رده‌بندی زندگی
 | |
گونه وبگاه | فهرست آرایه‌شناسی |
|---|---|
| در دسترس به زبان | انگلیسی |
| وبگاه | |
| تجاری؟ | No |
| نیاز به ثبت نام | نیاز نیست |
| راه‌اندازی | ژوئن ۲۰۰۱ |
| وضعیت کنونی | فعال |
رده‌بندی زندگی (Catalogue of Life؛ به‌اختصار CoL) یک پایگاه داده آنلاین است که فهرستی از گونه‌های شناخته‌شدهٔ جانوران، گیاهان، قارچ‌ها و ریزاندامگان را فراهم می‌کند. این پروژه در ژوئن ۲۰۰۱ از همکاری سازمان جهانی اسپیشیز ۲۰۰۰ و سامانه اطلاعات آرایه‌شناسی یکپارچه آمریکا پدید آمد. رده‌بندی زندگی داده‌های خود را از ۱۶۵ پایگاه داده آرایه‌شناسی داوری‌شده گردآوری می‌کند که توسط نهادهای تخصصی در سراسر جهان نگهداری می‌شوند.
از این فهرست پژوهشگران، دانشمندان شهروندی، آموزگاران و سیاست‌گذاران بهره می‌برند. همچنین پروژه‌هایی چون کتابخانه میراث تنوع زیستی، سامانه داده‌های بارکد زندگی، دانشنامه زندگی و تسهیلات اطلاعات تنوع زیستی جهانی از آن به‌عنوان ستون فقرات آرایه‌شناسی خود بهره‌گیری می‌کنند. تا سپتامبر ۲۰۲۲، این فهرست بیش از ۲٬۰۶۷٬۹۵۱ گونه از نزدیک به ۲٫۲ میلیون گونه زندهٔ شناخته‌شده در جهان را پوشش می‌داد.
ساختار
رده‌بندی زندگی از ساختار داده‌ای ساده‌ای بهره می‌گیرد تا آگاهی‌هایی دربارهٔ هم‌معناها (مترادف‌ها)، گروه‌بندی در چارچوب یک سلسله‌مراتب آرایه‌شناسی، نام‌های رایج، پراکنش و محیط بوم‌شناختی فراهم کند.[۱] این پایگاه داده دو نسخه ارائه می‌دهد: یک نسخهٔ پویا که ماهانه به‌روزرسانی می‌شود و یک فهرست وارسی سالانه (Annual Checklist) که تصویری ثابت و تاریخ‌دار از داده‌ها ارائه می‌کند و برای استناد در انتشارات علمی مناسب است.[۱][۲]
یکی از چالش‌های بنیادین در فرآوری داده‌های آرایه‌شناسی، سرشت پویای نام‌های علمی است. در عمل، برای یک واحد زیستی واحد ممکن است چندین نام (هم‌معنا) در کاربرد باشد و آرایه‌شناسان مختلف دربارهٔ نام معتبر اتفاق‌نظر نداشته باشند.[۳] برای رفع این دشواری، در آغاز از شناسه‌های علوم زیستی (Life Science Identifiers؛ LSID) بهره گرفته شد که هر آرایه را به‌طور یکتا شناسایی می‌کرد.[۳] از سال ۲۰۲۱، رده‌بندی زندگی از شناسه‌های پایدار اختصاصی خود (COL Stable Identifiers) بهره می‌گیرد و شناسه‌های LSID دیگر به‌کار نمی‌روند.[۴]
توسعهٔ رده‌بندی زندگی از راه پروژه‌های اروپایی اسپیشیز ۲۰۰۰ اروپا (EuroCat)، 4d4Life و i4Life در سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳ تأمین مالی شد و سپس مرکز تنوع زیستی ناتورالیس در لایدن هلند و گروه اسپیشیز فایلز در بررسی تاریخ طبیعی ایلینوی پشتیبانی مالی آن را بر عهده گرفتند.[۵]
کاربرد
بیشترین کاربرد رده‌بندی زندگی فراهم کردن ستون فقرات آرایه‌شناسی برای دیگر درگاه‌های جهانی داده‌های زیستی و مجموعه‌های زیست‌شناختی است.[۵] از راه پروژهٔ i4Life، این فهرست مشارکت رسمی با تسهیلات اطلاعات تنوع زیستی جهانی، بایگانی نوکلئوتیدی اروپا (European Nucleotide Archive)، دانشنامه زندگی، کنسرسیوم اروپایی بارکد زندگی، فهرست سرخ آی‌یوسی‌ان و لایف‌واچ دارد.[۵] رابط عمومی آن هم جست‌وجو و هم مرور را پشتیبانی می‌کند و خدمات چندزبانه ارائه می‌دهد.[۵]
همچنین رده‌بندی زندگی داده‌های نام‌گذاری را از زوبنک برای نام‌های جانوران، از International Plant Names Index برای نام‌های گیاهان و از Index Fungorum برای نام‌های قارچ‌ها گردآوری می‌کند.[۶]
روند رشد
این فهرست تا سال ۲۰۰۳ حدود ۳۰۰٬۰۰۰ گونه، تا ۲۰۰۵ نزدیک به ۵۰۰٬۰۰۰ گونه و تا ۲۰۰۶ بیش از ۸۰۰٬۰۰۰ گونه را دربرمی‌گرفت.[۷] تا سال ۲۰۱۹ شمار گونه‌های ثبت‌شده به ۱٫۹ میلیون (شامل گونه‌های زنده و منقرض‌شده) رسید.[۸] تا دسامبر ۲۰۲۵، فهرست وارسی ۲٬۲۳۹٬۲۹۸ گونه زنده و ۱۶۲٬۴۲۶ گونه منقرض‌شده را دربر داشت.[۹] برآورد می‌شود که نزدیک به ۱۴ میلیون گونه عمدتاً توصیف‌نشده وجود دارد؛ هرچند این رقم نامعلوم است زیرا داده‌های کافی دربارهٔ شمار حشرات، نماتدها، باکتری‌ها، قارچ‌ها و بسیاری گروه‌های دیگر توصیف‌نشده در دست نیست.[۱۰]
رده‌بندی زندگی پلاس
در سال ۲۰۱۵، گروهی از کارشناسان یک رده‌بندی هرمی اجماعی از موجودات زنده ارائه کردند[۱۱] که بخش‌هایی را دربرمی‌گرفت که هنوز در فهرست منتشرشده نبودند. در همان سال، رده‌بندی زندگی، سامانه داده‌های بارکد زندگی، کتابخانه میراث تنوع زیستی، دانشنامه زندگی و تسهیلات اطلاعات تنوع زیستی جهانی گرد هم آمدند تا ایجاد یک زیرساخت مشترک معتبر نام‌گذاری و آرایه‌شناسی به نام «رده‌بندی زندگی پلاس» (Catalogue of Life Plus؛ COL+) را بررسی کنند.[۵]
