حمله ۱۹۶۸ اسرائیل به فرودگاه بیروت
| عملیات هدیه מבצע תשורה | |
|---|---|
| بخشی از مقاومت فلسطین در جنوب لبنان | |
 هواپیمای مسافربری کاراوله هواپیمایی خاورمیانه در حال سوختن | |
| برنامه‌ریز |  نیروهای دفاعی اسرائیل |
| هدف | انهدام هواپیماهای مسافربری هواپیمایی خاورمیانه در فرودگاه بین‌المللی بیروت |
| اجرا | ۲۸ دسامبر ۱۹۶۸ |
| نیروی اجرایی | سایرت متکل |
| نتیجه | موفقیت اسرائیل |
عملیات هدیه (عبری: מבצע תשורה)، عملیات نیروهای ویژه اسرائیل در فرودگاه بین‌المللی بیروت در شامگاه ۲۸ دسامبر ۱۹۶۸، به تلافی حمله به هواپیمای مسافربری اسرائیلی پرواز ۲۵۳ ال عال دو روز قبل از آن و ربودن پرواز ۴۲۶ ال عال پنج ماه قبل از آن، توسط جبهه خلق برای آزادی فلسطین مستقر در لبنان و سوریه، انجام شد.
کماندوهای نیروهای دفاعی اسرائیل از گروه ویژه سایرت متکل، ۱۲ هواپیمای مسافربری متعلق به هواپیمایی خاورمیانه و خطوط هوایی بین‌المللی لبنان و دو هواپیمای باری متعلق به خطوط هوایی ترانس مدیترانه را منهدم کردند.[۱][۲] در این حمله هیچ تلفاتی گزارش نشده است.[۳]
عملیات
در ساعت ۲۰:۳۷ روز ۲۸ دسامبر ۱۹۶۸، هشت هلیکوپتر سوپر فرلون نیروی هوایی اسرائیل و هشت هلیکوپتر بل از پایگاه هوایی رمات دیوید به مقصد لبنان به پرواز درآمدند. شش فروند از هلیکوپترهای سوپر فرلون، نیروی حمله را که شامل ۶۴ کماندوی سایرت متکل بود، حمل کردند و دو فروند دیگر به عنوان ذخیره عمل کردند. هفت فروند از هلیکوپترهای بل نقش فعالی در این مأموریت داشتند و یکی به عنوان ذخیره باقی ماند. از این هفت فروند، پنج فروند برای پشتیبانی از تخلیه کماندوها، یکی به عنوان مرکز فرماندهی عملیات و دیگری برای پشتیبانی در گشت‌زنی و انتقال اطلاعات در نظر گرفته شده بود.[۴][۵]
هلیکوپترها قبل از حرکت به سمت بیروت، در ۱۲ کیلومتری ساحل لبنان به هم رسیدند. نیرویی متشکل از ۳۶ کماندو برای استقرار سریع در پایگاه هوایی رامات دیوید در حالت آماده‌باش قرار داشتند تا در صورت نیاز به انجام مأموریت نجات، به سرعت اعزام شوند. دو هواپیمای تهاجمی ای-۴ اسکای‌هاوک و دو جنگنده-بمب‌افکن واتور نیز برای ارائه پشتیبانی هوایی در برابر هرگونه مداخله نظامی لبنان در صورت نیاز، به مدار رفتند. دو هواپیمای ترابری نورد نوراتلس نیز برای کمک به تخلیه پس از آن به مدار اعزام شدند، در حالی که دو هواپیمای دیگر برای پرتاب منور، مخابره و نجات دریایی مستقر شدند. یک بوئینگ ۷۰۷ بر فراز شمال اسرائیل مستقر شد تا رله رادیویی را فراهم کند. یک نقطه سوخت‌گیری در فرودگاه بتتزت برای هر هلیکوپتری که به آن نیاز داشت، ایجاد شد. با پیش‌بینی احتمال عدم تأمین امنیت فرودگاه برای تخلیه، یک خروجی جایگزین از طریق دریا برنامه‌ریزی شد. نیروی دریایی اسرائیل چهار قایق موشک‌انداز و دو قایق اژدرافکن را در سواحل لبنان مستقر کرد. یکی از قایق‌های اژدرافکن به دلیل مشکل موتور مجبور به بازگشت به پایگاه شد، در حالی که بقیه نیروها در حدود ۲۵ کیلومتری ساحل لبنان مستقر شدند. شایتت ۱۳ با ۱۳ قایق بادی به فاصله ۱۵۰۰ متری ساحل رفتند تا در حالت آماده‌باش قرار گیرند و در صورت نیاز آماده ایجاد یک نقطه تخلیه جایگزین شوند.
