خربة السرکس

خربة السرکس
خربة السرکس
Khirbet as Sarkas
روستا
ریشه‌شناسی: به معنای «ویرانه‌های چرکس‌ها»
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون خربة السرکس (دکمه‌ها را بزنید)
خربة السرکس در قیمومت بریتانیا بر فلسطین واقع شده
خربة السرکس
خربة السرکس
مختصات: ۳۲°۲۶′۴۹″ شمالی ۳۴°۵۷′۳۷″ شرقی / ۳۲٫۴۴۶۹۴°شمالی ۳۴٫۹۶۰۲۸°شرقی / 32.44694; 34.96028
شبکه فلسطین۱۴۶/۲۰۵
واحد سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشحیفا
تاریخ تخلیه۱۵ آوریل ۱۹۴۸[۱]
جمعیت
 (۱۹۳۱)
 • کل۳۸۳
علت تخلیهاخراج به دست نیروهای یه‌شو
شهرک‌های کنونیگان شموئل،[۲] تلمی الیعازار[۲]

خربة السرکس (خربة السرکس) روستایی در سرزمین فلسطین بود که در ۴۲ کیلومتری جنوب حیفا قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد. نام روستا به چرکس‌هایی بازمی‌گردد که آن را بنیان نهاده بودند و در زبان عربی به معنای «ویرانه‌های چرکس‌ها» است.

خربة السرکس بر فراز تپه‌ای کوتاه با ارتفاع نزدیک به ۲۵ متر از سطح دریا ساخته شده بود و اندکی بیش از ۳ کیلومتر در شمال شرقی الخضیرة (حدیرا) و در جنوب جاده اصلی حدیرا–عفوله جای داشت. چرکس‌ها این روستا را «مِز» (Mez) می‌نامیدند که در زبان آدیغه‌ای به معنای «جنگل» است. در دوره قیمومت بریتانیا این روستا در زمره مزارع کوچک دسته‌بندی می‌شد.

پیشینه

بنیان‌گذاری چرکس‌ها

چرکس‌ها پس از رانده شدن از سرزمین مادری‌شان در شمال قفقاز به دست ارتش تزاری روسیه در سده نوزدهم میلادی به خاورمیانه مهاجرت کردند.[۳] امپراتوری عثمانی آنان را پذیرفت و نخست در مقدونیه و بلغارستان اسکان داد؛ اما پس از کنفرانس برلین ناچار به ترک آن مناطق شدند و با کشتی به فلسطین و سوریه منتقل گردیدند.[۴] گروهی از آنان پس از ۱۸۷۸ روستایی را بنا نهادند که عرب‌ها آن را «خربة السرکس» و خود چرکس‌ها «مز» نامیدند، زیرا در کنار جنگل و باتلاقی واقع بود.[۵]

نزدیکی روستا به باتلاق سبب شیوع مالاریا در میان ساکنان شد.[۶] فهرست جمعیتی ۱۸۸۷ میلادی نشان می‌دهد که روستای «جراکس» ۱۳۰ ساکن مسلمان داشت که «چرکس» خوانده می‌شدند.[۷]

در دهه ۱۸۸۰ یهودیان زمین‌هایی را از مالکان غایب در منطقه حدیرا خریدند و در نزدیکی خربة السرکس ساکن شدند.[۸] درگیری‌هایی میان عرب‌ها و یهودیان بر سر زمین رخ داد و چرکس‌ها غالباً در کنار عرب‌ها قرار گرفتند.[۹] در ۱۹۱۱ نزاعی بر سر بهره‌برداری از زمین میان چرکس‌های مز و یهودیان تازه‌وارد حدیرا درگرفت.[۱۰]

در ۱۹۱۴ بیشتر چرکس‌ها به سبب همه‌گیری مالاریا و درگیری‌ها با مهاجران یهودی، روستا را ترک کردند و به اردن کنونی، به‌ویژه عمان و سویله، کوچیدند.[۱۰] پس از رفتن چرکس‌ها، مسلمانان عرب از روستای همسایه باقه الغربیه در این محل سکونت گزیدند.[۱۱]

گان شموئل در سال ۱۹۱۳ در فاصله نزدیک به ۱ کیلومتری روستا پایه‌گذاری شد.[۲]

