دیر حجله

صومعه سنت گراسیموس
دیر حجله / دیر حجلة
صومعه سنت گراسیموس (دیر حجله)
دین
وابستگیکلیسای ارتدکس یونانی
استانپاتریارک‌نشین ارتدکس یونانی اورشلیم
وضعیت سازمانی یا کلیساییفعال
سال تقدیسحدود ۴۵۵
۱۸۸۵ (تقدیس مجدد)
مکان
مکاناستان اریحا، کرانه باختری
شبکه مختصات فلسطین۱۹۷۶/۱۳۶۵
مختصات۳۱°۴۹′۱۳″ شمالی ۳۵°۳۰′۰۷″ شرقی / ۳۱٫۸۲۰۲۸°شمالی ۳۵٫۵۰۱۹۴°شرقی / 31.82028; 35.50194
صومعه دیر حجله

دیر حجله (همچنین به‌صورت دیر حجلة نوشته می‌شود) یا قصر حجله، نام عربی صومعه ارتدکس یونانی سنت گراسیموس (به‌طور رسمی: صومعه مقدس سنت گراسیموس اردنی) است که در استان اریحا، کرانه باختری، فلسطین، در غرب رود اردن و شمال دریای مرده واقع شده‌است.

نام عربی «دیر حجله» به معنای «صومعه (دیر) تیهوی (حجله)» است؛ پرنده‌ای که در این منطقه فراوان یافت می‌شود. این نام احتمالاً بازتاب یا حافظه‌ای از نام شهر باستانی بِت هُگله (Bet Hoglah) در کتاب مقدس است که در سرزمین قبیله بنیامین بر مرز قبیله یهودا قرار داشت. چشمه‌ای نزدیک به صومعه نیز «عین حجله» (چشمه تیهوی) نام دارد و اندکی بیش از یک کیلومتر در شمال‌شرق صومعه کنونی واقع است.

این صومعه از دوران بیزانس ریشه می‌گیرد و با راهب قرن پنجم میلادی، گراسیموس، پیوند دارد که بنیان‌گذار شیوه زندگی لاورایی (lavra) در بیابان اردن شمرده می‌شود. ساختمان کنونی پس از دوره‌های متعددی از ویرانی و بازسازی، در سال ۱۸۸۵ میلادی (۱۲۶۴ هجری شمسی) تقدیس مجدد شد.

موقعیت جغرافیایی

صومعه کنونی سنت گراسیموس در فاصله ۳٫۵ کیلومتری غرب رود اردن و حدود شش کیلومتری شمال دریای مرده، در دشت نیمه‌خشکی قرار دارد که در منابع بیزانسی «بیابان اردن» نامیده می‌شد.[۱] «بیابان اردن» منابع بیزانسی واحدی جغرافیایی متمایز از بیابان یهودیه بود و در دشت شرقی و جنوبی اریحا قرار داشت.[۱] تنها منبع آب دائمی این منطقه چهار چشمه بود که بزرگ‌ترین و نزدیک‌ترین آن‌ها به دیر حجله، چشمه «عین حجله» است.[۱]

دیر حجله در نزدیکی المغطاس و قصر یهود، محل سنتی تعمید عیسی، واقع است؛ این موقعیت در گذشته و حال زاهدان و زائران مسیحی را به این منطقه جلب کرده‌است.[۱]

تاریخچه

دوران بیزانس

گرچه منابع تاریخی از وجود زاهدان منفرد در بیابان اردن از قرن چهارم میلادی یاد می‌کنند، بنیان‌گذار نخستین لاورا — یعنی جامعه‌ای که زاهدان پراکنده را به‌صورت سست به هم پیوند می‌داد — راهب قرن پنجمی گراسیموس بود که بعدها به عنوان سنت گراسیموس شناخته شد.[۱] زاهدان لاورای گراسیموس در سلول‌های مجزا و ساده‌ای در سراسر دشت می‌زیستند و تنها در روزهای شنبه و یکشنبه در مرکز لاورا گرد هم می‌آمدند.[۱] فتح این منطقه توسط مسلمانان در حدود سال ۶۴۰ میلادی به جنبش رهبانی در بیابان اردن پایان داد.[۱]

بررسی‌های باستان‌شناختی نشان می‌دهد که کهن‌ترین آثار معماری صومعه کنونی به دوران صلیبیان (قرن‌های دوازدهم و سیزدهم میلادی) تعلق دارد و هیچ بقایای بیزانسی در محل صومعه کنونی یافت نشده‌است.[۱]

دوران صلیبی و پس از آن

پس از تصرف اریحا توسط صلیبیان در سال ۱۰۹۹ میلادی (۴۷۸ هجری شمسی)، این صومعه احیا شد.[۲] در اوایل قرن دوازدهم، راهب دانیل صومعه را با دیوارهای حفاظتی و حدود بیست راهب ساکن توصیف می‌کند و نخستین کسی است که از سنت توقف خانواده مقدس در این مکان در جریان فرار به مصر یاد می‌کند.[۳]

در پایان قرن سیزدهم، صومعه کالامون (لاورای نیزار) که پیش‌تر نامیده می‌شد، به «صومعه سنت گراسیموس» مشهور شد؛ زیرا صومعه اصلی بنیان‌گذار متروک شده بود.[۳] در دوره عثمانی، صومعه پس از بازسازی در سال ۱۵۸۸ میلادی، نزدیک به یک و نیم قرن بعد ویران شد.[۳] بازسازی اساسی اخیر در سال‌های ۱۸۷۲ تا ۱۸۷۵ انجام گرفت و صومعه در سال ۱۸۸۵ مجدداً تقدیس شد.

منابع

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Sion، Ofer (۱۹۹۶). «The Monasteries of the "Desert of the Jordan"». Liber Annuus. ۴۶. Jerusalem: Studium Biblicum Franciscanum: ۲۴۵–۲۶۴.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. ↑ Sala, Maura؛ D'Andrea, Marta (۲۰۱۱). «Comparative stratigraphy and history of occupation in the Jericho Oasis». Archaeological Heritage in the Jericho Oasis. Rome: Sapienza University of Rome. دریافت‌شده در ۶ اکتبر ۲۰۲۰.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. 1 2 3 Pringle (1993), p. 197.

پیوند به بیرون