دیوان عالی تمییز ایتالیا

دیوان عالی تمییز
Corte Suprema di Cassazione
بنیان‌گذاری۲۴ مارس ۱۹۲۳ (۱۹۲۳-03-۲۴)
حوزه قضاییایتالیا
مکانرم، ایتالیا
قدرت‌گرفته ازقانون اساسی ایتالیا
شمار اعضا۶۵
وبگاه
رئیس
کنونیمارگریتا کاسانو
از۱ مارس ۲۰۲۳
کاخ دادگستری، رم که محل استقرار دیوان عالی تمییز است.

دیوان عالی تمییز (به ایتالیایی: Corte Suprema di Cassazione) عالی‌ترین مرجع قضایی و دادگاه فرجام در ایتالیا است. این دیوان در کاخ دادگستری، رم مستقر است. وظیفه اصلی آن تضمین اجرای صحیح قانون در دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر و حل اختلاف صلاحیت میان دادگاه‌های کیفری، مدنی، اداری و نظامی است.

روند رسیدگی

دیوان عالی تمییز بالاترین مرجع قضایی در ایتالیا به‌شمار می‌رود. فرجام‌خواهی نزد این دیوان معمولاً از دادگاه استیناف انجام می‌شود، اما در برخی موارد طرفین می‌توانند مستقیماً از دادگاه بدوی نیز فرجام‌خواهی کنند. دیوان می‌تواند رأی دادگاه پایین‌تر را تأیید یا رد کند. در صورت رد رأی، یا پرونده برای رسیدگی دوباره به همان دادگاه بازگردانده می‌شود یا حکم به‌طور کامل باطل می‌گردد. رأیی که توسط دیوان عالی تمییز تأیید شود قطعی است و قابل فرجام‌خواهی مجدد به همان دلیل نخواهد بود. دیوان اگرچه نمی‌تواند تفسیر دادگاه بدوی از دلایل و مدارک را نقض کند، اما اختیار اصلاح تفسیر یا کاربرد قانون را دارد.[۱]

نظام حقوقی

نظام حقوقی ایتالیا مبتنی بر حقوق مدنی و متأثر از حقوق روم است و بر خلاف کامن لا، اصل stare decisis (الزام به پیروی از رویه قضایی) در آن اعمال نمی‌شود. با این حال، آرای دیوان عالی تمییز معمولاً مرجع بسیار مهمی در jurisprudence constante به شمار می‌رود. این دیوان دو هدف اصلی دارد: تضمین تبعیت دادگاه‌های پایین‌تر از رویه قانونی و ایجاد وحدت در تفسیر قوانین در سراسر نظام قضایی.

ترکیب و سازمان

دیوان عالی تمییز به دو بخش کیفری و مدنی تقسیم می‌شود. ریاست کل دیوان با «رئیس اول» است و هر بخش نیز رئیس خود را دارد. پرونده‌ها معمولاً توسط هیئتی پنج‌نفره رسیدگی می‌شوند، اما در پرونده‌های مهم‌تر یا دارای ابهام در تفسیر قانون، هیئت موسع نه‌نفره موسوم به «شعب متحد» تشکیل می‌شود.[۲][۳] در همه پرونده‌ها نیز دادستان کل موظف است نظر مشورتی خود درباره قانون قابل اجرا را ارائه دهد.[۴][۵]

تاریخچه

ایده تشکیل چنین نهادی در اروپا با بحران‌های رژیم کهن و نیاز به ایجاد یگانگی در تفسیر قوانین پدید آمد. نخستین نمونه‌ها در دوران انقلاب فرانسه شکل گرفتند و ناپلئون با فتوحات خود نظریه‌های حقوقی فرانسه را به ایتالیا منتقل کرد. دیوان عالی تمییز در قانون مدنی ایتالیا ۱۸۶۵ پیش‌بینی شد و سپس با فرمان سلطنتی ۳۰ ژانویه ۱۹۴۱ سازمان‌دهی مجدد یافت.[۱] [۶]

در ۱ مارس ۲۰۲۳، شورای عالی قضایی ایتالیا به‌طور اجماعی قاضی مارگریتا کاسانو را به عنوان نخستین رئیس زن دیوان عالی تمییز برگزید.[۷][۸][۹]

منابع

  1. 1 2 G. Di Federico, La Corte di cassazione: la giustizia come organizzazione, Laterza Editore, 1969.
  2. P. Calamandrei, Istituzioni di diritto processuale civile, Padova, 1943.
  3. G. Leone, Lineamenti di diritto processuale penale italiano, Giuffrè Editore, 1956.
  4. S. Satta, Diritto processuale civile, CEDAM, Padova, 1959.
  5. V. Lacoppola, La competenza civile nella giurisprudenza della cassazione, Milano, 1988.
  6. Giampiero Buonomo, Il progetto di riforma dell'ordinamento giudiziario e le "sentenze suicide", Forum di Quaderni Costituzionali, 2003.
  7. "Cassation, for the first time a woman president: who is Margherita Cassano". Il Sole 24 Ore. 1 March 2023. Retrieved 22 September 2025.
  8. "Who is Margherita Cassano, first woman president of the Court of Cassation: her career and the CSM-Council of State clash". Il Riformista. 1 March 2023. Retrieved 22 September 2025.
  9. "Who is Cassano, first woman president of the Court of Cassation". Avvenire. 1 March 2023. Retrieved 22 September 2025.