خط میانه
خط میانه (به انگلیسی: Mean Line) در تایپوگرافی، خطی موهوم است که از بالای ارتفاع x می‌گذرد. این خط یکی از خطوط مرجع بنیادین در دستگاه خطی تایپوگرافی به‌شمار می‌رود و موقعیت بالایی حروف کوچک بدون کشش رو به بالا را مشخص می‌کند.
در خطوط دوحالتی — دارای حروف بزرگ و کوچک — مانند خط لاتین، یونانی و سیریلیک، خط میانه میان ارتفاع حروف بزرگ و خط پایه قرار دارد. در خطوط شرق آسیایی چون چینی، کره‌ای و ژاپنی، این خط محوری است که بیشتر نویسه‌ها — چه در چیدمان افقی و چه در چیدمان عمودی — حول آن تراز می‌شوند.
حروف گرد در بسیاری از قلم‌ها به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که اندکی از خط میانه فراتر روند، پدیده‌ای که «فراجهش» نامیده می‌شود. این ویژگی برای جبران خطای دیدی است که بدون آن حروف منحنی‌شکل در مقایسه با حروف صاف هم‌ارتفاع، کوچک‌تر به نظر می‌رسیدند.
خط میانه در خطوط مختلف
در خطوط دوحالتی مانند لاتین، یونانی و سیریلیک، خط میانه جایگاه بالایی حروف کوچک پایه را تعریف می‌کند. این خط بین ارتفاع حروف بزرگ (خط کپیتال) از بالا و خط پایه از پایین قرار می‌گیرد و فضای اصلی حروف کوچک را محدود می‌سازد.[۱]
در خطوط شرق آسیایی — از جمله چینی، کره‌ای و ژاپنی — خط میانه نقشی متفاوت دارد. در این خطوط، که فاقد تمایز میان حروف بزرگ و کوچک هستند، خط میانه محور تراز اکثر نویسه‌هاست؛ این ویژگی هم در متون چیده‌شده به‌صورت افقی و هم در متون چیده‌شده به‌صورت عمودی صادق است.[۲]
فراجهش از خط میانه
حروف گرد در بسیاری از قلم‌ها طوری طراحی می‌شوند که اندکی از خط میانه فراتر روند. این پدیده «فراجهش» (به انگلیسی: overshoot) نام دارد.[۳]
دلیل این طراحی آن است که بدون فراجهش، حروف منحنی‌شکل مانند a، c، e، m، n، o، r، s و u به دلیل خطای دید، در کنار حروف صاف‌سر هم‌ارتفاع کوچک‌تر به نظر می‌رسند. طراحان قلم از فراجهش به‌عنوان ابزاری برای ایجاد هماهنگی بصری بهره می‌گیرند تا چشم انسان همه حروف را هم‌اندازه درک کند.[۴]
منابع
- ↑ Felici، James (۲۰۱۱). The Complete Manual of Typography: A Guide to Setting Perfect Type (ویراست ۲). Adobe Press. ص. ۳۱۵. شابک ۹۷۸-۰-۳۲۱-۷۷۳۲۶-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Gestaltung von Relationen». Typografische Monatsblätter / Revue suisse de l'imprimerie (ویژه «Die Koexistenz der Zeichen – Multilinguale Typografie»). Hartmann & Bopp. ۲۰۱۲.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Felici، James (۲۰۱۱). The Complete Manual of Typography: A Guide to Setting Perfect Type (ویراست ۲). Adobe Press. ص. ۳۱۵. شابک ۹۷۸-۰-۳۲۱-۷۷۳۲۶-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Felici، James (۲۰۱۱). The Complete Manual of Typography: A Guide to Setting Perfect Type (ویراست ۲). Adobe Press. ص. ۳۱۵. شابک ۹۷۸-۰-۳۲۱-۷۷۳۲۶-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
پیوند به بیرون
- The Complete Manual of Typography: A Guide to Setting Perfect Type, Second Edition نوشته جیمز فلیچی، صفحه ۳۱۵
- تایپوگرافی