکس (که روی هم رفته بیش از نیمی از ارزش شاخص را در اختیار داشتند) از دست داد. این سقوط ناشی از عدم بازگشت سرمایه کوتاه‌مدت بیگ تک در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و ترس از کاهش تقاضا برای تراشه‌های حافظه با پهنای باند بالا بود.[۱۴][۱۵][۱۶]
سفته‌بازی
در اوایل سال ۲۰۲۵، ری دالیو، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری بریجواتر گفت که سطح کنونی سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی «بسیار شبیه» به حباب دات-کام است.[۱۷] سم آلتمن، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی، که چت‌جی‌پی‌تی را ایجاد کرده است، در اوت ۲۰۲۵ گفت که باورمند است یک حباب هوش مصنوعی وجود دارد.[۱۷] در سپتامبر ۲۰۲۵، نشریه مالی استرالیا اعلام کرد که «اگر واقعاً در یک حباب بازار سهام دیگر گرفتار شده باشیم، مطمئناً این مورد، پیش‌بینی‌شده‌ترین نمونه در تاریخ است.»[۱۸]
در اکتبر ۲۰۲۵، جیمی دایمن، رئیس جی‌پی مورگان چیس، بزرگ‌ترین بانک ایالات متحده، گفت که فکر می‌کند «هوش مصنوعی واقعی است» اما افزود که باور دارد مقداری از پولی که اکنون سرمایه‌گذاری می‌شود، هدر خواهد رفت. او همچنین گفت که احتمال افت قابل توجه سهام در دو سال آینده، بیش از آن چیزی است که بازار نشان می‌دهد.[۱۹] دیمون هشدار داد که سقوط بازار سهام ناشی از هوش مصنوعی می‌تواند منجر به ضررهای قابل توجهی شود، اگرچه اذعان کرد که هوش مصنوعی «درست مانند خودروها و تلویزیون‌ها است که در مجموع سود کردند، اما بیشتر افراد درگیر در آنها عملکرد خوبی نداشتند.» با این حال، او در مورد هوش مصنوعی اظهار داشت که «سطح عدم قطعیت باید در ذهن بیشتر مردم بالاتر باشد.»[۲۰]
عدم سودآوری
منتقدان بر این باورند که ارزش سهام شرکت‌های فناوری، صرف نظر از اصول بازار یا واقعیت مالی پشت کسب درآمد از محصولات هوش مصنوعی، بر پایه هیاهوی هوش مصنوعی افزایش یافته است. یک مطالعه دفتر ملی پژوهش اقتصادی که در فوریه ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان داد که با وجود اینکه ۹۰ درصد از شرکت‌ها هیچ تأثیری از هوش مصنوعی بر محل کار و بهره‌وری گزارش نکرده‌اند، مدیران پیش‌بینی می‌کنند که هوش مصنوعی بهره‌وری را ۱٬۴ درصد و خروجی را ۰٬۸ درصد افزایش دهد که منجر به مقایسه با تناقض بهره‌وری می‌شود.[۲۱][۲۲]
اوپن‌ای‌آی متعهد به هزینه کردن ۱٬۴ میلیارد دلار آمریکا طی هشت سال برای ساخت مرکزهای دادهٔ نو شد و با انویدیا برای ارائهٔ ۱۰ گیگاوات محاسبات مرکز داده همکاری کند، در حالی که تنها ۱۳ میلیارد دلار درآمد داشته است.[۲۳][۲۴] این هزینهٔ طولانی‌مدت از طریق قرض تأمین می‌شود.[۲۵] یک تخمین از مورگان استنلی، هزینه‌های جهانی برای مراکز داده بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ را ۳ تریلیون دلار آمریکا تخمین زده است که نیمی از آن توسط اعتبارات خصوصی پوشش داده می‌شود.[۲۶] اوپن‌ای‌آی نتوانسته نقشهٔ راه معقولی برای سودآوری یا چگونگی پرداخت هزینه‌های این سرمایه‌گذاری‌ها ارائه دهد. در نوامبر ۲۰۲۵، اوپن‌ای‌آی گزارش داد که انتظار دارد تا سال ۲۰۲۸ زیان‌های سالانهٔ خود را گزارش کند، از جمله ۷۴ میلیارد دلار زیان عملیاتی تنها در سال ۲۰۲۸.[۲۷] وال استریت ژورنال به مدارک مالی دست پیدا کرد که در آن اوپن‌ای‌آی با وجود ضررهای سنگین سال‌های گذشته، سود قابل توجهی را برای سال ۲۰۳۰ پیش‌بینی می‌کند.[۲۸] تحلیلگر دویچه بانک، جیم راید، تخمین زده است که ضررهای اوپن‌ای‌آی میان سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۹ به ۱۴۰ میلیارد دلار می‌رسد.[۲۹]
