داگفایت
داگفایت (به انگلیسی: Dogfight) اصطلاحی است که به نبرد هوایی بین هواپیماهای جنگنده گفته میشود که از فاصله نزدیک انجام میشود. داگفایت نخستین بار در سال ۱۹۱۳ در مکزیک و مدت کوتاهی پس از اختراع هواپیما رخ داد. حداقل تا سال ۱۹۹۲، علیرغم نگرش و استراتژیهای جدید نظامی پس از جنگ جهانی دوم، در هر جنگ بزرگی نقش داشت. بهنظر میآمد پس از جنگ جهانی دوم با بهوجود آمدن جنگندههای پرسرعتتر و سلاحهای سطحبههوای دوربردتر، رفتهرفته منسوخ شود.[۱]
در ادبیات مدرن نظامی برای نبرد هوابههوا، از عنوان مانور نبرد هوایی (Air combat maneuvering) با مخفف ACM استفاده میشود. این عنوان به موقعیتهای تاکتیکیای اشاره دارد که نیاز به استفاده از مانورهای اساسی جنگنده (Basic fighter maneuvers) (با مخفف BFM) برای حمله یا فرار از یک یا چند نیروی مخالف دارد.
این اصطلاح با رزم هوایی که با استراتژی درگیر در برنامهریزی و اجرای ماموریتهای مختلف سروکار دارد، متفاوت است.[۲]
نوع نبرد داگفایت
در این نوع نبردها، هواپیماهای جنگنده در نزدیکی یکدیگر قرار میگیرند و با حرکات سریع و چرخشهای تند تلاش میکنند تا به هدفشان شلیک کنند یا از نظر تاکتیکی برنده شوند. اصطلاح «داگفایت» از دوران جنگ جهانی دوم به وجود آمدهاست و در آن زمان، هواپیماهای جنگنده به شکل سگهای جنگی در هوا به دنبال هم میدویدند که این عبارت به ذهن مردم رسیده و در ادامه به نبرد هوایی از نزدیک اشاره میشود.
در طول سالها، داگفایت به عنوان یک استراتژی نبرد هوایی برای کشورهای مختلف استفاده شدهاست و در مواجهه با تکنولوژیهای پیشرفته مانند موشکهای هوایی، همچنان به عنوان یکی از روشهای نبرد هوایی محسوب میشود.
نمونهای از داگفایت
در جنگ ایران و عراق و در تاریخ ۱۳ تیر ماه سال ۱۳۶۵ یک فروند اف-۵ تایگر ایرانی به خلبانی محمدرضا زارع نژاد موفق شد در یک نبرد نزدیک و با استفاده از مسلسل جنگده خود یک فروند میگ-۲۵ عراقی را که در آن زمان هواپیمایی دست نیافتنی، حتی برای اف-۱۴ها بودهاست را با شلیک ۴۰۰ گلوله مورد هدف قرار داده که موجب انهدام جنگنده میگ عراقی میگردد.[۳]
تاکتیکها و مانورهای داگفایت
در نبردهای هوایی نزدیک، خلبانان از مجموعهای از مانورهای تاکتیکی استاندارد برای بهدست آوردن موقعیت مناسب، دفاع یا خروج از درگیری استفاده میکنند. تاکتیکهای داگفایت بر اساس اصول نبرد هوایی نزدیک شکل گرفته و در ادبیات هوانوردی نظامی بهعنوان بخشی از آموزش خلبانان جنگنده مورد استفاده قرار گرفتهاند. این تاکتیکها در منابع تخصصی هوانوردی و نظامی بررسی شدهاند، از جمله در کتابهای مرجع دربارهٔ نبرد هوایی و تاکتیکهای پروازی. [۴]
گردش ایملمان (Immelmann Turn)
«گردش ایملمان» یکی از مانورهای کلاسیک در داگفایت است که خلبان با اجرای یک صعود و سپس چرخش، جهت حرکت را ۱۸۰ درجه تغییر داده و ارتفاع بیشتری کسب میکند. این تکنیک در دوران اولیه نبردهای هوایی برای تغییر سریع جهت و بهدست آوردن برتری ارتفاعی بهکار میرفت که میتوانست فرصت حمله بعدی یا فرار را فراهم کند. [۵]
تقسیم S (Split S)
«اسپلیت‑اس» یک مانور خروج از میدان نبرد است که شامل نیمحلقهٔ نزولی پس از چرخش است و هواپیما را در مسیر مخالف با ارتفاع کمتر قرار میدهد. این تاکتیک زمانی کاربرد دارد که خلبان تصمیم به عقبنشینی از درگیری دارد و میخواهد فاصلهٔ خود را از دشمن افزایش دهد. [۶]
قیچی (Scissors)
«قیچی» یک مانور دفاعی نزدیکبرد است که در آن هواپیمای تحت تعقیب با انجام چرخشهای پشت سر هم تلاش میکند تا تعقیبکننده را مجبور به پیشروی بیش از حد کند، بهگونهای که تعقیبکننده نتواند موقعیت حمله را حفظ کند. این مانور بیشتر در دوران جنگهای هوایی اوایل تا میانهٔ قرن بیستم کاربرد داشتهاست. [۷]
تاکتیک بافتِ تاچ (Thach Weave)
«بافت تاچ» یک تاکتیک گروهی است که توسط خلبان آمریکایی جان اس. تاچ در جریان نبردهای جنگ جهانی دوم توسعه یافت. در این تاکتیک دو یا چند هواپیما در مسیرهای متقاطع پرواز میکنند تا دشمن را به سمت یکی از خود بکشانند و پس از آن، بالییار (Wingman) بتواند دشمن را مورد حمله قرار دهد. [۸]
دیگر تاکتیکها
منابع تاکتیکی نبرد هوایی اشاره میکنند که مانورهای کنترل انرژی مانند High Yo‑Yo و Low Yo‑Yo، چرخشهای سریع (Break Turns)، و ترکیبات دیگر نیز برای کسب مزیت در داگفایت مورد استفاده قرار میگیرند. این تکنیکها در منابع تخصصی دربارهٔ تاکتیکهای نبرد هوایی تشریح شدهاند و نشان میدهند که مدیریت انرژی، جهت و موقعیت هواپیما نقش مهمی در نتیجهٔ نبرد دارد. [۹]
پانویس
- ↑ Roblin, Sebastien (December 11, 2018). "The F-22 and F-35 Will Be Obsolete: What Will a Sixth-Generation Fighter Look Like?". The National Interest. Archived from the original on December 16, 2018. Retrieved December 16, 2018.
- ↑ Robert Shaw, Fighter Combat: Tactics and Maneuvering, pp. xi, xii
- ↑ «روایتی دستِ اول از شکار خفاش عراقی توسط خلبان ایرانی پس از ۳۰ سال +عکس». مشرق نیوز. ۲۰۱۷-۰۷-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۹-۰۹.
- ↑ Shaw, Robert L. (1985). Fighter Combat: Tactics and Maneuvering. Naval Institute Press. ISBN 0870210599.
- ↑ "The Immelmann Turn". Retrieved 2025-12-31.
- ↑ "Split S". Retrieved 2025-12-31.
- ↑ "Scissors (aeronautics)". Retrieved 2025-12-31.
- ↑ "Thach Weave". Retrieved 2025-12-31.
- ↑ Shaw, Robert L. (1985). Fighter Combat: Tactics and Maneuvering. Naval Institute Press. ISBN 0870210599.
منابع
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Dogfight». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۱ اسفند ۱۴۰۰.
| مانورها |
|
|---|---|
| موضوعات | |
