دیر الهوا
دیر الهوا
دیر الهوا | |
|---|---|
| ریشه‌شناسی: صومعه باد[۱] | |
  دیر الهوا جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۱°۴۵′۰۵″ شمالی ۳۵°۰۲′۱۴″ شرقی / ۳۱٫۷۵۱۳۹°شمالی ۳۵٫۰۳۷۲۲°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۵۳/۱۲۸ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | اورشلیم |
| تاریخ تخلیه | ۱۹–۲۰ اکتبر ۱۹۴۸[۲] |
| مساحت | |
| • کل | ۵٬۹۰۷ دونوم (۵٫۹۰۷ کیلومتر مربع یا ۲٫۲۸۱ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۶۰[۳][۴][۵] |
| علت تخلیه | حمله نظامی نیروهای یه‌شو |
دیر الهوا (دیر الهوا) روستایی عربی فلسطینی در بخش اورشلیم بود. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۹ اکتبر ۱۹۴۸ به دست گردان چهارم تیپ هارئل و در چارچوب عملیات هَ-هار تخلیه شد. دیر الهوا در ۱۸٫۵ کیلومتری باختر اورشلیم جای داشت.
نام روستا به معنای «صومعه باد» است و گمان می‌رود این نام‌گذاری به سبب موقعیت مرتفع آن بوده باشد. روستا بر بلندی‌ای کوهستانی با ارتفاع نزدیک به ۶۵۰ متر از سطح دریا بنا شده بود و بر وادی اسماعیل مشرف بود. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۶۰ نفر و مساحت کل اراضی آن ۵٬۹۰۷ دونوم بود.
پیشینه
دوره عثمانی
دیر الهوا در اسناد دفترهای سده شانزدهم میلادی ذکر نشده و احتمالاً نخستین‌بار در دوره‌ای متأخرتر سکونت‌گاه شد.[۶]
در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون این روستا را دهکده‌ای «بلند» در لبه دره‌ای توصیف کرد.[۷] همچنین از آن به عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه العرقوب در جنوب‌باختری اورشلیم یاد شده‌است.[۸] در سال ۱۸۵۶ روستا با نام D. el Hawa در نقشه فلسطین کیپرت نمایش داده شد.[۹]
ویکتور گِرَن که در سال ۱۸۶۳ از این روستا دیدن کرد، نوشت که دیر الهوا «احتمالاً نام خود، صومعه باد، را مدیون جایگاه مرتفعش است».[۱۰]
فهرست روستایی عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که دیر الهوا ۳۲ خانه و جمعیتی ۱۰۳ نفره داشت؛ هرچند این شمار تنها مردان را دربرمی‌گرفت.[۱۱][۱۲]
در سال ۱۸۸۳ گزارش بررسی فلسطین باختری صندوق اکتشاف فلسطین روستا را چنین توصیف کرد: «روستایی بر فراز تپه‌ای بلند بر ستیغ مرتفعی با دره‌ای ژرف در شمال. خانه‌های بلند چندی در آن دیده می‌شود. در باختر چشمه‌ای نیکو جای دارد و زمین اطراف پوشیده از بوته‌زار است.»[۱۳]
در سال ۱۸۹۶ جمعیت روستا در حدود ۱۶۲ نفر برآورد شد.[۱۴]
دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، دیر الهوا ۳۸ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند.[۱۵] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت روستا به ۴۷ نفر در ۱۱ خانه افزایش یافت.[۱۶]
بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۶۰ نفر مسلمان بود[۴] و مساحت کل اراضی آن ۵٬۹۰۷ دونوم بود.[۵] از این مقدار ۵۸ دونوم زمین آبی یا باغ، ۱٬۵۶۵ دونوم زمین زراعی غلات[۱۷] و ۴ دونوم زمین ساخته‌شده بود.[۱۸]
مسجدی در بخش باختری روستا و زیارتگاهی منسوب به حکیمی محلی به نام الشیخ سلیمان در آن جای داشت.[۱۹] در دوره جنگ ۱۹۴۸ روستا به دست شبه‌نظامیان محلی و گردان اخوان‌المسلمین وابسته به ارتش مصر پدافند می‌شد.