جورج نوبل، مدیر پیشین فیدلیتی، گفت که اوپن‌ای‌آی «هر روز ۱۵ میلیون دلار را تنها با سورا هدر می‌دهد.» او همچنین تأکید کرد که شرکت‌های هوش مصنوعی با کاهش بازده در بهبود مدل‌ها همراه با افزایش هزینه‌ها مواجه خواهند شد و گفت: «برای دو برابر بهتر کردن این مدل‌ها، ۵ برابر انرژی و پول هزینه خواهد شد.»[۳۰] پیش‌بینی می‌شود که اوپن‌ای‌آی تا میانهٔ سال ۲۰۲۷ با کمبود بودجه مواجه شود.[۳۱]
سرمایه‌گذاری چرخشی
نگرانی‌هایی مطرح شد مبنی بر اینکه شرکت‌های پیشرو در حوزهٔ فناوری هوش مصنوعی از تأمین مالی و سرمایه‌گذاری چرخشی برای افزایش مصنوعی ارزش‌گذاری خود استفاده می‌کنند. در ماه سپتامبر، انویدیا از سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری در اوپن‌ای‌آی خبر داد و سهام پیشین خود در این شرکت را گسترش داد. این توافق با این انتظار صورت گرفت که اوپن‌ای‌آی با به‌کارگیری پردازنده‌های گرافیکی که از انویدیا خریداری می‌کرد، مراکز دادهٔ بیشتری را تغذیه کند و یک جریان گردش پول ایجاد کند.[۳۲][۳۳]
در اکتبر ۲۰۲۵، شرکت اوپن‌ای‌آی میلیاردها دلار کارت گرافیک و پردازنده از ای‌ام‌دی، رقیب انویدیا، خریداری کرد تا توسعهٔ هوش مصنوعی خود را در قراردادی که آن را به یکی از بزرگ‌ترین سهامداران این شرکت تبدیل کرد، تأمین کند. مایکروسافت همچنین سهام زیادی در اوپن‌ای‌آی داشت و اورکل کورپوریشن، یک شرکت محاسباتی نیز قراردادی ۳۰۰ میلیارد دلاری با این شرکت منعقد کرد.[۳۲]
بیانیه بانک انگلستان
بانک انگلستان نسبت به خطرات فزایندهٔ اصلاح بازار جهانی به دلیل ارزش‌گذاری بیش از حد احتمالی شرکت‌های پیشرو در فناوری هوش مصنوعی در بازار سهام، مانند اوپن‌ای‌آی، که ارزش آن از ۱۵۷ میلیارد دلار در اکتبر ۲۰۲۴ به ۵۰۰ میلیارد دلار در سال بعد بیش از سه برابر شد، هشدار داد. این بانک همچنین هشدار داد که اگر هزینه زیرساخت‌های مورد نیاز برای اجرای سامانه‌های هوش مصنوعی بیش از حد بالا باشد، این ارزش‌گذاری‌ها می‌تواند بیشتر کاهش یابد. آنها افزودند که به سرمایه‌گذاران به درستی در مورد خطرات سقوط بازار سهام در صورت عدم برآورده شدن انتظارات بازار به دست هوش مصنوعی، هشدار داده نشده است.[۳۴]
صندوق بین‌المللی پول با ادعاهای بانک موافقت و آن را تقویت کرد. کریستالینا جورجیوا، اقتصاددان بلغاری و دوازدهمین مدیر عامل صندوق بین‌المللی پول، همچنین با مقایسه حباب دات کام در سال ۲۰۰۱، تأکید کرد که اصلاح بازار می‌تواند رشد جهانی را متوقف کرده و اقتصاد کشورهای در حال توسعه را تضعیف کند.[۱۲]
بدهی
تأمین مالی از طریق بدهی نیز خطر حباب را افزایش داده است.[۳۵][۳۶][۳۷] در سال ۲۰۲۵، تحلیلگران مورگان استنلی تخمین زدند که بدهی به کار گرفته‌شده برای تأمین مالی مراکز داده می‌تواند تا سال ۲۰۲۸ از ۱ تریلیون دلار فراتر رود.[۳۸] بسیاری از اوراق قرضه مراکز داده یا دارای رتبه BBB هستند یا دارای رتبه اوراق قرضه بی‌ارزش.[۳۹]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Yip, Jaures (October 21, 2025). "Are we in an AI bubble? Here's what analysts and experts are saying". CNBC (in American English). Archived from the original on October 28, 2025. Retrieved October 28, 2025.
