خربه جدین

خربه جدین
خربة جدّین
مسجد خربه جدین
مسجد خربه جدین
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه نقشه‌های تاریخی از منطقه پیرامون خربه جدین (دکمه‌ها را بفشارید)
خربه جدین در قیمومت بریتانیا بر فلسطین واقع شده
خربه جدین
خربه جدین
مختصات: ۳۲°۵۹′۴۰″ شمالی ۳۵°۱۳′۱۹″ شرقی / ۳۲٫۹۹۴۴۴°شمالی ۳۵٫۲۲۱۹۴°شرقی / 32.99444; 35.22194
Palestine grid۱۷۱/۲۶۶
واحد سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشعکا
تاریخ تخلیه۱۱ ژوئیه ۱۹۴۸ (تیپ شِوا در چارچوب عملیات دِکِل)
مساحت
[۱]
 • کل۷٬۵۸۷ دونوم (۷٫۵۸۷ کیلومتر مربع یا ۲٫۹۲۹ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۱٬۵۰۰[۲]
علت تخلیهحمله نظامی نیروهای یه‌شو
سکونتگاه‌های کنونیکیبوتص یحیعام،[۳] کیریات و جعتون[۳][۴]

خربه جدین (خربة جدین، به معنی «ویرانه‌های جدین»)، که در پادشاهی اورشلیم با نام جودین شناخته می‌شد، دژی عثمانی در غرب جلیل علیا بود که نخست پس از سال ۱۲۲۰ میلادی به‌دست شوالیه‌های تتونیک به‌صورت قلعه‌ای صلیبی در ۱۶ کیلومتری شمال شرقی شهر عکا ساخته شد. عکا در آن زمان پایتخت پادشاهی اورشلیم بود. قلعه میان سال‌های ۱۲۶۸ تا ۱۲۷۱ به‌دست سلطان مملوکی بیبرس ویران شد و تا دهه ۱۷۶۰ میلادی که ظاهر العمر، فرمانروای عرب، آن را بازسازی و گسترش داد، در ویرانی به سر می‌برد. ظاهر العمر نام «قلعة جدین» را بر آن نهاد، اما در حدود سال ۱۷۷۵ احمد پاشا جزار بار دیگر آن را ویران کرد. پس از آن قبیله بادیه‌نشین السویطات در ویرانه‌ها ساکن شدند.

بر پایه سرشماری سال ۱۹۴۵، حدود ۱۵۰۰ مسلمان در این منطقه زندگی می‌کردند. زمین‌های خربه جدین در مجموع ۷٬۵۸۷ دونوم بود که از این میان تنها ۳۴ دونوم رسماً کشت‌پذیر به‌شمار می‌آمد؛ ۴٬۲۳۸ دونوم در مالکیت اعراب و ۳٬۳۴۹ دونوم در مالکیت یهودیان بود. کیبوتص یحیعام در سال ۱۹۴۶ در این منطقه بنیان نهاده شد. امروزه بازمانده‌های قلعه بخش مرکزی پارک ملی دژ یحیعام را تشکیل می‌دهند.

پیشینه

دوره بیزانسی

این مکان در دوره بیزانسی مسکونی بوده‌است.[۵] در دامنه جنوب غربی پارک ملی، گورستان‌ها و ویرانه‌های کلیسایی از سده ششم میلادی و همچنین بازمانده‌های رومی یافت شده‌اند، هرچند کاوش باستان‌شناختی در آنجا انجام نشده‌است.[۶]

دوره صلیبی

صلیبیون این مکان را «جودین» یا «جودین» می‌نامیدند. به گمان پژوهشگران، در اواسط سده دوازدهم یک سکونتگاه کشاورزی استحکام‌یافته در اینجا پدید آمد که احتمالاً بخشی از تیول مرگلکولون (امروزه مجدالکروم) بود.[۷] شوالیه‌های تتونیک در سال ۱۲۰۸ این سرزمین را از استفانی دو میلی خریدند و اندکی پس از مه ۱۲۲۰ که روستای شفایا را به دست آوردند، ساخت قلعه‌ای صلیبی را آغاز کردند.[۷][۸] قلعه پیرامون دو برج با دیوار حصاری بیرونی ساخته شده بود.[۹]

روستا میان سال‌های ۱۲۶۸ و ۱۲۷۱ به‌دست سلطان بیبرس سقوط کرد. در سال ۱۲۸۳ بورکارد از مونت صهیون از قلعه‌ای ویران در این مکان یاد کرد که به شوالیه‌های تتونیک تعلق داشت.[۸][۱۰] مارینو سانوتو نیز در سال ۱۳۲۲ همچنان از آن به‌عنوان قلعه‌ای متعلق به شوالیه‌های تتونیک نام برد.[۱۱]

