دانسیاد
دانسیاد (انگلیسی: The Dunciad) یک هجویه بلند در قالب شعر حماسی تقلیدی است نوشتهٔ الکساندر پوپ که به زبان انگلیسی سروده شده. نخستین بار در سال ۱۷۲۸ منتشر شد.
دانسیاد بین سالهای ۱۷۲۸ تا ۱۷۴۳ در چند نسخه منتشر شد. موضوع اصلی شعر الاههای به نام «الاههٔ کسالت» است که نماد نادانی و بیذوقی است و با کمک «قهرمانانش» هنر و فرهنگ پادشاهی بریتانیای کبیر را رو به سقوط میبرد.
این شعر به ستایش الاهه کسالت میپردازد و مسیر پیشرفت کارگزاران برگزیدهٔ او را بازمینماید که به پادشاهی بریتانیای کبیر زوال، حماقت و بیذوقی میآورند.
پوپ ابتدا در سال ۱۷۲۸ آن را بهطور ناشناس منتشر کرد. بعدتر نسخهٔ مفصلتر دانسیاد واریوروم (۱۷۲۹) و سپس دانسیاد جدید (۱۷۴۲) و در نهایت دانسیاد در چهار کتاب (۱۷۴۳) را نوشت. در این نسخهٔ پایانی، شخصیت Bays بهجای لوئیس تیبالد قهرمان داستان شد.
الهام پوپ از دشمنی با نویسندگانی مانند لوئیس تیبالد و ناشران پر سر و صدایی مثل ادموند کرل بود. تیبالد با انتشار کتاب Shakespeare Restored اشتباهات پوپ در ویرایش ویلیام شکسپیر را آشکار کرده بود و همین موضوع باعث شد پوپ او را بهعنوان «شاه نادانان» انتخاب کند.
ساختار شعر از کارهایی مانند MacFlecknoe اثر جان درایدن الهام گرفته بود که در آن نیز شاعری بیذوق بهعنوان جانشین نمادین یک شاعر فراموششده معرفی میشود. پوپ هم با استفاده از نقیضه، نبردی میان نور و تاریکی و عقل و نادانی را تصویر میکند.
بهطور کلی، دانسیاد یک هجویهٔ بزرگ است که نشان میدهد چگونه نویسندگان بیمایه، ناشران سودجو و حمایت دربار میتوانند ادبیات و فرهنگ را به سوی ابتذال ببرند.
دانسیاد یک حماسه مضحک و شعر روایی برجسته از الکساندر پوپ است که در سه نسخهٔ متفاوت در فاصلهٔ سالهای ۱۷۲۸ تا ۱۷۴۳ منتشر شد. این شعر به ستایش الاههای به نام Dulness میپردازد و مسیر پیشرفت کارگزاران برگزیدهٔ او را بازمینماید که به پادشاهی بریتانیای کبیر زوال، حماقت و بیذوقی میآورند.
نسخهها
نخستین نسخه، «دانسیاد سهکتابی»، در سال ۱۷۲۸ بهطور ناشناس منتشر شد. نسخهٔ دوم، دانسیاد واریوروم, در ۱۷۲۹ بهطور ناشناس چاپ شد. در سال ۱۷۴۲، دانسیاد جدید بهصورت کتاب چهارم تازهای منتشر شد که دنبالهٔ سه کتاب پیشین بهشمار میرفت. سرانجام، در ۱۷۴۳، نسخهٔ دانسیاد در چهار کتاب عرضه شد که بازنگریای بر سه کتاب نخست و نسخهای اندکی اصلاحشده از کتاب چهارم با شرح تازه بود. در این نسخه شخصیت Bays جایگزین تیبالد شد و بهعنوان «قهرمان» معرفی گردید.
خاستگاه
پوپ به جوزف اسپنس (در Spence's Anecdotes) گفته بود که مدتی است بر روی هجوی کلی از «کسالت» با شخصیتهایی برگرفته از Grub Street کار میکرده است و انتشار Shakespeare Restored اثر لوئیس تیبالد او را برانگیخت تا شعر را به پایان برده و در ۱۷۲۸ منتشر کند.
بخشی از الهام تلخ پوپ برای شخصیتهای این اثر از روابط تیرهٔ او با دربار سلطنتی سرچشمه میگیرد. شاهزادهٔ ولز کارولین آونسباخ، همسر جرج دوم، حامی پوپ در هنرها بود. اما پس از رسیدن او و همسرش به تخت در ۱۷۲۷، مشغلهٔ بسیار یافت و توجهش به پوپ کمتر شد. پوپ این بیاعتنایی را اهانتی شخصی دید. او هنگام طراحی دانسیاد، شخصیت «Dulness» را بر پایهٔ ملکه کارولین ساخت؛ زنی چاق، تنبل و کسل. «شاه نادانان» یعنی پسر او نیز بر پایهٔ جرج دوم شکل گرفت. پوپ در شعرش آشکارا نظر خود دربارهٔ دو پادشاه نخست جورجی را بیان میکند: «هنوز نادان دوم همچون نادان نخست سلطنت میکند.»