- ↑ Wile, Rob (October 6, 2025). "The AI boom's reliance on circular deals is raising fears of a bubble". NBC News (in American English). Archived from the original on October 29, 2025. Retrieved October 28, 2025.
- ↑ Weil, Jonathan (October 22, 2025). "Is the Flurry of Circular AI Deals a Win-Win—or Sign of a Bubble?". The Wall Street Journal (in American English). Archived from the original on November 30, 2025. Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Multiple sources:
- ↑ Hoskins, Peter; Edwards, Charlotte (28 January 2025). "Nvidia and Microsoft shares steady after DeepSeek AI app shock". BBC. Archived from the original on September 3, 2025. Retrieved 26 August 2025.
- ↑ Aquino, Kristine (October 10, 2025). "Companies overpaying for AI add to stock market bubble risks, survey shows". Financial Post. Retrieved October 10, 2025.
- ↑ Edwards, Charlotte (July 9, 2025). "Nvidia becomes world's first $4tn company". BBC News. Archived from the original on November 1, 2025. Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Montgomery, Blake (July 9, 2025). "Nvidia becomes first company to reach $4tn in market value". The Guardian (in British English). Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Nishant, Niket; Singh, Rashika (29 October 2025). "Nvidia hits $5 trillion valuation as AI boom powers meteoric rise". Reuters (in American English). Archived from the original on November 30, 2025. Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Kaye, Danielle (October 29, 2025). "Nvidia hits new milestone as world's first $5tn company". BBC News (in British English). Archived from the original on November 2, 2025. Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Sephton, Connor (30 October 2025). "Microsoft, Alphabet and Meta results overshadowed by growing fears of AI bubble". Sky News. Archived from the original on October 31, 2025. Retrieved 3 November 2025.
- 1 2 "Bank of England warns of 'sharp correction' for markets if AI bubble bursts - and IMF agrees". Sky News. 8 October 2025. Archived from the original on October 24, 2025. Retrieved 3 November 2025.
- 1 2 More, Durva (October 16, 2025). "Experts warn AI could trigger next global stock market crash — here's what might happen". The Economic Times. Archived from the original on November 18, 2025. Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Kim, Hong-Ji (29 July 2026). "South Korea's stock market plunges as AI-driven boom fades". Reuters. South Korea. Archived from the original on 5 August 2026. Retrieved 5 August 2026.
- ↑ Adhikary, Debaroti (29 July 2026). "Kospi crashes 12% after SK Hynix earnings; best performing Asian market of 2026 plunges 43% in a month. What's ahead?". The Economic Times. Archived from the original on 5 August 2026. Retrieved 5 August 2026.
- ↑ Song, Jung-a; Tudor, Daniel (30 July 2026). "'My life's screwed': Korean investors stress out after AI bubble bursts". Financial Times. Retrieved 5 August 2026.
- 1 2 "Wall Street isn't worried about an AI bubble. Sam Altman is". Fortune. 19 August 2025. Archived from the original on August 25, 2025. Retrieved 26 August 2025.
- ↑ "'Close to full ponzi': What big fundies are doing as markets flash red". Australian Financial Review. 26 September 2025. Archived from the original on September 29, 2025. Retrieved 29 September 2025.
- ↑ Towfighi, John (9 October 2025). "Jamie Dimon is worried about a stock market correction | CNN Business". CNN (in American English). Archived from the original on October 12, 2025. Retrieved 12 October 2025.
- ↑ Jack, Simon; McNamee, Michael Sheils (October 9, 2025). "America's top banker sounds warning on US stock market fall". BBC (in British English). Archived from the original on November 5, 2025. Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Rogelberg, Sasha. "Thousands of CEOs just admitted AI had no impact on employment or productivity—and it has economists resurrecting a paradox from 40 years ago". Fortune (in English). Retrieved 2026-02-18.
- ↑ Yotzov, Ivan; Barrero, Jose Maria; Bloom, Nicholas; Bunn, Philip; Davis, Steven J.; Foster, Kevin M.; Jalca, Aaron; Meyer, Brent H.; Mizen, Paul (Feb 2026), Firm Data on AI (Working Paper), Working Paper Series, National Bureau of Economic Research, doi:10.3386/w34836, 34836, retrieved 18 Feb 2026
- ↑ Bort, Julie (November 6, 2025). "Sam Altman says OpenAI has $20B ARR and about $1.4 trillion in data center commitments". TechCrunch (in American English). Archived from the original on February 2, 2026. Retrieved February 8, 2026.
