دیر سنید

دیر سنید
دیر سنید
Deir Suneid, Deir Sineid, Der Esned[۱]
ریشه‌شناسی: «صومعه سراشیبی»[۲]
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه‌ای از نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون دیر سنید (دکمه‌ها را بزنید)
دیر سنید در قیمومت بریتانیا بر فلسطین واقع شده
دیر سنید
دیر سنید
مختصات: ۳۱°۳۴′۲۸″ شمالی ۳۴°۳۳′۱۸″ شرقی / ۳۱٫۵۷۴۴۴°شمالی ۳۴٫۵۵۵۰۰°شرقی / 31.57444; 34.55500
شبکه فلسطین۱۰۷/۱۰۹
واحد جغرافیای سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشغزه
تاریخ تخلیه جمعیتاواخر اکتبر یا اوایل نوامبر ۱۹۴۸[۳]
مساحت
 • کل۶٬۰۸۱ دونوم (۶٫۱ کیلومتر مربع یا ۲٫۴ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۷۳۰[۴][۵]
علت تخلیهحمله نظامی نیروهای یه‌شو
شهرک‌های کنونیهیچ‌کدام

دیر سنید (دیر سنید) روستایی عرب‌نشین فلسطینی در بخش غزه بود که در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی غزه قرار داشت. این روستا در بلندای ۵۰ متری از سطح دریا در جلگه ساحلی جنوبی سرزمین فلسطین واقع شده بود و مساحت کل زمین‌های آن ۶٬۰۸۱ دونوم بود. دیر سنید پیش از تخلیه جمعیتش در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۴۵ دارای ۷۳۰ ساکن بود.

بخش نخست نام روستا یعنی «دیر» به معنای «صومعه» است که نشان‌دهنده وجود یک نهاد رهبانی یا جمعیت مسیحی در گذشته‌های دور در این مکان است. «سنید» نیز نام یکی از قبایل عرب منطقه بوده‌است. موقعیت روستا از نظر ارتباطی اهمیت داشت زیرا ایستگاهی از خط آهن رفح–حیفا در آن قرار داشت و راه‌های خاکی آن را به روستاهای همسایه پیوند می‌داد.

پیشینه

دوره عثمانی

بر پایه اسناد مالیاتی امپراتوری عثمانی در سال ۱۵۹۶ میلادی، دیر سنید در ناحیه غزه از سنجق غزه ثبت شده و ۱۲ خانوار با جمعیت تخمینی ۶۶ نفر داشت که همگی مسلمان بودند. ساکنان روستا مالیات ثابتی به نرخ ۳۳٫۳ درصد بر فراورده‌های کشاورزی گوناگون از جمله گندم، جو، میوه، کندوهای عسل و بز می‌پرداختند که جمع آن ۴٬۶۰۰ آقچه بود.[۶]

در سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی، منطقه دیر سنید دچار فرایند چشمگیر افول سکونتگاهی شد که ناشی از فشار کوچ‌نشینان بر جوامع محلی بود. ساکنان روستاهای متروکه به سکونتگاه‌های باقی‌مانده مهاجرت کردند، اما زمین‌ها همچنان به دست روستاهای همسایه کشت می‌شد.[۷] با این حال روستا پابرجا ماند و با نام «دیر اسنی» بر نقشه‌ای که پیر ژاکوتن از داده‌های گردآوری‌شده در سال ۱۷۹۹ ترسیم کرد ظاهر شد.[۸]

در سال ۱۸۳۸، ادوارد رابینسون آن را با نام «دیر اسنید» یادداشت کرد؛[۹] روستایی مسلمان‌نشین در قضای غزه.[۱۰]

در سال ۱۸۶۳، پژوهشگر فرانسوی ویکتور گرن روستا را با نام «دیر اسنید» بازدید کرد و جمعیت آن را ۱۵۰ نفر ثبت کرد. باغ‌های روستا بیشتر به درختان انجیر اختصاص داشت.[۱۱] فهرست روستایی عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ جمعیت روستا را ۱۴۴ نفر (تنها مردان) در ۵۱ خانه ثبت کرده‌است.[۱][۱۲]

در اواخر سده نوزدهم، دیر سنید روستایی میانه‌اندازه و مستطیل‌شکل بود که دو راه عمود برهم آن را به چهار بخش تقسیم می‌کردند. خانه‌های روستا از خشت ساخته شده بودند و هشت چاه آب، باغ‌ها، یک آبگیر و مسجدی در مرکز آن وجود داشت.[۱۳]

دوره قیمومت بریتانیا

نقشه دیر سنید در سال ۱۹۳۱ با مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
نقشه منطقه دیر سنید در سال ۱۹۴۵

در حدود سال ۱۹۲۰، دولت قیمومتی بریتانیا ایستگاه راه‌آهنی در روستا بر خط قنطره–حیفا برپا کرد که هم برای مسافران و هم برای بار به کار می‌رفت. در نزدیکی ایستگاه، خط آهن از روی پلی بر فراز وادی حسی (نحل شقما) می‌گذشت و بریتانیایی‌ها بعدها پادگان نظامی‌ای در اطراف ایستگاه ساختند.[۱۴]

بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقام‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، دیر سنید ۳۵۶ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند.[۱۵] این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۴۷۵ نفر در ۱۰۳ خانه افزایش یافت که همچنان همگی مسلمان بودند.[۱۶]

تا پایان دوره قیمومت بریتانیا، روستا به سوی غرب و به سمت بزرگراه ساحلی گسترش یافته بود. در سال ۱۹۴۵ مدرسه‌ای با ۶۳ دانش‌آموز در آن گشایش یافت و چندین دکان کوچک نیز دایر شد. کشاورزی منبع درآمد اصلی بیشتر ساکنان بود و بازرگانی در رتبه دوم قرار داشت.[۱۷]

