راگا (اصطلاح سانسکریت)
| معادل‌های raga | |
|---|---|
| انگلیسی | آز، طمع، شهوت، میل و ولع، وابستگی یا هیجان ناشی از ابژه‌های حسی، تمایل جنسی، شور و اشتیاق |
| پالی | රාග (rāga) |
| سانسکریت | राग (rāga) |
| برمه‌ای | လောဘ (ရာဂ) |
| چینی | 貪 (T) / 贪 (S) (پین‌یین: tān) |
| ژاپنی | 貪 (rōmaji: ton) |
| خمر | រาគៈ, រាគ, លោភៈ, ลោភ |
| کره‌ای | 탐 (RR: tam) |
| تبتی | འདོད་ཆགས་ (نویسه‌گردانی وایل: ‘dod chags; THL: döchak) |
| تایلندی | ราคะ |
| ویتنامی | Tham 貪 |
| فهرست موضوعات بودایی | |
الگو:Cetasika
راگا (انگلیسی: Raga) (زبان سانسکریت: राग، الفبای بین‌المللی نویسه‌گردانی سانسکریت: rāga؛ زبان پالی: rāga؛ تبتی معیار: 'dod chags) یک مفهوم بودایی و هندو از رنج یا زهر شخصیتی است که به هر شکلی از «آز، طمع، شهوت، میل و ولع» یا «وابستگی به یک ابژه حسی» اشاره دارد.[۱][۲][۳] راگا در آثار هنری بودایی (به سانسکریت: چرخ هستی) با یک پرنده - معمولاً یک خروس - نشان داده می‌شود. در آیین هندو، این مفهوم یکی از کلشا یا سمومی است که روح را آزار می‌دهد. در آیین بودا، راگا در زمینه‌های زیر شناسایی می‌شود:[۴]
- یکی از سه زهر در سنت بودایی مهایانه
- یکی از سه ریشه ناسالم به نام لوبها (lobha) در سنت بودایی ترواده
- یکی از شش کلشای ریشه‌ای در آموزه‌های ابهیدهرمای مهایانه
- یکی از چهارده عامل ذهنی ناسالم به نام لوبها در آموزه‌های ابهیدهرمای ترواده
تعاریف
Rāga در زبان سانسکریت لغتاً به معنای «رنگ، فام یا صبغه» است؛ اما در متون بودایی به عنوان نوعی لکه، ناپاکی شخصی یا رنج بنیادیِ شخصیتی به کار می‌رود.[۵][۶] اصطلاح راگا (موسیقی) همچنین به یک حالت ملودیک در موسیقی هندی اشاره دارد.
در آیین بودا
واژه راگا به عنوان یک مفهوم فلسفی بودایی، به معنای «آز، طمع، شهوت، میل و ولع» یا «وابستگی به یک ابژه حسی» است.[۱] این مفهوم هر شکلی از تمایل، از جمله تمایلات جنسی و شور و اشتیاق حسی، و همچنین وابستگی، هیجان و لذت ناشی از مواجهه با ابژه‌های حسی را شامل می‌شود.[۵] برخی از پژوهشگران آن را به «ولع و تشنگی» نیز ترجمه کرده‌اند.[۷]
راگا یکی از سه زهر (سه سم) و آلودگی‌های ذهنی است که در کانون پالی بودایی با نام «آتش‌های سه‌گانه» نیز از آن یاد شده است،[۸] که موجودات را از رسیدن به نیروانا بازمی‌دارد.[۹][۱۰] خاموش کردن تمام جلوه‌های راگا (آز، شهوت، میل، وابستگی) یکی از پیش‌شرط‌های اصلی دست‌یابی به نیروانا (رهایی) در آیین بودا به‌شمار می‌آید.[۸]
در کتاب ابهیدهرمه ساموچایه آمده است:
- ولع و تشنگی (راگا) چیست؟ وابستگی به قلمروهای سه‌گانه وجود است. کارکرد آن به ایجاد رنج و محنت می‌انجامد.[۷]
گفته می‌شود که راگا از منی و جدا پنداشتن «خود» از سایر پدیده‌ها ریشه می‌گیرد.[۱۱] این برداشت یا درک نادرست، در آموزه‌های بودایی آویدیا (نادانی و جهل) نامیده می‌شود.
در آیین هندو
در کتاب یوگا سوترا (بخش دوم، آیه ۷)، راگا به عنوان تمایل به لذت، بر پایه یادآوری تجربه‌های لذت‌بخش گذشته تعریف شده است. حافظه باعث ایجاد میل به تکرار آن تجربه‌ها می‌شود و در نهایت به وابستگی شکل می‌دهد. در این دیدگاه، ایگو (منی) ریشه اصلی این وابستگی است و حافظه برای شکل‌گیری آن ضرورت دارد. حتی زمانی که این تجربه‌ها به‌طور آگاهانه به یاد آورده نمی‌شوند، بازتاب‌ها و اثرهای ذهنی گذشته می‌توانند به‌طور ناخودآگاه ذهن را به سمت ابژه‌های لذت‌بخش بکشانند.[۱۲]
واژه راگا در یوگا سوترا (بخش چهارم، آیه ۱۷) با پیشوند upa به صورت upa-rāga نیز ظاهر شده که به معنای «رنگ گرفتن» است. پتنجلی در این آیه توضیح می‌دهد که چگونه ابژه‌ها بر اساس نوع تعامل و پیوندشان با ذهن (citta)، شناخته‌شده یا ناشناخته باقی می‌مانند.[۱۳]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 Robert E. Buswell Jr.; Donald S. Lopez Jr. (2013). The Princeton Dictionary of Buddhism. Princeton University Press. pp. 59, 68, 589. ISBN 978-1-4008-4805-8.
- ↑ Thomas William Rhys Davids; William Stede (1921). Pali-English Dictionary. Motilal Banarsidass. p. 567. ISBN 978-81-208-1144-7.
{{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک) - ↑ Damien Keown (2004). A Dictionary of Buddhism. Oxford University Press. pp. 8, 47, 143. ISBN 978-0-19-157917-2.
- ↑ Guenther (1975), Kindle Locations 715-718.
- 1 2 David Webster (2005). The Philosophy of Desire in the Buddhist Pali Canon. Routledge. pp. 100–101. ISBN 978-0-415-34652-8. خطای یادکرد: برچسب
<ref>نامعتبر؛ نام «Webster2005p100» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ Thomas William Rhys Davids; William Stede (1921). Pali-English Dictionary. Motilal Banarsidass. pp. 214, 567. ISBN 978-81-208-1144-7.
{{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک) - 1 2 Asaṅga; Walpola Rahula; Sara Boin-Webb (2001). Abhidharmasamuccaya: The Compendium of the Higher Teaching. Jain Publishing. p. 11. ISBN 978-0-89581-941-3.
- 1 2 Frank Hoffman; Deegalle Mahinda (2013). Pali Buddhism. Routledge. pp. 106–107. ISBN 978-1-136-78553-5.
- ↑ David Webster (2005). The Philosophy of Desire in the Buddhist Pali Canon. Routledge. pp. 2–3. ISBN 978-0-415-34652-8.
- ↑ Thomas William Rhys Davids; William Stede (1921). Pali-English Dictionary. Motilal Banarsidass. p. 362. ISBN 978-81-208-1144-7.
{{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک) - ↑ Ringu Tulku (2005), p. 29
- ↑ Bryant 2009, pp. 189–190.
- ↑ Bryant 2009, pp. 435–436.
- واژهها و عبارتهای زبان سانسکریت