وقتی کماندوها در فرودگاه بین‌المللی بیروت فرود آمدند، به سه گروه تقسیم شدند - نیروی یوزی، نیروی دیگلی و نیروی نگبی (هر کدام به نام فرماندهان مربوطه نامگذاری شده بودند). در همین حال، یکی از هلیکوپترهای بل که حامل سرتیپ رافائل ایتان، فرمانده کل مأموریت، بود، در نزدیکی ترمینال فرود آمد تا به عنوان مرکز فرماندهی عملیات عمل کند. یک هلیکوپتر بل دیگر، به خلبانی الیزر کوهن، ۲۰ منور دودزا و ۹۵ نارنجک دودزا را در مقابل ساختمان‌ها پرتاب کرد تا کماندوها را از دید ترمینال و برج مراقبت پنهان کند، سپس میخ‌هایی را در جاده‌های منتهی به فرودگاه انداخت که شش ماشین نزدیک شونده را متوقف کرد. خودروهای داخل فرودگاه که سعی در فرار داشتند و خودروهای اورژانس که به سمت صحنه می‌شتافتند، متعاقباً یک راهبندان ایجاد کردند که به عنوان یک مانع مؤثر عمل می‌کرد. کوهن سپس به مدار چرخید تا پشتیبانی و نظارت را برای شناسایی هرگونه نیروی کمکی بالقوه ارتش لبنان فراهم کند. در یک نقطه، او یک کامیون نظامی را که ظاهراً سعی در فرار از راهبندان و ورود به فرودگاه داشت، مشاهده کرد و به سمت آن تیرهای هشدار دهنده شلیک کرد و باعث توقف آن شد.
نیروی یوزی، متشکل از ۲۲ سرباز، در لبه شمالی باند غربی فرود آمدند و هواپیماهای پارک شده متعددی را پیدا کردند. آنها سه هواپیمای پارک شده نزدیک به هم را با مواد منفجره سیم‌کشی کرده و آنها را منفجر کردند و به طور جمعی آنها را منهدم کردند. پس از آن، منطقه را امن کردند و هواپیمای دیگر را به صورت جداگانه منهدم کردند و مواد منفجره را به چرخ‌های دماغه و چرخ دنده اصلی هواپیمای دیگر سیم‌کشی کرده و آنها را منفجر کردند. در حین انجام وظیفه خود، کماندوها به سمت یک وسیله نقلیه و کارکنان فرودگاه که به آنها نزدیک می‌شدند، تیرهای هشدار شلیک کردند. آنها وارد منطقه نظامی فرودگاه، جایی که چندین هواپیما در حال سرویس بودند، نشدند تا از درگیری با ارتش لبنان جلوگیری کنند. پس از انجام وظیفه خود، کماندوها به سمت نقطه تخلیه، مکانی که دو باند اصلی به هم می‌رسیدند، حرکت کردند که با نام رمز «لندن» شناخته می‌شد.
نیروی دیگلی، با ۲۰ سرباز، در جنوب فرود آمد و به سمت شمال حرکت کرد و با ایجاد یک محیط و ایزوله کردن ساختمان خدمات اضطراری، چهار هواپیمای مسافربری را مشاهده کرد. سه فروند از آنها به عنوان لبنانی شناسایی شدند، با سیم‌های انفجاری سیم‌کشی شده و منهدم شدند. در حین انهدام هواپیما، آنها تحت آتش پراکنده سلاح‌های سبک از ساختمان ترمینال قرار گرفتند، احتمالاً آتش تپانچه از سوی مأموران امنیتی فرودگاه که از میان دود شلیک می‌کردند. آنها با شلیک‌های هشدار دهنده با سلاح‌های سنگین پاسخ دادند و پس از آن تیراندازی متوقف شد. سپس آنها به سمت نقطه تخلیه حرکت کردند.
نیروی نگبی که شامل ۲۲ سرباز بود، به سمت رمپ شرقی فرودگاه حرکت کرد و هواپیماهای مسافربری متعددی را پیدا کرد. چهار هواپیما که تأیید شد عربی هستند، سه هواپیما که روی باند فرودگاه پارک شده بودند و یکی در آشیانه، با مواد منفجره سیم‌کشی و منهدم شدند. سپس کماندوها به سمت نقطه تخلیه حرکت کردند. در مسیر، آنها انبار سوخت فرودگاه را مشاهده کردند و درخواست کردند که اجازه تخریب آن را بدهند، اما اجازه این کار را ندادند.
پس از نیم ساعت، تمام کماندوها در محل تخلیه جمع شدند و توسط هلیکوپترها سوار شدند. پس از شمارش نفرات، کماندوها و فرماندهی به پرواز درآمدند و به اسرائیل بازگشتند. پس از آنکه نیروی دریایی مستقر در سواحل لبنان گزارشی مبنی بر تخلیه موفقیت‌آمیز کماندوها دریافت کرد، عقب‌نشینی کرد و به پایگاه دریایی حیفا بازگشت.
طبق افسانه‌ای که در میان سربازان نیروهای ویژه اسرائیل رواج دارد، در مراحل پایانی حمله، رافائل ایتان پس از توقف آتش سلاح‌های سبک وارد ساختمان ترمینال شد. او که شاهد بی‌نظمی و عدم حضور مأموران امنیتی بود، به سمت یک کافی‌شاپ رفت، یک قهوه سفارش داد، آن را به سرعت نوشید و قبل از خروج، هزینه آن را به پول اسرائیل پرداخت کرد.