بر پایه آمار روستایی ۱۹۴۵، جمعیت دیر سنید ۷۳۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند و مجموع زمین‌های روستا ۶٬۰۸۱ دونوم بود.[۴][۵] از این میان ۱۵۸ دونوم به مرکبات و موز، ۵۱۲ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۴٬۸۶۳ دونوم به غلات اختصاص داشت[۱۸] و ۱۳ دونوم زمین ساخته‌شده بود.[۱۹]

جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

تیپ یفتاح، گردان نخست بر پل ویران‌شده در دیر سنید در جریان عملیات یوآو، اکتبر ۱۹۴۸
گورستان سربازان مصری در دیر سنید، ۱۹۴۸

دیر سنید از نخستین مراحل جنگ شاهد درگیری بود. پس از ۱۵ مه ۱۹۴۸ نیروهای مصری و یهودی بر سر تصرف روستا و شهرک نزدیک یاد مردخای جنگیدند. جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور بعدی مصر که در آن زمان افسری در این جبهه بود، در خاطراتش نوشت: «تخت‌های پیرامون من در بیمارستان نظامی غزه پر از مجروحان ما از نبرد دیر سنید بود که هنوز ادامه داشت.» عبدالناصر از راهبرد فرماندهی مصری در این نبرد انتقاد کرد اما به گفته خودش نبرد با «قربانی‌های سنگین» به پیروزی مصریان انجامید. همکارش عبدالحکیم عامر نیز در این نبرد شرکت داشت.[۲۰]

تاریخ دقیق تصرف دیر سنید مشخص نیست، اما به احتمال زیاد نیروهای اسرائیلی روستا را در اواخر اکتبر یا اوایل نوامبر ۱۹۴۸ گرفتند. بر پایه گزارش مورخ اسرائیلی بنی موریس، روستا در ۱۵ تا ۱۶ اکتبر در جریان عملیات یوآو زیر بمباران هوایی و رگبار مسلسل هواپیماها قرار گرفت.[۲۱] نیویورک تایمز گزارش داد که روستا در ۲۱ اکتبر بار دیگر بمباران شد.[۲۲]

در فوریه ۱۹۴۸ بریتانیایی‌ها پادگان نظامی نزدیک دیر سنید را تخلیه کرده بودند.[۲۳]

پس از جنگ، منطقه به دولت اسرائیل الحاق شد. بر پایه پژوهش مورخ فلسطینی ولید خالدی در سال ۱۹۹۲، از دیر سنید تنها «یک پل راه‌آهن، بخش‌هایی از ریل بلااستفاده و سه ساختمان ایستگاه قطار» برجای مانده بود. پل سنگی بر فراز یک وادی ساخته شده و از چهار دهانه طاقی گذر می‌کرد و ساختمان‌های ایستگاه متروکه و رو به ویرانی بودند.[۲۴]

بنا بر منابع عربی، ۴۸۳ دونوم از زمین‌های روستا در دوره قیمومت به یهودیان واگذار شده بود و پس از جنگ، اسرائیل بر زمین‌های دیر سنید و روستای همسایه هربیا شهرک «یاد مُردخای» را بنا کرد و در حاشیه روستا شهرک «عزر» (ایزر) را برپا ساخت.[۲۵] در سال ۱۹۹۸ شمار پناهندگانی که خانواده‌هایشان از این روستا بودند نزدیک به ۵٬۲۰۰ نفر برآورد شد.[۲۶]

جمعیت

دگرگونی جمعیت دیر سنید
سالجمعیتیادداشت
۱۵۹۶۶۶ (برآورد)۱۲ خانوار
۱۸۶۳۱۵۰گزارش ویکتور گرن
ح. ۱۸۷۰۱۴۴تنها مردان؛ ۵۱ خانه
۱۹۲۲۳۵۶سرشماری قیمومت
۱۹۳۱۴۷۵۱۰۳ خانه
۱۹۴۵۷۳۰آمار روستایی
۱۹۴۸۸۴۷ (برآورد)—

[۲۷][۱۶][۴][۲۸]

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 Socin, A. (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: ۱۵۲.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. ↑ Palmer, 1881, p. 358
  3. ↑ Morris, 2004, p. xix, village No. 313, gives both date and cause of depopulation as "Not known"
  4. 1 2 3 Department of Statistics, 1945, p. 31
  5. 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 45
  6. ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۴۷. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ Roy Marom; Itamar Taxel (۲۰۲۳). «Ḥamāma: The historical geography of settlement continuity and change in Majdal 'Asqalān's hinterland, ۱۲۷۰ – ۱۷۵۰ CE». Journal of Historical Geography. ۸۲: ۴۹–۶۵. doi:10.1016/j.jhg.2023.08.003.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده)
  8. ↑ Karmon, Y. (۱۹۶۰). «An Analysis of Jacotin's Map of Palestine». Israel Exploration Journal. ۱۰ (۳, ۴): ۱۵۵–۱۷۳; ۲۴۴–۲۵۳.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۲. Crocker & Brewster. ص. ۳۷۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. ۱۱۸.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Guérin، V. (۱۸۶۹). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. L'Imprimerie Nationale. ص. ۱۷۳–۱۷۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. ↑ Hartmann, M. (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr ۱۲۸۸ der Flucht (۱۸۷۱)». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: ۱۳۰.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۳). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۳. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۲۳۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ «דיר סניד». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ Barron، J. B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۸.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. 1 2 Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. ص. ۹۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۸۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۳۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۹۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۲۹۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۹۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  23. ↑ «דיר סניד». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۹۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. ↑ «دیر سنید». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  26. ↑ «دیر سنید». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  27. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۹۲–۹۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  28. ↑ «دیر سنید». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.