حرم سبزقبا

حرم سَبزِقَبا مجموعه زیارتگاهی شیعی واقع در شهر دِزفول می‌باشد، که قبر منسوب به محمد بن موسی بن جعفر را در خود جای داده است.

سبزقبا، همان محمد بن موسی بن جعفر است، که به‌دلیل آنکه معمولاً لباس سبزرنگ پوشیده، به سَبزِقَبا معروف شده است. وی که در حدود ۱۸ سالگی به دزفول آمد، ابتدا میهمان پیرزن مریض شیعه‌ای شد، که طبق حکایات، به دعای سبزقبا شفا یافته، و پس از آن پیشه سقایی را به عهده گرفته، و هر که از دست او آب خورده و بیمار بوده، فوراً شفا یافته است.^[۱][۲]

پس از یکسال اقامت در دزفول، سبزقبا مریض شد و به همان مرض (گویا در ۱۸۳ قمری/۱۷۷ یا ۱۷۸ شمسی) درگذشت. گفته‌اند قبل از مرگش خود را پسر موسی بن جعفر معرفی می‌کند، و به پیرزن شیعه نامه‌ای می‌دهد، تا به علی بن موسی رساند. علی که در مسیر طوس بوده، پس از رسیدن به دزفول و زیارت قبر محمد، با پیرزن محبت‌آمیز رفتار کرده، و وعده شفاعت در روز قیامت را داده است.^{[۱][۲][۳][۴]}

نعمت‌الله جزائری در یکی از کتاب‌هایش اشاره به سبزقبا و هویت او به‌عنوان فرزند موسی بن جعفر دارد، اما این تنها جایی است که می‌توان از سبزقبا و هویت وی اثری یافت، که به اطمینان به انتساب آرامگاه به محمد بن موسی نمی‌رسد. شیخ مفید در کتاب اَلاِرشاد خود، از محمد بن موسی یاد کرده، و در اِعلامُ الوَریٰ وی شخصی درست‌کار و باتقوا توصیف شده است. آرامگاه‌های دیگری در شهرهای گوناگون من‌جمله شیراز نیز منسوب به محمد بن موسی وجود دارند.^[۵]

گویا اولین بنای حرم سبزقبا به دوره سلجوقی مربوط می‌شود.^[۱][۲]هر چند حرم در سده ۱۴ شمسی توسعه بسیاری به خود دید، اما توسعه آن همچنان توسط دست‌اندرکارانش دنبال می‌شود. از برنامه‌های توسعه حرم می‌توان به تلاش برای تبدیل آن به حرم چهارم اهل بیت در ایران (در کنار مشهد، شیراز و قم)، و قطب فرهنگی–زیارتی جنوب غرب کشور اشاره کرد.^[۳]