- ↑ Milmo, Dan (November 10, 2025). "Can OpenAI keep pace with industry's soaring costs?". The Guardian (in British English). Retrieved February 8, 2026.
- ↑ Kinder, Tabby; Hammond, George (November 28, 2025). "OpenAI partners amass $100bn debt pile to fund its ambitions". The Irish Times (in English). Archived from the original on December 28, 2025. Retrieved February 8, 2026.
- ↑ Milmo, Dan (November 2, 2025). "Boom or bubble? Inside the $3tn AI datacentre spending spree". The Guardian (in British English). Retrieved February 8, 2026.
- ↑ Smith, Dave (November 12, 2025). "OpenAI says it plans to report stunning annual losses through 2028—and then turn wildly profitable just two years later". Fortune (in American English). Archived from the original on February 5, 2026. Retrieved February 8, 2026.
- ↑ Jin, Berber (November 10, 2025). "Anthropic Is on Track to Turn a Profit Much Faster Than OpenAI". The Wall Street Journal (in American English). Retrieved February 8, 2026.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) - ↑ Tangermann, Victor (December 5, 2025). "OpenAI Is Suddenly in Major Trouble". Futurism (in American English). Archived from the original on February 4, 2026. Retrieved February 8, 2026.
- ↑ Tangermann, Victor (January 25, 2026). "Asset Manager Warns That OpenAI Is Likely Headed for Financial Disaster". Futurism (in American English). Archived from the original on February 3, 2026. Retrieved February 8, 2026.
- ↑ Mallaby, Sebastian (January 13, 2026). "This Is What Convinced Me OpenAI Will Run Out of Money". The New York Times (in American English). Retrieved February 8, 2026.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) - 1 2 Jamali, Lily (October 11, 2025). "'It's going to be really bad': Fears over AI bubble bursting grow in Silicon Valley". BBC News (in British English). Archived from the original on November 3, 2025. Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Gu, Jacqueline; Metz, Cade (October 31, 2025). "How OpenAI Uses Complex and Circular Deals to Fuel Its Multibillion-Dollar Rise". The New York Times (in American English).
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) - ↑ Makortoff, Kalyeena (October 8, 2025). "Bank of England warns of growing risk that AI bubble could burst". The Guardian (in British English). Retrieved November 3, 2025.
- ↑ Gregg, Aaron (January 23, 2026). "Big Tech is taking on more debt than ever to fund its AI aspirations". The Washington Post (in English).
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) - ↑ Weise, Karen; Tan, Eli (December 15, 2025). "How Tech's Biggest Companies Are Offloading the Risks of the A.I. Boom". The New York Times (in English).
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) - ↑ Sen, Anirban; Mackenzie, Nell (4 December 2025). "Focus: Hedge funds double down using near-record leverage in quest to boost returns". Reuters.
Hedge funds are using near-record levels of leverage to trade equities and betting on debt-backed strategies in efforts to juice returns, making the most of markets buoyed by a boom in artificial intelligence.
- ↑ Metz, Cade (November 10, 2025). "Why Debt Funding Is Ratcheting Up the Risks of the A.I. Boom". The New York Times (in American English). Retrieved February 8, 2026.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) - ↑ Raitano, Lucy; Cooper, Amanda. "Five debt hotspots in the AI data centre boom". Reuters.
برای مطالعهٔ بیشتر
- Desai, Radhika (2025-11-27). "DeepSeek Upends Silicon Valley's Sci-Fin-Fi Business Model". International Critical Thought. 15 (4): 656–674. doi:10.1080/21598282.2025.2579900.
- Goodell Ugalde, Elliot (2025-11-30). Vlahiotis, Eleni (ed.). "The AI bubble isn't new — Karl Marx explained the mechanisms behind it nearly 150 years ago". The Conversation. Academic Journalism Society. doi:10.64628/AAM.xqmhy659t.
- Williams, Sean (19 December 2024). "Prediction: The Artificial Intelligence (AI) Bubble Will Burst in 2025. Here's Why". The Motley Fool. Retrieved 31 March 2026.
- تاریخ هوش مصنوعی
- حبابهای اقتصادی
- علم اقتصاد در دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
- علوم رایانه در دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
- نظریههای اقتصاد