هدف COL+ ایجاد یک مرکز تهاتر برای نام‌های علمی در سراسر حیات، ارائه یک دیدگاه آرایه‌شناختی واحد و فراهم کردن مسیری برای بازخورد از مراجع محتوایی است.[۵] رده‌بندی زندگی همچنین با گروه کاری فهرست جهانی گونه‌ها (Global Species List Working Group) همکاری می‌کند تا از دوباره‌کاری جلوگیری شود و به‌سوی یک فهرست جهانی معتبر گونه‌ها پیش رود.[۵]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 «About the Catalogue of Life: 2018 Annual Checklist». Species ۲۰۰۰. دریافت‌شده در ۱۰ مه ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Michael A. Ruggiero و همکاران (۲۰۱۵). «A Higher Level Classification of All Living Organisms». PLOS ONE. ۱۰ (۴): e۰۱۱۹۲۴۸. doi:10.1371/journal.pone.0119248.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:doi رایگان بی‌نشان (رده) نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:شماره مقاله به‌جای شماره صفحه (رده) - 1 2 Andrew C. Jones, Richard J. White, Ewen R. Orme (۲۰۱۱). «Identifying and relating biological concepts in the Catalogue of Life». Journal of Biomedical Semantics. ۲ (۱): ۷. doi:10.1186/2041-1480-2-7.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:doi رایگان بی‌نشان (رده) نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده) - ↑ «COL Stable Identifiers». Catalogue of Life. ۱۴ آوریل ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 Olaf Bánki, Markus Döring, Ayco Holleman, Wouter Addink (۲۰۱۸). «Catalogue of Life Plus: Innovating the CoL systems as a foundation for a clearinghouse for names and taxonomy». Biodiversity Information Science and Standards. ۲: e۲۶۹۲۲. doi:10.3897/biss.2.26922.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:doi رایگان بی‌نشان (رده) نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:شماره مقاله به‌جای شماره صفحه (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده) - ↑ «What is Catalogue of Life?». Catalogue of Life. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Monalisa Cachuela-Palacio (۲۰۰۶). «Towards an index of all known species: The Catalogue of Life, its rationale, design and use». Integrative Zoology. ۱ (۱): ۱۸–۲۱. doi:10.1111/j.1749-4877.2006.00007.x.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Species estimates». Species ۲۰۰۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ فوریه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Catalogue of Life Checklist 2025-12-12». Catalogue of Life. دریافت‌شده در ۱ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Global Environment Outlook ۳: Past, Present and Future Perspectives. EarthScan Publications. ۲۰۰۲. ص. ۱۲۰.
{{cite book}}: پارامتر|firstنام=بدون|lastنام=در نام وارد شده‌است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Michael A. Ruggiero و همکاران (۲۰۱۵). «A Higher Level Classification of All Living Organisms». PLOS ONE. ۱۰ (۴): e۰۱۱۹۲۴۸. doi:10.1371/journal.pone.0119248.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:doi رایگان بی‌نشان (رده) نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:شماره مقاله به‌جای شماره صفحه (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Catalogue of Life». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Catalogue of Life». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Catalogue of Life». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «دليل الحياة». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- وبگاههای زیستشناسی
- پایگاه داده‌های تنوع زیستی
- متعلقات اینترنت بنیانگذاریشده در ۲۰۰۱ (میلادی)
- تبارزایی
- آرایه‌شناسی (زیستشناسی)
- نام‌گذاری جانوری
- پایگاه داده‌های برخط آرایه‌شناسی