دوره عثمانی

مسجد دژ

در آغاز سده هجدهم میلادی، این سرزمین در اختیار شیخ محلی مَهد الحسین بود.[۵] دژ به شکل کنونی در سده هجدهم به‌دست ظاهر العمر، رهبر بادیه‌نشینی که فرمانروای عثمانی جلیل شد، بازسازی گردید.[۱۲][۱۳] ظاهر العمر دیوارهای حصاری و برج‌ها را ساخت، خندق را از بستر سنگی تراشید و دروازه ورودی زاویه‌داری با طاق‌هایی به سبک صلیبی بنا کرد.[۱۴] تالار طاق‌دار در طبقه زیرین قلعه، زیرزمین اقامتگاهی مجلل بود که مسجدی کوچک و حمامی را نیز دربرمی‌گرفت. سقف تالار بر ردیفی از ستون‌های مربعی در دامنه تپه استوار بود و دیوارها دارای چاه‌های آب و سوراخ‌های توپ بودند. مسجد ساختمانی کوچک و مربعی بود که سقف آن از چهار طاق ضربدری بر ستونی مرکزی استوار شده بود. حمام ساختمانی کوچک بود که آب آن از چاه‌های زیرین تأمین می‌شد.[۹]

جووانی ماریتی، جهانگرد ایتالیایی که در دهه ۱۷۶۰ از «گِدّین» دیدن کرد، از پذیرایی سخاوتمندانه شیخ محلی که نگهبان این مکان از سوی ظاهر العمر بود سخن گفته‌است.[۱۵] احمد پاشا جزار در حدود سال ۱۷۷۵ دژ را ویران ساخت.[۵]

نقشه‌ای از پیر ژاکوتن در جریان لشکرکشی ناپلئون در سال ۱۷۹۹ این مکان را با نام Chateau de Geddin نشان می‌دهد.[۱۶]

ویکتور گِرَن، کاشف فرانسوی، در سال ۱۸۷۵ از اینجا بازدید کرد و آن را چنین توصیف نمود:

«دو برج بزرگ مربعی که طبقه بالای خود را از دست داده‌اند هنوز تا اندازه‌ای سرپا ایستاده‌اند و شامل چندین اتاق در وضعیت بسیار بدی هستند. پلکان‌هایی که به آنها می‌رسند بخشی از پله‌هایشان را از دست داده‌اند تا دسترسی دشوارتر شود. در زیر آنها انبارها و سردابه‌هایی قرار دارند که طاق‌هایشان بر چندین ردیف قوس استوار است. آب‌انبارهایی که در سنگ تراشیده شده‌اند زیر حیاطی سنگفرش‌شده یافت می‌شوند. در پایین و نزدیک قلعه، حصار دومی با برج‌های نیم‌دایره بقایای خانه‌ها و آب‌انبارهای متعدد ویران‌شده را در خود جای داده‌است.»

[۱۷]

هنگامی که هربرت کیچنر در سال ۱۸۷۷ از این مکان بازرسی کرد، آن را «کاملاً خالی از سکنه» یافت، هرچند «چندین اتاق و تالار طاق‌دار وجود داشت که می‌توانست به‌عنوان محل سکونت به کار رود».[۱۸][۱۹]

قیمومت بریتانیا

ویرانه‌ها بعدها محل سکونت بادیه‌نشینان قبیله السویطات شد که پیشه اصلی آنها دامداری بود. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، آنها جو و تنباکو را نیز در ۲۲ دونوم زمین کشت می‌کردند.[۳][۲۰] در همان زمان یهودیان ۳۲ دونوم باقی‌مانده زمین کشت‌پذیر را زیر کشت داشتند.[۲۰]

مالکیت زمین در سال ۱۹۴۵ بر حسب دونوم:[۲][۲۱]

مالکدونوم
اعراب۴٬۲۳۸
یهودیان۳٬۳۴۹
عمومی-
جمع۷٬۵۸۷

کاربری زمین در سال ۱۹۴۵:[۲][۲۱][۲۲]

نوع کاربریاعرابیهودیان
غلات۲۲۳۲
غیرکشت‌پذیر۴٬۲۱۶۳٬۳۱۷

جنگ ۱۹۴۸ و پیامدها

کیبوتص یحیعام در سال ۱۹۴۶ در محل سکونتگاه بادیه‌نشینان بنیان‌گذاری شد.[۲۳] خربه جدین در چارچوب طرح تقسیم سازمان ملل در سال ۱۹۴۷ در قلمرو دولت عربی آینده قرار داشت.[۲۴] در ۱۱ ژوئیه ۱۹۴۸ در جریان جنگ اعراب و اسرائیل این مکان به‌دست تیپ شِوای ارتش اسرائیل در عملیات دِکِل تصرف شد.[۲۴]

