حمله به کاروان حج (۳۱۲)

حمله به کاروان حج (۳۱۲)
بخشی از جنگ میان قرمطیان و خلافت عباسی
تاریخمارس ۹۲۴
موقعیت
الهبیر، شمال مدینه، عربستان
نتایج پیروزی قرمطیان
طرف‌های درگیر
قرمطیان خلافت عباسی
فرماندهان و رهبران
ابوطاهر جنابی عبدالله بن حمدان  (اسیر)
قوا
۱٬۸۰۰ ناشناخته

در ذی‌الحجه ۳۱۲ ه‍.ق برابر مارس ۹۲۴ میلادی، قرمطیان به کاروان حجاج در راه بازگشت از مکه به عراق حمله کردند و آنها را غارت کردند. در این حمله اموال زیادی شامل شمسة تاج جواهر نشان کاروان سلطنتی حج خلیفه توسط قرامطه به غارت رفت[۱]، همچین حاجیان زیادی من جمله أبو الهيجاء عموی مادر خلیفه مقتدر و تعدادی از درباریان خلیفه به اسارت گرفته شده و به الحسا منتقل شدند[۲] این یورش، همراه با ناتوانی در جلوگیری از غارت بصره در چند ماه قبل، به عزل و اعدام وزیر خلافت عباسی، ابن فرات انجامید.

پیش‌زمینه

در دهه ۸۹۰ میلادی، مبلغ اسماعیلی، ابوسعید جنابی فارسی، دولت مستقل قرمطی را در بحرین تأسیس کرد.[۳][۴][۵] در زمان حکومت ابوسعید، قرمطیان بحرین در قیام‌های قرمطیان در دهه ۹۰۰ علیه خلافت عباسی در سوریه و عراق یا در تأسیس خلافت فاطمی در افرقیه بی‌تفاوت ماندند. آنها علاوه بر یورش به بصره در سال ۳۱۱ ه‍. ق، با عباسیان نیز صلح کردند و از سوی وزیر عباسی، علی بن عیسی بن جراح، پول و سلاح دریافت کردند.[۵][۶]

در رمضان ۳۱۰، کوچکترین پسر ابوسعید، ابوطاهر جنابی که به سن ۱۶ سالگی رسیده بود، به رهبری قرمطیان رسید.[۷][۸] در همان زمان، علی بن عیسی موقعیت خود را از دست داد و رقیب جنگ طلب ترش، ابن فرات، که طرفدار اقدام نظامی بود، جایگزین او شد. [۸][۹] ابوطاهر، که ظاهراً جاه طلب بود که نشان خود را بگذارد، احتمالاً این را بهانه ای برای حمله به عباسیان در نظر گرفت.[۸] اقدام او حمله به شهر بندری بزرگ بصره بود که سربازانش آن را برای بیش از دو هفته در ۲۴ ربیع‌الثانی ۳۱۱ غارت کردند.[۸][۱۰] به جای واکنش به تهدید قرمطیان، ابن فرات، با تبعید و شکنجه یا کشتار بسیاری از رقبای بالقوه خود در دربار، نگران باقی ماند.[۱۱]

پانویس

  1. ↑ «Halm 1997».
  2. ↑ «Amedroz & Margoliouth 1921».
  3. ↑ Halm 1991, pp. 37–38, 58–60.
  4. ↑ Daftary 2007, pp. 116–117, 121.
  5. 1 2 Kennedy 2004, p. 287.
  6. ↑ Halm 1991, pp. 176, 225–226.
  7. ↑ Daftary 2007, pp. 121, 147–148.
  8. 1 2 3 4 Halm 1991, p. 226.
  9. ↑ Kennedy 2004, p. 191.
  10. ↑ Buniatov 1988, p. 75.
  11. ↑ Kennedy 2013, pp. 33–34.

منابع

  • Amedroz, Henry F.; Margoliouth, David S., eds. (1921). The Eclipse of the 'Abbasid Caliphate. Original Chronicles of the Fourth Islamic Century, Vol. IV: The concluding portion of The Experiences of Nations by Miskawaihi, Vol. I: Reigns of Muqtadir, Qadir and Radi. Oxford: Basil Blackwell. OCLC 557740738.
  • Buniatov, Jamil (1988). Восстания карматов IX—X вв [Carmats uprising in 9-10 centuries] (PDF) (به روسی). Baku: Elm.
  • Daftary, Farhad (2007). The Ismāʿı̄lı̄s: Their History and Doctrines (Second ed.). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-61636-2.
  • Halm, Heinz (1991). Das Reich des Mahdi: Der Aufstieg der Fatimiden [The Empire of the Mahdi: The Rise of the Fatimids] (به آلمانی). Munich: C. H. Beck. ISBN 3-406-35497-1.
  • Kennedy, Hugh (2004). The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century (Second ed.). Harlow: Longman. ISBN 978-0-582-40525-7.
  • Kennedy, Hugh (2013). "The Reign of al-Muqtadir (295–320/908–32): A History". Crisis and Continuity at the Abbasid Court: Formal and Informal Politics in the Caliphate of al-Muqtadir (295-320/908-32). Leiden: Brill. pp. 13–47. ISBN 978-90-04-25271-4.