دوشا (بودیسم)

معادل‌های
Dvesha
معادل‌های; Dvesha
انگلیسی	hatred, aversion, anger, hostility, ill will
پالی	dosa; (𑀤𑁄𑀲)
سانسکریت	dveṣa; (دیواناگری: द्वेष)
برمه‌ای	ဒေါသ
چینی	瞋(T) / 瞋(S) ; (پین‌یین: chēn)
ژاپنی	瞋 ; (rōmaji: shin)
خمر	ទោសៈ, ទោស
کره‌ای	진 ; (RR: jin)
تبتی	ཞེ་སྡང ; (نویسه‌گردانی وایل: zhe sdang;; THL: shyédang)
تایلندی	โทสะ
ویتنامی	Sân; 瞋
اندونزیایی	kebencian
	فهرست موضوعات بودایی

الگو:Cetasika

دوِشا (زبان سانسکریت: द्वेष، الفبای بین‌المللی نویسه‌گردانی سانسکریت: dveṣa; پالی: 𑀤𑁄𑀲، ت. «dosa»؛ تبتی: zhe sdang) یک اصطلاح در آیین بودیسم و هندوئیسم است که به «نفرت و بیزاری» ترجمه می‌شود.^[۱]^[۲]^[۳] این مفهوم در آیین هندو یکی از کلشاها به‌شمار می‌رود.

والپولا راهولا آن را به «نفرت» (hatred) ترجمه کرده است،^[۴] همان‌طور که چوگیام ترونگپا نیز همین ترجمه را به کار برده است.^[۵]

در آیین بودا

در آیین بودا، دوِشا (نفرت، بیزاری) نقطه مقابل راگا (شهوت، میل و ولع) است. دوِشا در کنار راگا (اصطلاح سانسکریت) و موها، یکی از سه رنج و آلودگی شخصیتی است که تا حدودی موجب ایجاد دوکا (رنج) می‌شوند.^[۶]^[۷] این مفهوم همچنین یکی از «آتَش‌های سه‌گانه» در متون دینی پالی است که باید فروزان و خاموش گردد.^[۸]^[۹]^[۱۰] دوِشا از نظر نمادین در قالب یک مار در مرکز نگاره‌های چرخ هستی (bhavachakra) تبتی به تصویر کشیده می‌شود. دوِشا (به زبان پالی: dosa) در آموزه‌های بودایی در زمینه‌های زیر شناسایی می‌شود:

یکی از سه زهر (Trivisah) در سنت بودایی مهایانه.^[۳]
یکی از سه ریشه ناسالم در سنت بودایی ترواده.
یکی از چهارده عامل ذهنی ناسالم در آموزه‌های ابهیدهرمای ترواده.

در آیین هندو

در کتاب یوگا سوترا (بخش دوم، آیه ۸)، دوِشا (بیزاری) به عنوان رنجی تعریف شده است که از مواجهه با درد و ناخوشایندی ریشه می‌گیرد. ویاسا در تفسیر خود بر این آیه توضیح می‌دهد که بیزاری به شکل مقاومت، خشم، سرخوردگی یا انزجار نسبت به هر چیزی که با تجربه‌های دردناک گذشته مرتبط باشد، نمایان می‌شود. بیزاری همچنین پیوند نزدیکی با وابستگی (راگا) دارد؛ چرا که هر دوی آن‌ها در تجربه‌های گذشته انسان ریشه دارند.^[۱۱]

