دیوان شاه نعمت‌الله ولی

دیوان شاه نعمت‌الله ولی
ویراستار(ها)عزیزالله علیزاده
نویسنده(ها)شاه نعمت‌الله ولی
طراح جلدعلی سلیمی
کشورایران: تهران
زبانزبان فارسی
موضوع(ها)شعر فارسی
گونه(های) ادبینظم
ناشرانتشارات فردوس
شمار صفحات۱۲۱۶ (دو جلد)
شابکشابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۲۰-۵۳۲-۴

دیوان شاه نعمت‌الله ولی اثر سید نورالدین نعمت‌الله کرمانی مشهور به شاه نعمت‌الله ولی است كه مشتمل بر مجموعه اشعاري است که تا سال ۸۳۴ قمری به زبان فارسی سروده شده‌است.[۱][۲]

محتوا

قالب‌های شعری

قالب‌های شعری[۳]
ردیفقالب شعریتعداد شعرتعداد بیت
۱غزل۱۵۶۷۱۱۰۶۱
۲قصیده۳۳۶۶۰
۳مثنوی۷۷۱۳۹۹
۴قطعه۱۱۶۴۸۹
۵ترجیع بند۴۲۰۷
۶مستزاد۳۴۰
۷سؤال و جواب۲۰۹۲
۸رباعی۲۹۴۵۸۸
۹دوبیتی۱۷۰۳۴۰
۱۰مفردات۲۶۶۲۶۶
مجموع۲۵۵۰۱۵۱۴۲


اوزان و بحور شعری

در دیوان شاه نعمت‌الله ولی:

  1. از ۵۷ وزن و بحر استفاده شده‌است که وزن فاعلاتن مفاعلن فع‌لن در بحر خفیف مسدس مخبون اصلم با ۳۳۹ شعر بیشترین بسامد را دارد.
  2. بحر ۸۰۲ شعر هزج، ۷۹۵ شعر رمل، ۷۳۱ شعر خفیف، ۱۰۷ شعر مضارع، ۴۹ شعر مجتث، ۲۶ شعر رجز، ۱۶ شعر منسرح و ۷ شعر متقارب است.
  3. بحر ۹۲۹ یعنی ۳۶/۴۷ درصد شعرها مثمن، ۱۶۱۶ یعنی ۶۳/۴۵ درصد مسدس و ۲ یعنی ۰/۰۸ درصد مربع است.
  4. بحر ۸۲ یعنی ۳/۲۲ درصد سالم و ۲۴۶۵ یعنی ۹۶/۷۸ درصد غیرسالم است.
  5. از ۱۴۷۵ یعنی ۵۷/۸۴ درصد اشعارش مُردَّف (ردیف‌دار) است.
  6. ۴۶ یعنی ۱/۸ درصد اشعارش دارای اوزان دوری است.
  7. وزن و بحر ۳ شعر استخراج نشده‌است.[۴]

سال نگارش

دیوان شاه نعمت‌الله ولی تا سال ۸۳۴ قمری نوشته شده‌است.[۵]