با این حال، اعتبار پوپ بهشدت زیر سؤال رفت، زیرا عنوان کامل ویرایش تیبالد چنین بود: شکسپیر بازگردانده شد یا نمونهای از خطاهای بسیار که آقای پوپ در ویرایش اخیرش از این شاعر مرتکب یا تصحیح نکرده است. طراحی شده نه تنها برای اصلاح آن ویرایش، بلکه برای بازگرداندن خوانش درست شکسپیر در تمام نسخههای تاکنون منتشرشده.
پوپ پیش از ۱۷۲۸ نیز شخصیتهایی از «نادانان» را خلق کرده بود. در رسالهٔ مقالهای در نقد، او از منتقدانی بیذوق سخن میگوید. در رسالههای اخلاقی به لوسیلیوس نیز شخصیتهایی از نویسندگان بیسلیقهٔ همعصر میسازد. ساختار کلی اثر نیز از پروژهٔ مشترک Scriblerians و کارهایی مشابه همچون حماسه مضحک MacFlecknoe اثر جان درایدن و نیز The Rape of the Lock پوپ الهام گرفت.
باشگاه اسکرایبلریان بیشتر شامل جاناتان سوییفت، جان گی، John Arbuthnot, رابرت هارلی و توماس پارنل بود که در بهار و تابستان ۱۷۱۴ گردهم میآمدند. یکی از پروژهها نگارش هجویهای بر سوءاستفادههای علمی زمان بود که در قالب زندگینامهٔ بنیانگذار خیالی گروه، مارتین اسکرایبلروس، عرضه شد. حاصل کار خاطرات مارتین اسکرایبلروس بود که در آن نقیضههایی از اشتباهات پرزرقوبرق در دانشپژوهی آورده شد.
برای ساختار حماسهمضحک دانسیاد، ایدهٔ اصلی از MacFlecknoe گرفته شد. MacFlecknoe شعری است در ستایش ایزدانگاری Thomas Shadwell که درایدن او را بیذوقترین شاعر زمان معرفی کرد. شادول پسر روحانی فِلکنو، شاعر گمنام ایرلندی، است که جای او را بهعنوان محبوب الاههٔ کسالت میگیرد.
پوپ این اندیشهٔ الاههٔ کسالت را که با خرد و روشنی در جنگ است گسترش داد و آن را به یک انئید نقیضه بدل کرد. شعر او جنگی را بهتصویر میکشد، نه تنها پیروزیای ساده، و روندی از جهل را مینمایاند. او لوئیس تیبالد (در ۱۷۲۸ و ۱۷۳۲) و کالی سیبر (در ۱۷۴۲) را قهرمانان بیذوقی برگزید.
Jean-Pierre de Crousaz که شرحی تند بر Essay on Man پوپ نوشته بود، دریافت که پوپ برای او نیز «جایی در دانسیاد محفوظ داشته است».[۱]
دانسیاد سهکتابی و دانسیاد واریوروم
انتشار
پوپ نخستین بار دانسیاد را در ۱۷۲۸ در سه کتاب و با لوئیس تیبالد بهعنوان «قهرمان» منتشر کرد. شعر امضا نشده بود و او تنها از حروف اول نامها برای اشاره به شخصیتهای نادان در پادشاهی کسالت بهره برد. بااینحال، «کلیدها» خیلی زود چاپ شدند تا افراد واقعی پشت نامها را معرفی کنند و نسخهای دزدی در ایرلند منتشر شد که نامها را (گاه نادرست) پر کرده بود. افزون بر این، کسانی که مورد حملهٔ پوپ بودند پاسخهای تندی نوشتند و به شعر و شخصیت او تاختند. از جمله جورج داکت، توماس برنت و ریچارد بلکمور. بااینحال، هیچیک به تندی حملهٔ ادموند کرل نبود، ناشر بیپروا که با شتاب نسخهٔ دزدی خود از دانسیاد را منتشر کرد و حتی آثاری چون «پوپیاد» و جزواتی علیه پوپ به چاپ رساند.
