حسنعلی درودیان

حسنعلی درودیان

زادروز	اسفند ۱۳۱۸ خورشیدی
زادگاه	تهران، ایران
ملیت	ایرانی
پیشه	حقوق‌دان، استاد دانشگاه
نهادها	دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
مناصب برجسته	رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران (سه دوره)
تحصیلات	دکتری حقوق از دانشگاه لوزان، سوئیس
استادان	سید عزت‌الله عراقی (همکار و دوست)
تخلص شعری	رسا

حسنعلی درودیان (زادهٔ اسفند ۱۳۱۸ خورشیدی در تهران) حقوق‌دان، استاد دانشگاه و رئیس پیشین سه دورهٔ دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران است.

زندگی‌نامه

کودکی و تحصیلات مقدماتی

حسنعلی درودیان در اسفند ۱۳۱۸ خورشیدی در تهران زاده شد. او دورهٔ ابتدایی را در مدرسهٔ دری و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان بدر و دبیرستان علمیهٔ تهران گذراند.

تحصیلات دانشگاهی و اعزام به سوئیس

درودیان ورودی سال ۱۳۳۷ خورشیدی دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۱ خورشیدی، در ۲۳سالگی، پس از احراز رتبهٔ اول دورهٔ کارشناسی حقوق، برای ادامهٔ تحصیل به سوئیس اعزام شد و مدرک دکتری خود را از دانشگاه لوزان دریافت کرد. بنا بر آنچه در کتاب «مأمن قافله دل و دانش» آمده، او موفق به دریافت جایزهٔ علمی «لورآ» از دانشگاه لوزان شد؛ جایزه‌ای که به رساله‌های برجستهٔ دکتری اعطا می‌گردید. توضیح بیشتر دربارهٔ عنوان و موضوع رسالهٔ دکتری او و سال دقیق اعطای این جایزه در منابع فارسی ثبت نشده است.

بازگشت به ایران و استخدام در دانشگاه تهران

درودیان در سال ۱۳۵۲ خورشیدی به ایران بازگشت و برای تدریس حقوق مدنی، خواستار استخدام در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران شد. ناصر کاتوزیان در زندگی‌نامهٔ خودنوشت خود با نام «زندگی من»، تاریخ استخدام او را ۵ بهمن ۱۳۵۴ خورشیدی و هم‌زمان با دوران مدیریت خودش بر گروه حقوق خصوصی و اسلامی ذکر کرده است. کاتوزیان دربارهٔ چگونگی ورود درودیان به این گروه می‌نویسد:

«در مدت مدیریتم بر گروه، داوطلبان مشهوری خواهان ورود به هیأت علمی گروه شدند، که از جملهٔ آن‌هاست... آقای دکتر حسنعلی درودیان، رئیس کنونی دانشکدهٔ حقوق... آقای دکتر درودیان، با اینکه می‌توانست به دانشگاه ملی (شهید بهشتی فعلی) و نزد استاد خود دکتر امامی برود، دانشگاه تهران را ترجیح داد. با خواندنِ رسالهٔ دکتری او که در لوزان سوئیس جایزهٔ علمی گرفته بود، متوجه شدم که با محققی دقیق و زحمت‌کش روبرو هستم. این است که فرصت را غنیمت شمردم و با انجام دادن تشریفات اداری، در کوتاه‌ترین زمانِ ممکن، وسیلهٔ ورود ایشان را به گروه حقوق خصوصی فراهم ساختم و پیشنهاد کردم که دبیری گروه را برعهده گیرد. این همکاری و همدلی هنوز پس از ۳۰ سال ادامه دارد و خوشحالم که به راهی درست رفته‌ام و استاد و مدیری شایسته را برگزیدم».

هم‌کلاسی با سیمین بهبهانی

درودیان در مقطع کارشناسی حقوق، هم‌کلاس سیمین بهبهانی، شاعر نامدار ایرانی، بود. او که مبصر کلاس بود و گزارش حضور و غیاب دانشجویان را به استادان می‌رساند، در خاطره‌ای نقل می‌کند که سیمین بهبهانی او را تهدید کرده بود که اگر به دلیل غیبت‌ها از شرکت در امتحانات محروم شود، او را هجو خواهد کرد. درودیان در سخنرانی بزرگداشت خود در دانشگاه فردوسی مشهد این خاطره را چنین بازگو کرده است:

«بد نیست اضافه کنم که حقیر دارای این سوءسابقه است که مبصر کلاس بود. سیمین بهبهانی مرا تهدید می‌کرد که اگر از شرکت در امتحانات محروم شود، مرا هجو خواهد کرد و من به او گفتم چه بهتر از این، «چو شاعر برنجد بگوید هجا/ هجا تا قیامت بماند به جا»، ولی دست بر قضا، غیبت‌های سیمین از حدّ ترخّص درنگذشت و از شرکت در امتحانات محروم نگشت و در نتیجه تهدیدِ خود را عملی نساخت».