تصحیح

علاوه بر نسخ تصحیح و چاپ شده که در جدول زیر ذکر گردیده اند، کلیات اشعار شاه نعمت الله ولی تاکنون در یازده نوبت در ایران منتشر گردیده‌است. در مقدمه این کلیات (تا چاپ دهم)، ۶ نسخه خطی (کتابخانه ملک - شماره ۵۲۹۸؛ کتابخانه مجلس - ش ۱۳۵۴۹؛ کتابخانه مرکزی دانشگاه - ش ۵۱۰۹؛ خانقاه نعمت‌اللهی در تهران - قرن دهم هجری؛ نسخه آقای روح‌الامینی ۱۲۶۲ ه‍.ق و نسخه آقای ترقی ۹۹۶ ه‍.ق) و یک نسخه چاپ سنگی منابع تصحیح این کلیات ذکر شده‌است. در چاپ یازدهم از نسخه خطی متعلق به آستان قدس رضوی به شماره ۴۶۷۹ نیز استفاده گردیده است. نوبت های اول تا هفتم این کلیات بین سال های ۱۳۴۷ تا ۱۳۷۹ شمسی توسط انتشارات خانقاه نعمت اللهی (ایران) و نوبت های هشتم و نهم آن توسط مصحح و نوبت های دهم و یازدهم توسط انتشارات یلداقلم در ایران منتشر گردیده است.این کلیات مشتمل است بر غزلیات (۱۵۴۹ غزل)، ترجیع ها(۴) قصائد و ملحقات (۳۹)، سوال و جواب (۲۰ سوال)، مثنوی ها (۷۱)، غزل های ناتمام (۱۹)، قطعات (۱۱۸)، رباعیات (۲۹۴)، دوبیتی ها (۱۷۰)، مفردات (۲۲۶) و سه رساله منظوم: ایمانیه، فقریه و گنج العارفین.[۶]

نسخ تصحیح شده
ردیفنام دیوانمصححناشرسالصفحاتشابک
۱دیوان شاه نعمت‌الله ولی: غزلیات، قصاید، قطعات، مثنوی‌ها، ترجیع‌بندها، مُستزادها، سؤال و جواب، رباعیات، دوبیتی‌ها، مفرداتعزیزالله علیزادهفردوس۱۳۹۳۱۲۱۶۹۷۸-۹۶۴-۳۲۰-۵۳۲-۴
۲دیوان کامل حضرت شاه نعمت‌الله ولیعباس خیاط‌زادهخدمات‌فرهنگی۱۳۸۰۱۱۸۰۹۶۴-۵۷۱۶-۰۷-۱
۳دیوان اشعار شاه نعمت‌الله ولی مشتمل بر غزلیات و ترجیع‌بندها و قصاید و سوال و جوابها و مثنوی‌ها و رباعی‌ها و دوبیتی‌ها و مفرداتعلم۱۳۸۲۹۱۶۹۶۴-۴۰۵-۳۰۵-۲
۴دیوان کامل شاه نعمت‌الله ولی ماهانی کرمانی: به انضمام ترجمه اشعار عربی و معانی لغات و آیات قرآنمحمود علمیجاویدان۱۳۸۹۸۷۲۹۷۸-۶۰۰-۵۳۸۱-۲۶-۹
۵دیوان شاه نعمت‌الله ولی با مقدمه سعید نفیسینگاه۱۳۷۵۷۳۵۹۷۸-۹۶۴-۳۵۱-۴۹۱-۴
۶دیوان شاه نعمت‌الله ولی کرمانیبهمن‌خلیفه‌بناروانیطلایه۱۳۸۱۶۴۰۹۶۴-۷۷۵۱-۱۰-۹
۷کلیات شاه نعمت‌الله ولینیک‌فرجام۱۳۹۰۵۰۸۹۷۸-۹۶۴-۹۹۱۳-۶۱-۲
۸کلیات شاه نعمت‌الله ولیآهنگ‌فردا۱۳۹۸۵۰۲۹۷۸-۶۰۰-۷۳۸۳-۴۵-۲

پانویس

  1. دیوان شاه نعمت‌الله ولی، مصحح عزیزالله علیزاده، تهران: انتشارات فردوس، چاپ اول، ۱۳۹۳
  2. دیوان شاه نعمت‌الله ولی، ص ۳۲
  3. دیوان شاه نعمت‌الله ولی، ص ۳۵
  4. دیوان شاه نعمت‌الله ولی، صص ۳۸–۳۵
  5. دیوان شاه نعمت‌الله ولی، ص ۳۴
  6. کلیات اشعار شاه نعمت‌الله ولی (قدس سره)، به سعی دکتر جواد نوربخش، انتشارات یلداقلم، نوبت یازدهم، تهران، شابک: ۷-۴۹-۵۷۴۵-۹۶۴