هلیکوپترهای ترابری سوپر فرلون ، مانند هلیکوپترهای مورد استفاده در عملیات گیفت
یک بالگرد چندمنظوره بل ۲۰۵ نیروی هوایی هند، که در عملیات گیفت مورد استفاده قرار گرفت
یک فروند هواپیمای سود کاراوله نیروی هوایی پس از حمله
هواپیمای مسافربری منهدم شده در فرودگاه بیروت
هزینه‌ها
از ۱۴ هواپیمای منهدم‌شده، ۸ فروند (۱ ویکرز وی‌سی۱۰ (در اجاره از غنا ایرویز)، ۱ بوئینگ ۷۰۷، ۲ سود کاراوله، ۳ د هویلند کامت و ۱ ویکرز ویسکونت) متعلق به شرکت هواپیمایی هواپیمایی خاورمیانه) بود که ۳۰٪ آن متعلق به ایر فرانس، ۵٪ متعلق به افراد لبنانی و ۶۵٪ متعلق به شرکت سرمایه‌گذاری اینترا بود. اینترا یک شرکت بین دولتی بود که توسط دولت‌های کویت، قطر، لبنان و آمریکا تشکیل شده بود. شرکت اعتباری کالا نماینده ایالات متحده بود که از بانک اینترا، سلف شرکت اینترا، بابت فروش گندم طلبکار بود.
خطوط هوایی بین‌المللی لبنان مالک ۴ فروند از هواپیماهای منهدم‌شده (۲ فروند داگلاس دی‌سی-۷ و ۲ فروند کانویر ۹۹۰ کورونادو) بود که ۵۸٪ آنها متعلق به آمریکایی‌ها بود.
ارزش کل هواپیماها ۴۳٫۸ میلیون دلار تخمین زده شد که از این مبلغ، بیمه‌گران بریتانیایی در ابتدا موافقت کردند ۱۸ میلیون دلار بپردازند، به استثنای تمام بیمه‌نامه‌هایی که اقدامات جنگی را پوشش نمی‌دادند.[۶]
انتقاد
این حمله محکومیت گسترده بین‌المللی را به دنبال داشت. شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۲۶۲ را در ۳۱ دسامبر ۱۹۶۸ تصویب کرد که اسرائیل را به دلیل «اقدام نظامی از پیش برنامه‌ریزی شده که نقض تعهدات آن طبق منشور و قطعنامه‌های آتش‌بس است» محکوم کرد و «هشدار جدی به اسرائیل داد که در صورت تکرار چنین اقداماتی، شورا باید اقدامات بیشتری را برای اجرای تصمیمات خود در نظر بگیرد» و اظهار داشت که لبنان حق دارد غرامت مناسب دریافت کند. این قطعنامه به اتفاق آرا تصویب شد.[۷]
این حمله منجر به انتقاد شدید آمریکا شد که اظهار داشت هیچ نشانه‌ای مبنی بر ارتباط مقامات لبنان با حمله به پرواز ۲۵۳ هواپیمایی ال عال وجود ندارد.[۸]
فرانسه که پیوندی تاریخی با لبنان داشت، به شدت به این حمله واکنش نشان داد. رئیس‌جمهور شارل دو گل آن را یک توهین شخصی و تحریک دیپلماتیک دانست. دولت فرانسه سفیر خود را از اسرائیل فراخواند و متعاقباً تحریم تسلیحاتی اعمال کرد و استفاده اسرائیل از هلیکوپترهای ساخت فرانسه در این حمله را به عنوان یکی از عوامل ذکر کرد.[۹][۱۰]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Time (July 13, 2006). "The Risks of Israel's Two-Front War". Retrieved May 30, 2008.
- ↑ Annual summary 1968/3, Aviation Safety Network. Retrieved November 9, 2015
- ↑ Israel Ministry of Foreign Affairs (August 13, 2000). "THE WAR OF ATTRITION AND THE CEASE FIRE - INTRODUCTION". Retrieved May 30, 2008.
- ↑ Operation Gift
- ↑ Operation Gift - Jewish Virtual Library
- ↑ John Norton Morton (Editor) (1974) The Arab Israeli Conflict. Volume II. Princeton University Press. شابک ۰−۶۹۱−۰۵۶۴۸-X. p.221, quoting The New York Times 5 January 1969, section 4, p.1
- ↑ Resolution 262
- ↑ Telegram From the Department of State to the Embassy in Israel, Washington, December 29, 1968: Subject: Israeli Attack on Khaldeh Airport.
- ↑ Paris Says Use of French-made Helicopters in Beirut Raid Was Factor in Embargo
- ↑ Sachar, Howard M: Israel and Europe, An Appraisal In History, p. 186
پیوند به بیرون
- حمله اسرائیلی‌ها به فرودگاه بیروت، نوشته دانا آدامز اشمیت، ۲۹ دسامبر ۱۹۶۸، نیویورک تایمز
- "گزارش ارتش اسرائیل". Archived from the original on 2006-04-30.، لینک غیرفعال است