دوچه ونیز
| دوچه ونیز جمهوری ونیز | |
|---|---|
| Doge di Venezia | |
 نشان جمهوری ونیز | |
 پرچم جمهوری ونیز | |
متصدی کنونی منحل شده | |
| ونیز | |
| لقب | «اعلیحضرت دوچه» |
| گونه | مقام انتخابی مادامالعمر |
| وضعیت | منحل شده |
| عضوی از | شورای بزرگ ونیز |
| پاسخگوست به | شورای بزرگ ونیز |
| اقامتگاه | کاخ دوکاله، ونیز |
| جایگاه | کاخ دوکاله |
| نامزدکننده | شورای بزرگ |
| گمارنده | شورای بزرگ |
| مدت دوره | مادامالعمر |
| پیشین | فرمانده بیزانسی |
| بنیادگذاری | ۶۹۷ |
| نخستین متصدی | پائولوتیو آنافیستو (۶۹۷) |
| آخرین متصدی | لودویکو مانین |
| برافتاده | ۱۷۹۷ |
| نامهای غیر رسمی | دوکس |
دوچه ونیز (به ایتالیایی: Doge di Venezia) عنوان عالیترین مقام جمهوری ونیز بود که بیش از هزار سال، از سال ۶۹۷ تا فتح ونیز به دست ناپلئون بناپارت در سال ۱۷۹۷، وجود داشت. دوچه برای تمام عمر خود از طریق روندی پیچیده انتخاب میشد و هم بهعنوان نماد وحدت ونیز و هم بهعنوان رئیس الیگارشی حاکم بر آن عمل میکرد.[۱]
ریشهٔ نام
واژهٔ «دوچه» از واژهٔ لاتین dux بهمعنای «رهبر» گرفته شدهاست. از همین واژه لقب دوک نیز پدید آمدهاست. در زبان ایتالیایی واژهٔ همریشهٔ duce وجود دارد که در دوران متأخر بهعنوان یکی از القاب بنیٹو موسولینی، رهبر حزب فاشیست ملی، بهکار رفت.[۱]
پیشینهٔ تاریخی
در آغاز، «دوکس» یا «دوچه» عنوانی نظامی برای فرماندهان رومی نیروهای ویژهای بود که از مرزهای امپراتوری برای عملیات بیرون از استانها اعزام میشدند. در دورهٔ بیزانس، این عنوان در ایتالیا رواج یافت و بهویژه در ونیز، که در آغاز تابع امپراتوری بیزانس بود، تثبیت شد.[۱]
بر اساس سنت، نخستین دوچه، پائولوتیو آنافیستو، در سال ۶۹۷ انتخاب شد. در طول قرون، جایگاه دوچه بیشتر جنبهٔ سیاسی یافت و قدرت او بهتدریج به وسیلهٔ شوراهای اشرافی ونیزی محدود گردید.[۱]
وظایف و اختیارات
دوچه هم رئیس کشور بهشمار میرفت و هم نمایندهٔ عالیرتبهٔ الیگارشی اشرافی ونیز بود. اگرچه مقام او پرقدرت بهنظر میرسید، اما در عمل، قدرت واقعی در دست نهادهایی همچون شورای دهنفره، سنا و شورای بزرگ قرار داشت.
انتخاب دوچه
انتخاب دوچه فرایندی طولانی و پیچیده بود که شامل چندین مرحلهٔ قرعهکشی و رأیگیری میشد تا امکان فساد یا فشارهای سیاسی کاهش یابد. دوچه برای تمام عمر خود انتخاب میشد، اما این منصب جنبهٔ موروثی نداشت.
پایان نهاد دوچه
این نهاد تا زمان فتح ونیز توسط ناپلئون بناپارت در سال ۱۷۹۷ ادامه یافت. آخرین دوچه ونیز لودویکو مانین بود.
جستارهای وابسته
پانویس
- 1 2 3 4 Venice Channel (2023-12-15), Who was the Doge of Venice?, retrieved 2025-09-08