دیر آبان

دیر آبان
دیر آبان
ورودی خانه‌ای در دیر آبان
ورودی خانه‌ای در دیر آبان
ریشه‌شناسی: صومعه آبان
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون دیر آبان (دکمه‌ها را فشار دهید)
دیر آبان در قیمومت بریتانیا بر فلسطین واقع شده
دیر آبان
دیر آبان
مختصات: ۳۱°۴۴′۳۳″ شمالی ۳۵°۰۰′۳۴″ شرقی / ۳۱٫۷۴۲۵۰°شمالی ۳۵٫۰۰۹۴۴°شرقی / 31.74250; 35.00944
شبکه فلسطین۱۵۱/۱۲۷
واحد جغرافیایی-سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشاورشلیم
تاریخ تخلیه از سکنه۱۹–۲۰ اکتبر ۱۹۴۸
مساحت
 • کل۲۲٬۷۳۴ دونوم (۲۲٫۷۳۴ کیلومتر مربع یا ۸٫۷۷۸ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۲۱۰۰
دلیل تخلیهحمله نظامی نیروهای یه‌شو
شهرک‌های کنونیتسورعا، ماحسیا، بیت شمش و ییشعی

دیر آبان (دیر آبان) روستایی عربی فلسطینی در بخش اورشلیم بود که بر دامنه پایینی یک ستیغ بلند در باختر کوهستان و خاور بیت شمش جای داشت. درختان زیتون در شمال، خاور و باختر روستا را فراگرفته بودند و دره «وادی النجیل» از باختر آن می‌گذشت. این روستا ۲۱ کیلومتر در باختر اورشلیم قرار داشت.

دیر آبان با جایگاه کتاب‌مقدسی اِبِن‌عِزر پیوند داده شده‌است. پیشوند «دیر» به پیشینه وجود یک صومعه مسیحی در آن اشاره دارد. نخستین اسناد عثمانی از جمعیت آمیخته‌ای از مسیحیان و مسلمانان خبر می‌دهند؛ اما در سده هفدهم میلادی ساکنان روستا به‌صورت دسته‌جمعی به اسلام گرویدند. با این حال سنت‌های مسیحی تا دوره‌های بعدی در روستا پابرجا ماند.

دیر آبان در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۹ تا ۲۰ اکتبر ۱۹۴۸ طی عملیات هاهار از سکنه تخلیه شد. امروزه بیش از ۵۰۰۰ نفر از ساکنان اصلی دیر آبان در اردن زندگی می‌کنند.

ریشه‌شناسی

پیشوند «دیر» که در نام بسیاری از روستاها دیده می‌شود، ریشه آرامی و سریانی-آرامی دارد و معنای «جایگاه سکونت» یا «محل زندگی» را می‌رساند و معمولاً به جاهایی اطلاق می‌شود که زمانی جمعیت مسیحی یا جامعه راهبان در آنجا می‌زیسته‌اند.[۱] در بیشتر موارد صومعه‌ای در آن مکان ساخته شده و با گذشت زمان آبادی در پیرامون آن گسترش یافته‌است؛ بنابراین «دیر آبان» به‌معنای «صومعه آبان» است.[۲]

بر پایه منبع عربی، نام «آبان» ممکن است به اَبان بن سعید بن عاص، صحابی‌ای که در نبرد اجنادین (۶۳۴ میلادی) جنگید، بازگردد.[۳]

تاریخ

دوران باستان

در دوره‌های پیش از روم و رومی، این سکونتگاه «ابنیزر» (Abenezer) نامیده می‌شد و ممکن است همان جایگاه کتاب‌مقدسی ابن‌عزر باشد (سموئیل اول ۴:۱–۱۱).[۴][۵][۶]

در محدوده روستا مهر عبری کهنی از سده هشتم پیش از میلاد یافت شده که بر آن نوشته شده: «لِمَعَسیاهو (بن) مشلّم».[۷]

دوره عثمانی

در سال ۱۵۹۶ میلادی نام دیر آبان در دفترهای مالیاتی امپراتوری عثمانی ثبت شده و در ناحیه قدس از لوای قدس جای داشت. جمعیت آن ۲۳ خانوار مسلمان و ۲۳ خانوار مسیحی بود[۸] که در مجموع نزدیک به ۱۲۷ تن برآورد می‌شود.[۹] آنان مالیاتی با نرخ ثابت ۳۳٫۳ درصد بر فراورده‌های کشاورزی همچون گندم، جو، زیتون و بز یا کندوی عسل می‌پرداختند که جمعاً ۹٬۷۰۰ آقچه بود.[۸]

در سده هفدهم، ساکنان دیر آبان به‌صورت دسته‌جمعی به اسلام گرویدند؛ رویدادی کم‌سابقه در خاورمیانه دوران عثمانی. اسناد دادگاه شرعی اورشلیم چهار گواهی‌نامه گرویش مرتبط را ثبت کرده‌اند. کهن‌ترین آنها به سال ۱۶۳۵ بازمی‌گردد و گرویش فردی به نام جمعه بن دافر را گزارش می‌کند. سپس در سال‌های ۱۶۴۹–۱۶۵۰ سه گواهی‌نامه دیگر صادر شد: دو گواهی در ۵ سپتامبر ۱۶۴۹ برای ربیعه و ناصر بن منصور و در ۷ مارس ۱۶۵۰ سندی مبنی بر گرویش دسته‌جمعی همه ساکنان دیر آبان تنظیم شد که نام‌های پیشین و نام‌های تازه گرویدگان را فهرست می‌کند.[۱۰]

