دخمه زرتشتیان وخیله‌های پیرامون
| نام | دخمه زرتشتیان وخیله‌های پیرامون |
|---|---|
| کشور | ایران |
| استان | یزد |
| شهرستان | یزد |
| بخش | مرکزی |
| اطلاعات اثر | |
| نام‌های دیگر | دادگاه، برج خاموشان، برج سکوت |
| دیرینگی | دوره صفوی |
| دورهٔ ساخت اثر | دوره صفوی، دوره قاجار، دوره پهلوی |
| اطلاعات ثبتی | |
| شمارهٔ ثبت | ۲۰۹۶ |
| تاریخ ثبت ملی | ۲۷ مرداد ۱۳۷۷ |
دخمه زرتشتیان یزد و خِیله‌های پیرامون مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار - دوره پهلوی است و در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی یزد واقع شده . این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]
دخمه‌ها
دخمه جمشید
دیرینگی این دخمه به دوران صفویه باز می‌گردد و دارای پلان پنج ضلعی بوده که احتمالاً دلیل آن شرایط توپوگرافی زمین است . این دخمه در کنار دخمه گلستان بانو واقع شده بود و اکنون به طور کامل ویران شده است . [۲]
دخمه بزرگ مانکجی
«دخمه مانکجی لیمجی هاتریا» یا به اختصار «دخمه بزرگ مانکجی» در سمت جنوب شرقی دخمه گلستان بانو قرار دارد . قطر این دخمه حدود ۱۵ متر است و به یاد سازنده‌اش چنین نامی را بر آن نهاده‌اند .
مانکجی معروف به «مانکجی صاحب» در دوره سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار از سوی پارسیان هند و به عنوان نماینده انجمن بهبود سازی وضعیت زرتشتیان در ایران راهی ایران شد تا نزد شاه شکایت ببرد و از فشارها بر زرتشتیان کم کند . مانکجی یکی از تأثیر گذارترین افراد در جامعه زرتشتیان به شمار می‌رود و زرتشتیان همچنان موجودیت خود را مدیون وی می‌دانند . مانکجی در سال ۱۲۶۹ خورشیدی در تهران فوت کرد و پیکرش در دخمه‌ای که خودش ساخته بود قرار داده شد . [۳]
در ابتدای راه ورود به این دخمه اتاقکی قرار دارد که در برون و درون آن دو سنگ مرمرین حکاکی شده است (این کتیبه‌های سنگی در حال حاضر در محل، نصب نمی‌باشند) . بر روی کتیبه‌های سنگی عبارات زیر نقر شده که به اختصار چنین است :
«هو الله تعالی شأنه ، بخشش پاک یزدان.... دخمه در رمضان سنه ۱۲۲۲ شروع به کار شده و در سنه ۱۲۲۵ یزدجردی کار آن به پایان رسیده ، به همت مانکجی ابن لیمجی هوشنگ هاترا ، فارسی هندی»[۴]
دخمه گلستان بانو
این دخمه در دوران قاجاریه ساخته شده و در ۲۰۰ متری شمال غرب دخمه بزرگ مانکجی قرار دارد . نامگذاری این دخمه به این نام به پاس تلاش‌های گلستان بانو برای بهبود وضعیت زرتشتیان ایران و اعزام مانکجی به ایران بوده است . [۵]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اكتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۱ اكتبر ۲۰۱۹.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازدید=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|تاریخ بایگانی=و|archive-date=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|نشانی بایگانی=و|archive-url=داده‌شده است (کمک); تاریخ وارد شده در|بازبینی=و|archive-date= - ↑ شینی غلامپور، رویا؛ حیدری بنی، داریوش (۱۴۰۰). «پژوهشی در شیوه ساخت دخمه‌های پارسیان هند و زرتشتیان ایران». معماری و شهرسازی آرمان‌شهر (۳۵).
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «درباره دخمه زرتشتیان یزد». انجمن زرتشتیان یزد.
- ↑ «مزار زرتشتیان». اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد. ۱۶ اسفند ۱۳۸۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ آرش ضیاتبری. «گلستان بانو کیست؟». مرکز زرتشتیان کالیفرنیا.
- بناهای تاریخی شهرستان یزد