رقص لکی
رقص لکی، به لکی (بازی لکی،چوپی لکی،سگین سماع لکی) هریک از اقوام گوناگون ساکن در جغرافیای ایران، رقصهایی دارند که برگرفته از تاریخ زندگی طبیعی و اجتماعی آنان است. این رقصها همانند دیگر پدیدههای فرهنگ مردم از مفاهیم اساسی زندگی اقوام ایرانی منشأ گرفته و در نتیجه سازگار و همگام با ساختار معیشتی، فکری و اخلاقی قومی هستند.[۱] این رقصها کارکردها و مضمونهای گوناگونی مانند آئینی و دینی، شادی و تغزل، حماسه و رزم، کار، تقلید و نمایش، سوگ و درمان دارند.
رقصهای لکی شامل دامنهای است که در میان گروههای لک به شکل انتقال از نسلی به نسل بعدی گسترش یافته و شکل گرفتهاست. رقصهای لکی عموماً ویژگیهای مشترک رقصهای ایرانی[۲] شامل دستهای و گروهی بودن، آرایش دایره وار، جنبه آهنگین و لباسهای رنگارنگ را درخود دارند.
پیشینه
نقوش سه انسان در حال رقص بر سفالهای کشف شده، نمایش رقص در سر پرچم مفرغهای کوهدشت، که مربوط به هزاره یکم پیش از میلاد بدست آمدهاست و در موزه لوور نگهداری میشود
شیوهها
در مناطق لک نشین ایران، رقصهای بسیار گوناگونی وجود دارد که مانند: سگین سماع لکی، دوپا لکی و سه پاه لکی هستند.
رقص سنگین سماع لکی
- سنیگن سماع یا به لکی سگین سماع معمولاً بخش آغازین رقصهای گروهی در میان لک است و تمام اشعار آن لکی است و حتما باید در این رقص اشعار به خصوص لکی خوانده شود و رقص فقط باید با این اشعار و ترانهها صورت گیرد مانند ترانه بزران بزران این رقص دربردارندهٔ حرکات موزون ملایم و آهسته است. رقصندگان ابتدا پای راست را بهصورت ضربدر در کنار پای چپ میگذارند و آن را برمیدارند و دو گام جلو میروند و پای چپ را با نوک پنجه در جلوی بدن میگذارند و سپس آن را کنار پای راست قرار میدهند. دستها در این رقص از آرنج خم میشوند و انگشتهای کوچک رقصندگان همراستا با شانهها، درمیان یکدیگر گره میخورند. بنظر میرسد هریک از حرکات و اجزای رقص سما، تداعیگر فلسفهای برگرفته از هزاران سال تجربه همزیستی لکها با طبیعت پیرامون است.
رقص سهپا لکی
- گام بعدی پس از سنگینسَما، با تندتر شدن آهنگ و سپس ریتم حرکات موزون، رقص سهپا است. منوال بدینگونه است که رقصندگان با پای راست رقص را آغاز میکنند و سه گام به جلو برمیدارند. در رقصهای لکی بهمانند اکثر رقصهای گروهی ایرانی، آغاز حرکت با پای راست است. رقصندگان پس از برداشتن سه گام، ابتدا پای راست و بعد پای چپ را خم میکنند. دستهای رقصندگان در این رقص پنجه به پنجه در هم گره میخورند و شانههای آنان به یکدیگر تکیه دارند (معنای تحتاللفظی رقص به لکی (دَس گِرتِه)، همین پیوند دستها در هنگام رقص است).
رقص دوپا لکی
- این رقص معمولاً پس از سهپا با تندترشدن آهنگ نوازندگان و رقصندگان انجام میگیرد و حرکات پاها و دستها در این رقص همانند رقص سنگینسَما (رقص آغازین) است. معمولاً کهنسالان در حرکات آغازین سنگینسَما بیشتر مشارکت میکنند و حرکات سهپا و دوپا که نیاز به انرژی و پویایی بیشتر است بیشتر درمیان جوانان طرفدار دارد.