در سال ۱۸۳۸ «دیر آبان» به عنوان روستایی مسلمان در ناحیه الارکوب در جنوب باختری اورشلیم شناخته شد.[۱۱]

ویکتور گرن در سال ۱۸۶۳ دیر آبان را روستایی بزرگ توصیف کرد و دره مجاور آن را «پوشیده از کنجد» دانست. به گفته او نزدیک به یک‌سوم روستا ویران بود و جمعیت آن در حدود ۱۰۰۰ تن برآورد می‌شد.[۱۲] فهرست روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ جمعیت مردانه روستا را ۴۴۳ تن در ۱۳۵ خانه ثبت کرده‌است.[۱۳][۱۴]

در سال ۱۸۸۳ گزارش بررسی فلسطین باختری صندوق اکتشاف فلسطین دیر آبان را «روستایی بزرگ بر دامنه پایینی ستیغ بلندی با چاهی در شمال و درختان زیتون در خاور، باختر و شمال» توصیف کرد و آن را بی‌گمان نماینده جایگاه ابن‌عزر سده چهارم دانست.[۶]

بالدنسپرگر در سال ۱۸۹۳ نوشت که ساکنان روستا تا زمانی نه‌چندان دور ارتدکس یونانی بودند و «شاید در آغاز همین سده» به اسلام گرویدند. او اشاره کرد که مسیحیان بیت جالا و ساکنان این روستا نام‌های خانوادگی مشترک دارند و نسخه اصلی عهد جدید یونانی روستا همچنان در کلیسای بیت جالا نگهداری می‌شود.[۱۵][۱۶] در نوشتار دیگری او یادآور شد که زنان دیر آبان صلیب‌های کوچکی بر پیشانی خود خالکوبی کرده‌اند.[۱۷] اسحاق بن زوی نیز به سنتی محلی اشاره کرد که بر پایه آن زنان سالخورده مسلمان دیر آبان صلیب‌های مینیاتوری کهن را نگاه می‌داشتند.[۱۸] اچ. استفان نوشته‌است که آزار و اذیت سبب شد مسیحیانی از دیر آبان به بیت جالا و رام‌الله پناه ببرند؛ در حالی که با خویشاوندانشان که به‌عنوان مسلمان در روستا مانده بودند ارتباط خود را حفظ کردند.[۱۹][۱۶]

در سال ۱۸۹۶ جمعیت دیر آبان نزدیک به ۹۲۱ تن برآورد شد.[۲۰]

دوره قیمومت بریتانیا

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقام‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، دیر آبان ۱٬۲۱۴ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند.[۲۱] این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۱٬۵۳۴ تن در ۳۲۱ خانه رسید.[۲۲]

بر پایه آمار روستایی ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۲٬۱۰۰ عرب بود: ۲٬۰۹۰ مسلمان و ۱۰ مسیحی.[۲۳][۲۴] مساحت کل زمین‌ها ۲۲٬۷۳۴ دونوم بود. از این میان ۱٬۵۸۰ دونوم زمین آبی یا باغ و ۱۴٬۹۲۵ دونوم به کشت غلات اختصاص داشت و ۵۴ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.[۲۵][۲۶] همچنین ۳۷۶ دونوم در مالکیت یهودیان و ۷۸۰ دونوم زمین عمومی بود.[۲۷]

روستا شکلی دایره‌ای داشت و بر تقاطع پنج راه استوار بود. خانه‌ها از سنگ و گِل ساخته شده بودند و سقف‌هایی از چوب و کاه داشتند؛ برخی خانه‌ها گنبدهای سنگی داشتند.[۲۷] دیر آبان مسجدی به نام العُمَری و لوله‌ای برای انتقال آب از عین مرجلین (۵ کیلومتر در خاور) داشت.[۲۸] روستا دارای یک مدرسه ابتدایی نیز بود.[۲۷] سه خربه در زمین‌های روستا وجود داشت: خربه جِنَّعیر، خربه حَرَزه و خربه الصیّاغ.[۲۸]

جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

نخستین حمله به دیر آبان در ۱۷ ژانویه ۱۹۴۸ رخ داد. در جریان یورش‌های تلافی‌جویانه‌ای که پس از نابودی کاروان تدارکاتی کفار عتصیون انجام شد، روستا همراه با زکریا و بیت نتیف به مدت ۲۴ ساعت محاصره شد.[۲۷]

در ۴ اوت ۱۹۴۸، دو هفته پس از آغاز آتش‌بس دوم جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، مفتی اعظم اورشلیم امین الحسینی اعلام کرد که «از دو هفته پیش… یهودیان به حمله خود به روستاها و پاسگاه‌های عربی در همه مناطق ادامه می‌دهند. نبردهای سختی در روستاهای ستاف، دیرآبان، بیت جمال، رأس ابوعمرو، عقّور و عرطوف جریان دارد.»[۲۹]