بر پایه منبع روسی، پس از اعلام استقلال اسرائیل، یحیعام مورد حمله گردان دوم یرموک از ارتش آزادی‌بخش عرب به فرماندهی ادیب شیشکلی قرار گرفت. مدافعان در قلعه سنگر گرفتند و دو ماه حملات را دفع کردند تا آنکه محاصره در عملیات بن‌عامی شکسته شد.[۲۵]

شورش ۱۸۳۴

در جریان شورش دهقانان سوریه در سال ۱۸۳۴، شورشیان در دژ سنگر گرفتند و توپ‌های ابراهیم‌پاشا از کوه مجاور آنها را گلوله‌باران کرد.[۲۶]

در ادبیات فلسطین

قلعه جدین در یکی از داستان‌های غسان کنفانی در کتاب «دربارهٔ مردان و اسلحه‌ها» یاد شده‌است. در فصلی به نام «پسرک و پدرش و تفنگ مارتینی به قلعه جدین می‌روند»، منصور و پدرش از مجدالکروم آمده و به گروه‌های فدایی برای آزادسازی قلعه جدین از دست انگلیسی‌ها می‌پیوندند.[۳]

پارک ملی

بازمانده‌های قلعه در سال ۱۹۶۷ به‌عنوان پارک ملی اعلام شد. مساحت پارک ۵۰ دونوم است و ویرانه‌ها بر فراز وادی یحیعام و بر صخره‌ای با پوشش بلوط کرمسی قرار گرفته‌اند.[۲۷]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 40
  2. 1 2 3 Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 4
  3. 1 2 3 4 Khalidi, 1992, p. 19
  4. ↑ Morris, 2004, p. xxi, settlement #30
  5. 1 2 3 Pringle et al. , 1994.
  6. ↑ «Yehiam Fortress National Park». Israel Nature and Parks Authority. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. 1 2 Pringle, 1997, pp. 80-82
  8. 1 2 Pringle, 1998, p. 162
  9. 1 2 Petersen, 2001, p. 251 بایگانی‌شده در ۲۰۱۶-۱۰-۱۰ توسط Wayback Machine
  10. ↑ Laurent, 1864, p. 34
  11. ↑ Conder and Kitchener, 1881, SWP I, p. 154
  12. ↑ Cohen, 1973, p 124. Cited in Khalidi, 1992, p. 19
  13. ↑ Benvenisti, 2000, p. 302
  14. ↑ Daniel Jacobs, Shirley Eber, Francesca Silvani, Israel and the Palestinian Territories, Rough Guides, 1998 p.235.
  15. ↑ Mariti, 1792, p. 333, also cited in Petersen, 2001, p. 251 بایگانی‌شده در ۲۰۱۶-۱۰-۱۰ توسط Wayback Machine
  16. ↑ Karmon, 1960, p. 160 بایگانی‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
  17. ↑ Guérin, 1880, pp. 24-26, as translated by Conder and Kitchener, 1881, SWP I, pp. 185-186
  18. ↑ Kitchener, 1877, p. 178
  19. ↑ Kitchener, 1878, p. 137
  20. 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 81
  21. 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 40
  22. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 131
  23. ↑ «About Kibbutz Yehiam». yechiam.org.il. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. 1 2 «Jiddin, Khirbat». PalestineRemembered.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. ↑ «Yehiam Fortress National Park». Israel Nature and Parks Authority. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  26. ↑ «Yehiam Fortress National Park». Israel Nature and Parks Authority. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  27. ↑ «Yehiam Fortress National Park». Israel Nature and Parks Authority. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

کتاب‌شناسی

  • Benveniśtî، M. (۲۰۰۰). Sacred landscape: the buried history of the Holy Land since ۱۹۴۸. انتشارات دانشگاه کالیفرنیا. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۰-۲۳۴۲۲-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Cohen، Amnon (۱۹۷۳). Palestine in the Eighteenth Century: Patterns of Government and Administration. Hebrew University. شابک ۱-۵۹۰۴۵-۹۵۵-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. انتشارات دانشگاه کمبریج. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Petersen، Andrew (۲۰۰۱). A Gazetteer of Buildings in Muslim Palestine. انتشارات دانشگاه آکسفورد. شابک ۹۷۸-۰-۱۹-۷۲۷۰۱۱-۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Pringle، D. (۱۹۹۷). Secular buildings in the Crusader Kingdom of Jerusalem: an archaeological Gazetter. انتشارات دانشگاه کمبریج. شابک ۰۵۲۱-۴۶۰۱۰-۷.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Pringle، D. (۱۹۹۸). The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem: L-Z. انتشارات دانشگاه کمبریج. شابک ۰-۵۲۱-۳۹۰۳۷-۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

نمای هوایی از ویرانه‌های خربه جدین
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.