دوره قیمومت بریتانیا

نقشه خربة السرکس در ۱۹۳۲ با مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
نقشه خربة السرکس در ۱۹۴۵ با مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، خربة الشرکس ۷۴ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند.[۱۲] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت روستا به‌شدت افزایش یافت و به ۳۸۳ نفر رسید که همچنان همگی مسلمان بودند و در ۸۰ خانه زندگی می‌کردند؛ از این تعداد ۳۶۶ نفر عرب و ۱۷ نفر یهودی بودند.[۱۳]

جنگ ۱۹۴۸ و تخلیه

در سال ۱۹۴۸ جمعیت روستا نزدیک به ۷۵۰ نفر برآورد می‌شد.[۱۴] هرچند کمیته عالی عرب سه بار پیش از آوریل ۱۹۴۸ دستور تخلیه زنان و کودکان را صادر کرده بود، ساکنان روستا را ترک نکردند.[۱۵] بنی موریس این روستا را «روستایی دوستانه» توصیف کرده‌است؛ با این حال خربة السرکس یکی از روستاهایی بود که به دستور هاگانا و در راستای سیاست پاک‌سازی جلگه ساحلی از روستاهای عربی در آستانه جنگ ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد.[۱۵] زنان و کودکان میان ۲۰ تا ۲۲ آوریل ۱۹۴۸ روستا را ترک کردند و مردان چند روز پس از آن رفتند.[۱۵] بسیاری از ساکنان به طولکرم پناه بردند.[۱۴]

پس از ۱۹۴۸

موشاو تلمی الیعازار در سال ۱۹۵۲ در نزدیکی محل روستا بنا شد.[۲]

در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی وضعیت محل را چنین توصیف کرد: «بوته‌های کاکتوس و خوشه‌های گندم در سراسر محوطه پراکنده‌اند؛ هیچ نشانی از ساختمان‌ها یا خانه‌ها بر جای نمانده‌است. زمین‌های نزدیک محل را کشاورزان اسرائیلی برای دام‌داری و کشت مرکبات به کار می‌برند.»[۲] بسیاری از بازماندگان ساکنان اخراج‌شده همچنان در طولکرم زندگی می‌کنند و به «الشرکس» شناخته می‌شوند؛ در سال ۱۹۹۸ شمار این آوارگان نزدیک به ۴٬۶۰۹ نفر برآورد شد.[۱۴]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Morris, 2004, p. xviii village #178.
  2. 1 2 3 4 5 Khalidi, 1992, p. 189
  3. ↑ Oliphant، L. (۱۸۸۷). Haifa, or Life in Modern Palestine. Blackwood. ص. 181.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. ↑ Mustafa Abbasi (۲۰۲۰). «Urban-Rural Relations in Mandatory Palestine». Journal of Holy Land & Palestine Studies. ۱۹ (۱): ۸۶.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Ilan، Zvi (۱۹۹۰). Turkmen, Circassians and Bosnians in the Northern Sharon. وزارت دفاع اسرائیل. ص. ۲۷۹–۲۸۷.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. ↑ Mepi Schneerson; Noam Nahshon (۲۰۱۰). «A Revised Study of the Project of Draining the Hadera Swamps». The Khan (۴): ۲۰۴–۲۱۵.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده)
  7. ↑ Schumacher, G. (۱۸۸۸). «Population list of the Liwa of Akka». Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund. ۲۰: 181.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ Ayal، E.B. (۱۹۸۹). The Founders of Hadera: A Case of Ideological Migration. Papers in Jewish Demography. ص. ۲۴۷–۲۵۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Kokhavi، Imanuel (۱۹۸۹). The Haganah in Hadera. Inar. ص. ۱۳–۲۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. 1 2 Seth Frantzman; Ruth Kark (۲۰۱۳). «The Muslim Settlement of Late Ottoman and Mandatory Palestine». DOMES: Digest of Middle East Studies. ۲۲ (۱): ۸۳.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده)
  11. ↑ «Origins of the Conflict between Circassians & Jews in Palestine». Palestine Remembered. ۱۳ مارس ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۲۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. 34.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. 95.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. 1 2 3 «Welcome To al-Sarkas, Khirbat». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۲۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. 1 2 3 Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. 245. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.