موقعیت جغرافیایی
روستا بر بلندی کوهستانی با ارتفاع نزدیک به ۶۵۰ متر از سطح دریا بنا شده بود و بر وادی اسماعیل مشرف بود.[۲۰] خط آهن اورشلیم-یافا در نزدیک به دو کیلومتری شمال روستا و در امتداد بستر وادی کشیده شده بود. خانه‌های روستا از خشت و سنگ ساخته شده و به‌هم چسبیده بودند و کوچه‌های تنگی آن‌ها را از یکدیگر جدا می‌کرد. نقشه روستا مستطیل‌شکل و کوچک بود و گسترش آن در راستای باختری-خاوری بود. آب آشامیدنی روستا از چاه البیار در یک کیلومتری جنوب‌خاوری و چشمه مرج اللبن در یک کیلومتری باختر تأمین می‌شد.[۲۱]
دیر الهوا، نقشه‌برداری قیمومت، ۱:۲۰٬۰۰۰
دیر الهوا، ۱۹۴۵، ۱:۲۰٬۰۰۰
تخلیه روستا
دیر الهوا یکی از نخستین روستاهایی بود که در آغاز عملیات «هَ-هار» و پس از پایان آتش‌بس دوم تسخیر شد. روستا در شب ۱۸ تا ۱۹ اکتبر ۱۹۴۸ (یا شب پس از آن) به دست گردان چهارم تیپ هارئل افتاد.[۲۲] پس از آنکه نیروهای اسرائیلی دیر آبان را از نیروهای مصری گرفتند، به سوی دیر الهوا که ۳۰۰ متر بالاتر از دیر آبان و در فاصله دو کیلومتری آن قرار داشت، پیش رفتند. بر پایه کتاب «تاریخ جنگ استقلال»: «صعود به روستا به خودی خود تلاش بسیاری می‌طلبید و اگر دشمن توان مقاومت داشت بی‌شک مشکلات فراوانی برای ما پدیدمی‌آورد؛ اما اینجا نیز رزمندگان پس از بمباران مکان عقب نشستند زیرا اعتماد به توان ایستادگی خود را از دست داده بودند.»[۲۳] تاریخ‌نگار اسرائیلی بنی موریس اشاره کرده که فرمانده عملیات، ییگال آلون، به احتمال زیاد به افسرانش گفته بود که هیچ گروه غیرنظامی نباید در منطقه اشغال‌شده باقی بماند.[۲۴]
وضعیت کنونی روستا
آوار خانه‌ها با دیوارهای ویران‌شده پلکان‌های سنگی درهم آمیخته‌است. بخش‌هایی از محوطه با خاک یکسان شده و بقایا جمع‌آوری و به صورت توده‌ای بزرگ در یک سوی محوطه انباشته شده‌اند.[۲۵]
باغ‌های خرنوب و درختان زیتون پلکان‌های شمال، جنوب و باختر را پوشانده‌اند و در لبه جنوبی روستا صبر (کاکتوس) روییده‌است. صندوق ملی یهود بر روی زمین‌های این روستا و چند روستای همسایه پارک «دویست‌ساله» را ایجاد کرده و درختان کاج نوکاشت در کنار آن دیده می‌شود. جاده «هیوبرت هامفری» از میان این پارک و اراضی روستا می‌گذرد.[۲۶]
موشاو اسرائیلی نِس هاریم که در سال ۱۹۵۰ بنیاد شد، در نزدیکی لبه شمال‌خاوری محوطه روستا جای دارد؛ با این حال بر زمین‌های خود روستای دیر الهوا بنا نشده بلکه بر اراضی روستای بیت عطاب قرار گرفته‌است.[۱۹]
باستان‌شناسی
سکه‌ها و سفال‌هایی از دوره بیزانس در این محل یافت شده‌اند.[۲۷] همچنین ویرانه‌های روستای کهن دربردارنده سنگ‌ها، ستون‌ها، دیوارهای فرو ریخته، آب‌انبارها، گورستان‌ها و کف‌های موزاییکی است.[۲۸]
جستارهای وابسته
- سوزان ابوالهوا
منابع
- ↑ Palmer, 1881, p.293
- ↑ Morris, 2004, p. xx, village #339.
- ↑ Khalidi, 1992, p. 285
- 1 2 Department of Statistics, 1945, p. 24
- 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 56
- ↑ Grossman، D. (۱۹۸۶). Oscillations in the Rural Settlement of Samaria and Judaea in the Ottoman Period, in Shomron Studies. Hakibbutz Hameuchad Publishing House. ص. ۳۶۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 2, pp. 326, 340, 342, 426
- ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 3, Appendix 2, p. 125
- ↑ Kiepert, 1856, Map of Southern Palestine
- ↑ Guerin, 1869, p. 321
- ↑ Socin, 1879, p. 152
- ↑ Hartmann, 1883, p. 145
- ↑ Conder and Kitchener, 1883, p. 24
- ↑ Schick, 1896, p. 125
- ↑ Barron, 1923, Table VII, Sub-district of Ramleh, p. 21
- ↑ Mills, 1932, p. 19
- ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 102
- ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 152
- 1 2 Khalidi, 1992, p. 286
- ↑ «دیر الهوا (قریة)». الموسوعة الفلسطینیة. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «دیر الهوا (قریة)». الموسوعة الفلسطینیة. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن دیر الهوا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن دیر الهوا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن دیر الهوا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن دیر الهوا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Dauphin, 1998, p. 908
- ↑ «دیر الهوا (قریة)». الموسوعة الفلسطینیة. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dayr al-Hawa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «دیر الهوا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dayr al-Hawa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اندونزیایی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- دیر الهوا در Palestine Remembered
- دیر الهوا در ذاکرات
- دیر الهوا در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
- ولسوالی اورشلیم