جستارهای وابسته

آدوشا

منابع

↑ Rhys Davids, Thomas William; William Stede (1921). Pali-English Dictionary. Motilal Banarsidass Publishing House. pp. 323, 438. ISBN 978-81-208-1144-7. {{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک);
مکتوب فرهنگ واژگان رانجونگ یشه برای zhe sdang
↑ Buswell, Robert E. Jr.; Lopez, Donald S. Jr. (2013). The Princeton Dictionary of Buddhism. Princeton University Press. p. 29. ISBN 978-1-4008-4805-8.;
Eric Cheetham (1994). Fundamentals of Mainstream Buddhism. Tuttle. p. 314. ISBN 978-0-8048-3008-9.
1 2 ناگارجونه (1996). Mūlamadhyamakakārikā of Nāgārjuna. Translated by Kalupahana, David J. Motilal Banarsidass Publishing House. p. 72. ISBN 978-81-208-0774-7.; نقل‌قول: دست‌یابی به رهایی از سه زهرِ شهوت و آز (raga)، نفرت و بیزاری (dvesa) و توهم و سردرگمی (moha) توسط فردی که به عنوان شخصی در فرایند مشروط شدن با عوامل گوناگون (و نه صرفاً با این سه زهر) در نظر گرفته می‌شود…
↑ Asaṅga; Walpola Rahula; Sara Boin-Webb (2001). Abhidharmasamuccaya: The Compendium of the Higher Teaching. Jain Publishing. p. 270. ISBN 978-0-89581-941-3.
↑ Trungpa, Chogyam (2010). The Collected Works of Chogyam Trungpa: Volume Six: Glimpses of Space; Orderly Chaos; Secret Beyond Thought; The Tibetan Book of the Dead: Commentary; Transcending Madness; Selected Writings. انتشارات شامبالا. pp. 553–554. ISBN 978-0-8348-2155-2.
↑ Peter Harvey (2015). Steven M. Emmanuel (ed.). A Companion to Buddhist Philosophy. John Wiley. p. 39. ISBN 978-1-119-14466-3.
↑ Paul Williams (2005). Buddhism: Buddhist origins and the early history of Buddhism in South and Southeast Asia. Routledge. p. 123. ISBN 978-0-415-33227-9.
↑ Frank Hoffman; Deegalle, Mahinda (2013). Pali Buddhism. Routledge. pp. 106–107. ISBN 978-1-136-78553-5.
↑ David Webster (2005). The Philosophy of Desire in the Buddhist Pali Canon. Routledge. p. 2–3. ISBN 978-0-415-34652-8.
↑ Payne, Richard K.; Witzel, Michael (2015). Homa Variations: The Study of Ritual Change across the Longue Duree. Oxford University Press. pp. 88–89. ISBN 978-0-19-935159-6.
↑ Bryant, Edwin F.; Patañjali (2009). The Yoga sūtras of Patañjali: a new edition, translation, and commentary with insights from the traditional commentators (1st ed.). New York: North Point Press. p. 190. ISBN 978-0-86547-736-0. OCLC 243544645.

[1] Rhys Davids, Thomas William; William Stede (1921). Pali-English Dictionary. Motilal Banarsidass Publishing House. pp. 323, 438. ISBN 978-81-208-1144-7. {{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک);
مکتوب فرهنگ واژگان رانجونگ یشه برای zhe sdang

[buswelllopezraga-2] Buswell, Robert E. Jr.; Lopez, Donald S. Jr. (2013). The Princeton Dictionary of Buddhism. Princeton University Press. p. 29. ISBN 978-1-4008-4805-8.;
Eric Cheetham (1994). Fundamentals of Mainstream Buddhism. Tuttle. p. 314. ISBN 978-0-8048-3008-9.

[NāgārjunaKalupahana1996p72-3] 1 2 ناگارجونه (1996). Mūlamadhyamakakārikā of Nāgārjuna. Translated by Kalupahana, David J. Motilal Banarsidass Publishing House. p. 72. ISBN 978-81-208-0774-7.; نقل‌قول: دست‌یابی به رهایی از سه زهرِ شهوت و آز (raga)، نفرت و بیزاری (dvesa) و توهم و سردرگمی (moha) توسط فردی که به عنوان شخصی در فرایند مشروط شدن با عوامل گوناگون (و نه صرفاً با این سه زهر) در نظر گرفته می‌شود…

[4] Asaṅga; Walpola Rahula; Sara Boin-Webb (2001). Abhidharmasamuccaya: The Compendium of the Higher Teaching. Jain Publishing. p. 270. ISBN 978-0-89581-941-3.

[5] Trungpa, Chogyam (2010). The Collected Works of Chogyam Trungpa: Volume Six: Glimpses of Space; Orderly Chaos; Secret Beyond Thought; The Tibetan Book of the Dead: Commentary; Transcending Madness; Selected Writings. انتشارات شامبالا. pp. 553–554. ISBN 978-0-8348-2155-2.

[6] Peter Harvey (2015). Steven M. Emmanuel (ed.). A Companion to Buddhist Philosophy. John Wiley. p. 39. ISBN 978-1-119-14466-3.

[7] Paul Williams (2005). Buddhism: Buddhist origins and the early history of Buddhism in South and Southeast Asia. Routledge. p. 123. ISBN 978-0-415-33227-9.

[HoffmanMahinda2013p106-8] Frank Hoffman; Deegalle, Mahinda (2013). Pali Buddhism. Routledge. pp. 106–107. ISBN 978-1-136-78553-5.

[9] David Webster (2005). The Philosophy of Desire in the Buddhist Pali Canon. Routledge. p. 2–3. ISBN 978-0-415-34652-8.

[10] Payne, Richard K.; Witzel, Michael (2015). Homa Variations: The Study of Ritual Change across the Longue Duree. Oxford University Press. pp. 88–89. ISBN 978-0-19-935159-6.

[11] Bryant, Edwin F.; Patañjali (2009). The Yoga sūtras of Patañjali: a new edition, translation, and commentary with insights from the traditional commentators (1st ed.). New York: North Point Press. p. 190. ISBN 978-0-86547-736-0. OCLC 243544645.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]