دراوپدی

دراوپدی
نام‌های دیگر	کریشنا یاجناسِنی پانچالی
وابستگی	پنج دوشیزه شری دوی
متون	مهاباراتا پوراناها
جنسیت	زن
اطلاعات شخصی
تولد	پانچالا
درگذشت	هیمالیا
والدین	دروپادا (پدر) پریشاتی (مادر)
خواهر و برادر	دریشتادیومنا (برادر دوقلو) شیکاندی و دیگر فرزندان دروپادا
همسر	پانداواها یودیستیرا بیما آرجونا ناکولا ساهادِوا
فرزندان	دراوپادِی‌ها پراتیویندیا از یودیستیرا سوتاسوما از بیما شروتاکارما از آرجونا شاتانیکا از ناکولا شروتاسِنا از ساهادِوا
دودمان	دودمان کورو از طریق ازدواج دودمان سوماکا از طریق تولد

دراوپدی، که با نام‌های کریشنا، پانچالی و یاجناسِنی نیز شناخته می‌شود، یکی از شخصیت‌های اصلی حماسهٔ باستانی سانسکریت، مهاباراتا، است که تاریخ نگارش آن را حدود ۴۰۰ پیش از میلاد تا ۴۰۰ میلادی دانسته‌اند. دراوپدی از یک یجنه، یعنی قربانی آتش، که به فرمان شاه دروپادا از پانچالا برگزار شد، زاده شد. او شاهدخت پادشاهی پانچالا و همسر مشترک پنج برادر پانداوا، یعنی یودیستیرا، بیما، آرجونا، ناکولا و ساهادِوا، بود. این ازدواج چندشوهری در روایت حماسه با پیشگویی الهی و داستان‌هایی دربارهٔ زندگی‌های پیشین او توجیه شده است. دراوپدی که تجسد بخشی از ایزدبانو شری دانسته شده است، در آغاز ملکهٔ ایندرَپراسته بود و بر امور مالی و خزانهٔ پادشاهی نظارت داشت. همچنین او به‌عنوان دوست نزدیک، یا سَخی، خدای کریشنا توصیف شده است.

برجسته‌ترین رویداد مربوط به دراوپدی در جریان بازی تاس در دربار کورو رخ می‌دهد. در این بازی، یودیستیرا پس از باختن ایندرَپراسته و آزادی خویش، دراوپدی را نیز در برابر پسرعموی خود، دوریودهانا، رهبر کائوراواها، به گرو می‌گذارد و می‌بازد. دراوپدی به اجبار به تالار شاهی کشانده و برده اعلام می‌شود. بااین‌حال، او در برابر حاضران به اعتراض برمی‌خیزد و دربارهٔ قانونی‌بودن گرو گذاشتن او پس از آنکه یکی از شوهرانش پیش‌تر آزادی خود را از دست داده بود، پرسش می‌کند. پس از آنکه دوریودهانا و متحدش کارنا او را به سبب ازدواج با پنج مرد در برابر همگان تحقیر می‌کنند، شاهزادهٔ کائوراوا، دوشاسانا، می‌کوشد جامهٔ او را از تنش بیرون آورد؛ اما آبروی او به‌گونه‌ای معجزه‌آسا حفظ می‌شود و جامه‌اش پیوسته و بی‌پایان امتداد می‌یابد. سپس شاه کورو، دهرتراشترا، مداخله می‌کند و دو آرزوی دراوپدی را برآورده می‌سازد که در نتیجهٔ آن، پانداواها از بند آزاد می‌شوند.

پس از آن، دراوپدی همراه پانداواها به تبعید سیزده‌ساله‌ای می‌رود که پس از واگذاری پادشاهی آنان به کائوراواها آغاز شده بود. در سال پایانی تبعید، دراوپدی به‌صورت ناشناس و در لباس خدمتکاری برای ملکهٔ سودشنا در ماتسیا زندگی می‌کند. هنگامی که فرماندهٔ ماتسیا، کیچاکا، او را مورد آزار قرار می‌دهد، دراوپدی موفق می‌شود بیما را متقاعد کند که کیچاکا را بکشد.

