رباتیک ریخت‌زایانه
رباتیک ریخت‌زایانه (انگلیسی: Morphogenetic robotics) شاخه‌ای از رباتیک است که از فرایند ریخت‌زایی (یعنی شکل‌گیری و سازمان‌یافتن بدن موجودات زنده در مراحل ابتدایی رشد) می‌گیرد. هدف این حوزه، طراحی ربات‌هایی است که بتوانند مثل موجودات زنده خودشان را سازمان‌دهی کنند، دوباره پیکربندی شوند، خودشان را سرهم کنند و کنترلشان را با شرایط محیطی سازگار کنند.[۱]
پیشینه
این حوزه با رباتیک تکاملی (epigenetic robotics) مرتبط است، اما تفاوت اصلی آن در تمرکز است: رباتیک ریخت‌زایانه به شکل‌گیری هم‌زمان بدن و سامانهٔ کنترلی ربات بر پایهٔ سازوکارهای ژنتیکی و سلولی می‌پردازد، شبیه رشد جنین در طبیعت. در مقابل، رباتیک تکاملی بر رشد توانایی‌های شناختی ربات‌ها، مانند زبان، هیجان و مهارت‌های اجتماعی در طول زندگی، تکیه دارد.
رباتیک ریخت‌زایانه بیشتر به زیست‌شناسی رشد و زیست‌شناسی سامانه‌ها پیوند دارد، در حالی که رباتیک تکاملی با علوم شناختی، روان‌شناسی رشد و علوم اعصاب مرتبط است.[۲]
موضوعات
چند شاخهٔ مهم در رباتیک ریخت‌زایانه عبارتند از:
- رباتیک گروهی ریخت‌زایانه (Morphogenetic swarm robotics): خودسازمان‌دهی گروهی از ربات‌ها با الهام از قوانین ژنتیکی و سلولی.
- ربات‌های ماژولار ریخت‌زایانه: ربات‌های چندبخشی که می‌توانند پیکربندی خود را به‌طور خودکار تغییر دهند.
- رویکردهای رشدی: طراحی نقشهٔ بدن ربات (مانند حسگرها و محرک‌ها) و طراحی کنترل‌کننده‌ها (مانند شبکه‌های عصبی مبتنی بر کدگذاری ژنتیکی).
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ da Veiga, Tomas; Chandler, James H (2020-08-03). "Challenges of continuum robots in clinical context: a review". Progress in Biomedical Engineering. 2 (3): 032003. doi:10.1088/2516-1091/ab9f41.
- ↑ Varoufakis, Yanis (2017-02-27). ["A Tax on Robots?". Innovation) & Technology. Retrieved 4 March 2017.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Morphogenetic robotics». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۰ اوت ۲۰۲۵.
- رباتیک
- طراحی ماژولار