درآمد جانبی شرکت هواپیمایی
درآمد جانبی (به انگلیسی: Ancillary revenue) در صنعت هواپیمایی، به درآمدی گفته می‌شود که شرکت‌های هواپیمایی از منابعی جدا از فروش اصلی بلیت پرواز به دست می‌آورند؛ مانند هزینه بار همراه، غذا و نوشیدنی درون‌پروازی، انتخاب صندلی، بیمه سفر، کارت‌های اعتباری مشترک و فروش امتیاز به شرکای تجاری. بر پایه برآوردها، درآمد جانبی صنعت هواپیمایی جهان در سال ۲۰۱۸ میلادی به بیش از ۹۲٫۹ میلیارد دلار آمریکا رسید.[۱]
پیدایش و گسترش
پیش از سال ۲۰۰۷ میلادی، درآمد جانبی کمتر از دو درصد از درآمد عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی را تشکیل می‌داد.[۲] ریشه این مفهوم را می‌توان در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی و در میان شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت اروپایی، به‌ویژه رایان‌ایر، جست‌وجو کرد؛ شرکت‌هایی که با شیوه‌ای موسوم به «تفکیک خدمات» (unbundling)، قیمت پایه بلیت را کاهش داده و هزینه خدمات اضافی را جداگانه از مسافران دریافت می‌کردند.[۳]
رایان‌ایر در سال ۲۰۰۶ میلادی، نخستین شرکت بزرگی بود که هزینه‌ای برای بار تحویلی (checked baggage) وضع کرد و پس از آن هزینه‌های سوار شدن اولویت‌دار، پذیرش در فرودگاه و انتخاب صندلی را نیز به این فهرست افزود.[۳] در پی افزایش شدید قیمت سوخت هواپیما در بحران سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۸ میلادی، شرکت‌های هواپیمایی بزرگ و کامل‌خدمت (full-service carriers) نیز به همین الگو روی آوردند؛ امریکن ایرلاینز در ژوئن ۲۰۰۸ میلادی، نخستین شرکت آمریکایی کامل‌خدمت بود که برای نخستین چمدان تحویلی در پروازهای داخلی هزینه دریافت کرد؛ رویه‌ای که پیش از آن به‌طور معمول رایگان بود.[۳]
در دهه ۲۰۱۰ میلادی، هزینه‌گذاری برای بار همراه (carry-on) نیز آغاز شد؛ اسپیریت ایرلاینز در سال ۲۰۱۰ میلادی پیشگام این روند بود و پس از آن آلیجینت ایرلاینز و فرانتیر ایرلاینز نیز از آن پیروی کردند.[۴]
سهم از درآمد کل
سهم درآمد جانبی از کل درآمد شرکت‌های هواپیمایی، بسته به مدل کسب‌وکار آن‌ها بسیار متفاوت است. شرکت‌های فوق‌ارزان‌قیمت (ultra-low-cost carriers) مانند اسپیریت ایرلاینز، آلیجینت و فرانتیر، معمولاً حدود ۳۰ درصد یا بیشتر از درآمد کل خود را از این راه به دست می‌آورند؛ در حالی که این رقم برای شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت معمولی میان شش تا ده درصد است.[۵]
برای نمونه، در سال ۲۰۱۳ میلادی، شرکت یونایتد ایرلاینز بیش از ۵٫۷ میلیارد دلار درآمد جانبی گزارش کرد که ۱۴٫۹ درصد از کل درآمد این شرکت را تشکیل می‌داد و به‌طور میانگین ۴۰٫۹۷ دلار از هر مسافر به دست می‌آمد.[۶]
واکنش‌ها و انتقادها
برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که هرچند تفکیک خدمات باعث کاهش قیمت پایه بلیت می‌شود، هزینه‌های جانبی افزوده‌شده اغلب بیش از این کاهش است و در نتیجه، هزینه نهایی سفر برای مسافر افزایش می‌یابد.[۵] این موضوع، همراه با گسترش استفاده از موتورهای مقایسه قیمت آنلاین (metasearch)، شرکت‌های هواپیمایی را به سمت تفکیک بیشتر قیمت‌ها سوق داده تا مقایسه مستقیم قیمت‌ها میان رقبا دشوارتر شود.[۲]
در سال‌های اخیر، برخی شرکت‌های هواپیمایی، مانند فینایر، به‌جای تفکیک بیشتر خدمات، به سمت «بسته‌بندی مجدد» (rebundling) آن‌ها در قالب بسته‌های ترکیبی (مانند انتخاب صندلی همراه با اینترنت درون‌پروازی) حرکت کرده‌اند.[۳]
منابع
- ↑ "Ancillary revenue". Wikipedia.
- 1 2 "Airline Ancillary Revenues Take Off". Medium.
- 1 2 3 4 "Ancillary Revenue in the Airline Industry". AltexSoft.
- ↑ "Ancillaries in Airlines: the $110 Billion Question". Paylode.
- 1 2 "How Ancillary Fees Drive Revenue Surplus of U.S. Airlines". ScienceDirect.
- ↑ "How Ancillary Revenue is Changing the Airline Industry Game". Peter Greenberg Travel.
- شرکت‌های هواپیمایی
- صنعت هوانوردی