پوپ در ۱۷۲۹ نخستین نسخهٔ رسمی دانسیاد را همراه با شرح زیر عنوان The Dunciad. With Notes Variorum منتشر کرد. بازانتشار همان متن با پیشگفتاری طولانی و مطالب مقدمهای افزوده در جلد پنجم آثار او در ۱۷۳۲ نیز چاپ شد. هرچند متن شعر تغییر چندانی نیافت، این نسخهٔ ۱۷۲۹/۱۷۳۲ واریوروم دستگاهی گسترده از «دانشپژوهی هجوی» فراهم کرد. برای نمونه، «نامه به ناشر» با نام ویلیام کلند امضا شده بود اما تقریباً قطعاً توسط خود پوپ نوشته شد. این نسخه همچنین هدفهای تازهای را معرفی میکند، از جمله جیمز رالف که پوپ او را در کتاب سوم، ابیات ۱۶۵–۱۶۶، به ریشخند گرفت:
ساکت باشید ای گرگها! چون رالف به سوی سینتیا زوزه میکشد و شب را هولناک میسازد — ای جغدها، پاسخ دهید![۲]
در این مقدمهها، پوپ نشان میدهد که «کلیدها» اغلب در شناسایی شخصیتها اشتباه کردهاند و توضیح میدهد که چرا از ذکر نامها خودداری کرده است. او میگوید نمیخواهد با بردن نامها آنها را بزرگ کند، هرچند در عمل بسیاری تنها بهسبب یاد شدن در شعر شناخته شدند. او همچنین از استفاده از نقیضه آثار کلاسیک (زیرا شعر او هم هومر و هم ویرژیل را تقلید میکند) پوزش میخواهد و اشاره میکند که در عهد باستان نیز برای تحقیر شاعران بیارزش از نقیضه بهره میبردند.
بخشهای گوناگون مقدمه از جمله «گواهی نویسندگان دربارهٔ شاعر ما و آثارش» به قلم «مارتینوس اسکرایبلروس» و نیز «مارتینوس اسکرایبلروس دربارهٔ شعر» منتشر شد. مارتینوس اسکرایبلروس نامی جمعی بود که پوپ و دیگر اعضای گروه Scriblerians بهکار میبردند، بنابراین این متون میتوانستند بهدست هر یک نوشته شده باشند، گرچه بهاحتمال زیاد کار خود پوپ بودند.
نادانان پس از انتشار نخست دانسیاد به پوپ پاسخ دادند و علاوه بر حمله به او، توضیح دادند چرا پوپ دیگر نویسندگان را هدف گرفته است. در بخش «گواهیها»، مارتینوس اسکرایبلروس همهٔ گفتههای نادانان دربارهٔ یکدیگر را کنار هم میگذارد تا هرکدام دیگری را محکوم کند. همچنین تناقض در توصیفهای آنان از پوپ را میآورد تا نشان دهد همگی یک ویژگی او را بارها هم نکوهیده و هم ستودهاند.
این «گواهیها» همچنین ستایشهایی از دوستان پوپ شامل ادوارد یانگ، جیمز تامسن و جاناتان سوییفت دارد که او را برای اعتدال و بهموقع بودن حملاتش میستایند. در پایان از خواننده میخواهد میان «نویسندگان شناختهشده» (دوستان پوپ) یا «نویسندگان ناشناس» (بسیاری از نادانان) انتخاب کند — در واقع، میان کسانی که او را میشناختند یا آنانی که نمیشناختند.
"تیبالد" شاه نادانان
پوپ دلیل نزدیک و دیرپایی برای برگزیدن لوئیس تیبالد بهعنوان شاه نادانان در نسخهٔ نخست دانسیاد داشت. دلیل مستقیم انتشار کتاب تیبالد Shakespeare Restored در ۱۷۲۶ بود که در آن بسیاری از خطاهای پوپ در ویرایش شکسپیر (۱۷۲۵) را برجسته کرد. پوپ در ویرایش خود برخی ابیات را «صاف کرده»، برخی جناسها را حذف کرده و انتخابهای نادرستی انجام داده بود. در دانسیاد واریوروم، پوپ شکایت میکند که هنگام کار بر شکسپیر آگهیهایی داده و درخواست همکاری کرده بود، اما تیبالد همهٔ مواد خود را پنهان کرده است. او در ویرایش دوم شکسپیر (۱۷۲۸) بسیاری از تصحیحات تیبالد را پذیرفت.
پوپ پیشتر نیز با تیبالد دشمنی داشت. نخستین اشاره به او در نوشتههای پوپ در رسالهٔ «پری باتوس» در ۱۷۲۷ دیده میشود. در هر حال، تیبالد برای پوپ «شاه نادانان» تقریباً کامل بود. او در صحنهٔ نمایش شکست خورده، نمایشنامهای را سرقت کرده، در ترجمه ناکام مانده، و حتی جان دنیس او را «ابله بدنام» خوانده بود. او نماد همهٔ چیزهایی بود که بهزعم پوپ، ادبیات بریتانیا را به تباهی میکشاند. علاوه بر این، الاههٔ کسالت شعر را با تسلط بر شعر دولتی و نوشتههای سیاسی آغاز میکند و تیبالد، بهعنوان شاه نادانان، کسی است که میتواند او را به سلطه بر صحنهٔ نمایش نیز برساند. آثار نمایشی او برای جان ریچ نیز در دانسیاد بهعنوان فاجعه یاد شدهاند.
منابع
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «The Dunciad». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۴ اوت ۲۰۲۵.
پیوند به بیرون