روستا در شب ۱۹ تا ۲۰ اکتبر ۱۹۴۸ طی عملیات هاهار و با حمله نظامی تیپ ۱۰ هارئیل از سکنه تخلیه شد.[۳۰][۳۱] بر پایه تاریخ رسمی هاگانا، ارتش مصر غافلگیر شد و تپه مشرف بر دیر آبان بدون دشواری تصرف شد.[۲۷] بیشتر ساکنان به سوی بیت‌لحم و تپه‌های الخلیل گریختند.[۳۱] در ۲۲ اکتبر ۱۹۴۸، نیروهای دفاعی اسرائیل زیر نظر بن‌گوریون روستا را ویران کردند.[۳۲]

پس از جنگ، ویرانه‌های دیر آبان بر پایه توافقنامه‌های آتش‌بس ۱۹۴۹ میان اسرائیل و اردن در دست اسرائیل ماند.[۳۳] موشاو ماحسیا نزدیک جایگاه روستای کهن برپا شد[۳۴] و شهرک‌های تسورعا، بیت شمش و ییشعی بر زمین‌های دیر آبان بنا شدند.[۲۸]

ویرانی خانه‌ها به دست تیپ هارئیل در اکتبر ۱۹۴۸

وضعیت کنونی

در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی وضعیت باقی‌مانده‌های روستا را چنین توصیف کرد: «درختان بادام، سرو و اکالیپتوس همراه با صبر (کاکتوس) در این مکان رشد می‌کنند. درختان خرنوب بر پلکان‌های کناری روییده‌اند. چند چاه باقی مانده که دهانه برخی از آنها با تخته‌های چوبی بسته شده‌است.»[۳۵]

نگارخانه

منابع

  1. ↑ الشابشتی. الدیارات (صومعه‌ها).
  2. ↑ Palmer، E. H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۲۹۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. ↑ «مسیرة العودة - قریة دیر أبان». کنوز نت. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. ↑ Fetellus (۱۸۹۶). Fetellus (ca ۱۱۳۰ AD), Translated and Annotated by Rev. James Rose Macpherson. Palestine Pilgrims' Text Society. ص. ۴۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Conder, C. R. (۱۸۷۶). «Notes from the Memoir». Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund. ۸: ۱۴۹.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. 1 2 Conder، C. R.؛ Kitchener، H. H. (۱۸۸۳). The Survey of Western Palestine. ج. ۳. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۲۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ «חירבت דיר אבּאן». عمود ענن. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. 1 2 Hütteroth، W. -D.؛ Abdulfattah، K. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۱۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۸۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Tramontana، Felicita (۲۰۱۴). Passages of Faith: Conversion in Palestinian villages (۱۷th century). Harrassowitz Verlag. ص. ۶۸. شابک ۹۷۸-۳-۴۴۷-۱۰۱۳۵-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Robinson، E.؛ Smith، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. ۱۲۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. ↑ Guérin، V. (۱۸۶۹). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. ج. ۱. L'Imprimerie Nationale. ص. ۲۲–۲۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Socin, A. (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: ۱۵۱.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ Hartmann, M. (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: ۱۴۵.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ Baldensperger, Philip J. (۱۸۹۳). «Religion of the Fellahin of Palestine». Palestine Exploration Quarterly. ۲۵ (۴): ۳۰۸.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. 1 2 Bagatti، Bellarmino (۲۰۰۲). Ancient Christian Villages of Judaea and Negev. Franciscan Printing Press. ص. ۱۳۲–۱۳۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ Baldensperger, G. (۱۹۰۴). «The Immovable East». Palestine Exploration Quarterly. ۳۶ (۱): ۵۰.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ Ben-Zvi، Yitzhak (۱۹۶۶). She'ar Yishuv. Yad Ben Zvi. ص. ۴۱۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ H. Stephan, Stephan (۱۹۳۹–۱۹۴۰). «JPOS». Journal of the Palestine Oriental Society (۱۹): ۱۴۳.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ Schick, C. (۱۸۹۶). «Zur Einwohnerzahl des Bezirks Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۱۹: ۱۲۳.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ Barron، J. B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۲۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Government of Palestine. ص. ۱۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  23. ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۲۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Centre. ص. ۵۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Centre. ص. ۱۰۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  26. ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Centre. ص. ۱۵۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  27. 1 2 3 4 5 «Dayr Aban». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  28. 1 2 3 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۸۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  29. ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۴۴۷.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  30. ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. xx.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  31. 1 2 Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۴۶۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  32. ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۳۵۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  33. ↑ «The 1949 Armistice Agreement between Israel and Jordan». وزارت امور خارجه اسرائیل. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  34. ↑ Yalqut Teiman. ۲۰۰۰. ص. ۱۵۸. شابک ۹۶۵-۷۱۲۱-۰۳-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  35. ↑ «Welcome To Dayr Aban». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.