پس از پایان تبعید، هنگامی که دوریودهانا از بازگرداندن پادشاهی پانداواها خودداری می‌کند، دراوپدی با قدرت از درخواست آغاز جنگ کوروکشترا حمایت می‌کند. او تحقیرها و آزارهایی را که متحمل شده بود به یاد می‌آورد و خواستار مجازات عاملان آن می‌شود. اگرچه کائوراواها در جنگ کشته می‌شوند، این جنگ به مرگ پدر، برادران و پنج پسر دراوپدی نیز می‌انجامد. این پسران که هر یک از یکی از پانداواها زاده شده بودند، در مجموع با نام دراوپادِی‌ها شناخته می‌شوند. پس از پیروزی پانداواها، دراوپدی به مدت سی‌وشش سال ملکهٔ امپراتوری پادشاهی کورو می‌شود. در پایان حماسه، او همراه پانداواها در آخرین سفر آنان به سوی بهشت حرکت می‌کند و در این سفر نخستین کسی است که سقوط می‌کند.

دراوپدی در فرهنگ هندو و فرهنگ هند شخصیتی مهم به‌شمار می‌رود و به‌ویژه به سبب زیبایی، شجاعت، وفاداری، هوش، پایداری و توانایی سخنوری خود مورد توجه است. همچنین از او به‌عنوان یکی از پنج دوشیزه، یعنی پنج الگوی پاکدامنی زنانه، یاد شده است؛ باور بر این است که یادکرد نام آنان گناهان را می‌زداید. ادبیات کلاسیک قرون میانه چند روایت تازه را با محوریت دراوپدی پدید آورد که از جملهٔ آنها می‌توان به بازنکردن موهای او و سوگندش برای شستن موهای خود با خون دوشاسانا به‌عنوان نمادی از انتقام اشاره کرد. در برخی مناطق شبه‌قاره هند، آیینی مرتبط با دراوپدی وجود دارد که در آن او را به‌عنوان ایزدبانو می‌پرستند. داستان او الهام‌بخش آثار هنری، اجراهای نمایشی و ادبیات ثانویهٔ گوناگونی بوده است.

ریشه‌شناسی و لقب‌ها

واژهٔ دراوپدی به معنای «دختر دروپادا» است و یک نام نسبی به‌شمار می‌رود که از واژهٔ دروپادا گرفته شده است. این واژه به معنای «ستون» است. همانند دیگر شخصیت‌های حماسی، دراوپدی در مهاباراتا با نام‌های گوناگونی خوانده می‌شود. برخی از نام‌ها و لقب‌های دیگر او عبارت‌اند از:

• کریشنا – به معنای «کسی که رنگی تیره دارد». این نام هنگام تولد به دراوپدی داده شد.
• پانچالی – به معنای «کسی که از پانچالا است».
• یاجناسِنی – نامی نسبی که از نام دیگر دروپادا، یعنی یاجناسِنا، گرفته شده است؛ نام یاجناسِنا به معنای «کسی که سپاهش قربانی است» دانسته می‌شود. این نام همچنین می‌تواند به معنای «کسی که از یک یجنه، یعنی آتش قربانی، زاده شده است» باشد.
• سایرَندری – به معنای «خدمتکار ماهر». دراوپدی در دوران زندگی ناشناس خود این نام مستعار را برگزید.
• پارْشاتی – به معنای «نوهٔ پریشاتا» یا «دختر پریشاتی». هر دو نام پارشاتی و پریشاتی از پریشاتا، پدر دروپادا، گرفته شده‌اند.
• مالینی – به معنای «خوشبو» یا «کسی که گل‌دسته می‌سازد».
• پانچاوالابها – به معنای «محبوب پنج پانداوا».
• پاندوشارمیلا – به معنای «عروس پاندو».

منابع

• آویناش پاترا، دراوپدی: زنی با عشقی نادر، انتشارات دانشگاه آکسفورد، ۲۰۱۲. پیوند منبع
• یوهانس آدریانوس برناردوس بویتنن و جیمز ال. فیتزجرالد، مهاباراتا، جلد هفتم: کتاب یازدهم، کتاب زنان؛ کتاب دوازدهم، کتاب صلح، بخش نخست، انتشارات دانشگاه شیکاگو، ۱۹۷۳. پیوند منبع
• پرادیپ باتاچاریا، «پنج دوشیزهٔ مقدس، پنج اسطورهٔ مقدس: جست‌وجویی برای معنا»، مجلهٔ مانوشی، شمارهٔ ۱۴۱، ۲۰۰۴. پیوند منبع
• آلف هیلتیبایتل، آیین دراوپدی: اسطوره‌شناسی‌ها، از جینجی تا کوروکشترا، موتیلال بانارسی‌داس، ۱۹۹۱. پیوند منبع
• راجا راوی وارما، دراوپدی در دربار کورو، حدود ۱۸۸۸–۱۸۹۰. تصویر مورد استفاده در جعبهٔ اطلاعات مقاله.