بازنشستگی

درودیان پیش از پایان سومین دورهٔ سه‌سالهٔ ریاست خود بر دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، در تاریخ ۱ تیر ۱۳۸۵ خورشیدی و در ۷۳سالگی، از سوی وزارت علوم دولت نخست محمود احمدی‌نژاد و توسط رئیس وقت دانشکده، عباسعلی عمید زنجانی، بازنشسته شد.

دیدگاه‌ها و یادکردها

سید جواد طباطبایی در مصاحبه‌ای به سال ۱۳۹۲ خورشیدی با ماهنامهٔ مهرنامه (سال چهارم، شمارهٔ ۲۹)، از دکتر درودیان یاد کرده است. درودیان در آن برهه «نمایندهٔ مؤسسات دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران» در شورای پژوهشی دانشگاه تهران بود و طباطبایی «معاونت پژوهشی دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی» را بر عهده داشت. طباطبایی درودیان را واجد «فضل و دانش» و «تجسّم مصالح عالی دانشگاه و کشور» توصیف کرده و گفته است که از او بسیار آموخته و هم‌او کسی بوده که تدریس در دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی را به طباطبایی تکلیف کرده است:

«اجازه بدهید از یک نفر دیگر هم به‌طور استثنایی نام ببرم. وقتی معاون پژوهشی دانشکده بودم، به حیث مقام، عضو شورای پژوهشی دانشگاه هم بودم. در این زمان دوست بزرگوارم دکتر درودیان را از نزدیک شناختم او نماینده مؤسسات دانشکده حقوق در همان شورا بود. ما هر دو باید چهارشنبه ـ شاید ـ صبح و بعد از ظهر در دو شورا شرکت می‌کردیم، شورای دانشکده‌های علوم انسانی و شورای دانشگاه. افزون بر فضل و دانشی که دکتر درودیان داشت، او را مردی دیدم که تجسم مصالح عالی دانشگاه و کشور بود و در همان جلسات شورا از او بسیار آموختم. سال‌هایی که رئیس دانشکده شده بود و من در اروپا زندگی می‌کردم، یک بار که برای یکی دو هفته به ایران آمده بودم، برای صرف ناهار دعوتم کرد. با دو دوست دیگر دانشکده یعنی دکتر آشوری و دکتر عراقی که هر دو از افتخارات دانشکده حقوق هستند. در آنجا بود که به من تکلیف کرد در دانشکده درس بدهم».

مناصب

• دبیر و سرپرست گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
• سرپرست بخش حقوق رومن و ژرمن موسسه حقوق تطبیقی دانشگاه تهران و عضو پیوستهٔ آکادمی این مؤسسه از ابتدای خدمت علمی
• معاون آموزشی و پژوهشی دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
• رئیس دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران (سه دوره)
• عضو شورای پژوهشی دانشگاه تهران
• عضو آکادمی بین‌المللی حقوق تطبیقی
• مدرّس حقوق در مؤسسه عالی بانکداری ایران
• مدرّس حقوق در مؤسسه آموزش عالی بیمه اکو
• مدرّس حقوق در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی کنونی)

آثار

مقاله‌ها

• «مسئولیت ناشی از فعل اشخاصی که تحت مراقبت و مواظبت دیگری هستند (مسئولیت سرپرست و محافظ صغیر یا مجنون)»، مجلهٔ دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دورهٔ ۳۶، شمارهٔ ۰، فروردین ۱۳۷۶.
• «رابطهٔ حقوق تأمین اجتماعی و حقوق مدنی»، با همکاری محسن نجفی‌خواه، فصلنامهٔ علمی-پژوهشی فرآیند مدیریت و توسعه، شمارهٔ ۸۰، تابستان ۱۳۹۱، صص ۷۷–۱۰۴.
• «رجوع سازمان تأمین اجتماعی به عامل ورود زیان و بیمه‌گر او»، با همکاری محسن ایزانلو و حسن بادینی، فصلنامهٔ تأمین اجتماعی، زمستان ۱۳۸۴، شمارهٔ ۲۳، صص ۱۹۵–۲۳۲.

اشعار

درودیان به سرایش شعر نیز می‌پردازد و تخلص شعری او «رسا» است. او تاکنون اشعار خود را در قالب کتاب منتشر نکرده و تنها در برخی سخنرانی‌ها ابیاتی از آن‌ها را خوانده است. از جمله، در مراسم بزرگداشت خود در دانشکدهٔ علوم اداری و اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد در اردیبهشت ۱۳۹۷، ابیاتی در مدح علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعیان، قرائت کرد:

ای شه ملک خراسان، از گدایان رخ متاب

ای پناه بی‌پناهان، دست ما گیر از کرم

کشتی ما را فرا بگرفته موج از چارسو

چون تو هستی ناخدای کشتی ایران، چه غم

آن که آهو را دهد در دامن لطفش پناه

کی کند دلخستگان را ناامید از این حرم

ای «رسا» پشت و پناه ملت ایران «رضا»ست

سایه‌اش یا رب مبادا از سر ایران، کم