رقص چوپی
رقص چوپی (در لُری: چووپی / چوپی) بخشی از مجموعه رقصهای فولکلوریک مردم لُر در غرب ایران است. این رقص نوعی رقص گروهی دایرهای است که معمولاً در جشنها، عروسیها و مراسمهای جمعی اجرا میشود و نمادی از اتحاد، انسجام اجتماعی و شادی جمعی است.[۱]
تاریخچه
رقص چوپی یکی از سبکهای اصلی رقصهای لُری است که ریشههای آن در گذشتههای دور و فرهنگ ایلات و عشایر لُر دارد. از لحاظ تاریخی، رقص و موسیقی در جامعهٔ لُرها هویت فرهنگی قوی داشته و از نسلها منتقل شده است.
اگرچه خود شکل امروزی آن بیشتر به آیینهای محلی و جامعهٔ عشایری مربوط است، زمینهٔ فرهنگی و تاریخی این گونهٔ رقصها را میتوان در قدمت طولانی حرکتهای رقص و آیینی در فلات ایران دنبال کرد.[۲]
قدمت رقص در ایران
مطالعات باستانشناسی نشان دادهاند که رقص و حرکات موزون جنبهای از زندگی و مراسمِ مردمِ فلات ایران از دوران بسیار کهن بوده است. این شواهد از جمله در آثار و نشانههای هنری و سفالی در سایتهای باستانی مانند چغابیش، تپه گیان، تپه موسیان و کول فرح دیده میشود که نشاندهندهٔ حضور بشری و فعالیتهای فرهنگی است. همچنین تصاویر رقص و نوازندگی روی ظروف و سنگنوشتهها کشف شدهاند که بیانگر اهمیت موسیقی و رقص در دورههای پیش از تاریخ فلات ایران هستند.[۴]
ارتباط با فرهنگهای باستانی
حضور آثار هنری و نشانههای حرکات رقصگونه در سایتهای باستانیِ همجوار نواحی لُرنشین میتواند نشاندهندهٔ ریشههای عمیقِ حرکت موزون جمعی در این منطقه باشد. این آثار بهویژه در مناطقی از جنوبغرب ایران مانند کول فرح (صحنههای آیینی، موسیقینما و جشننما) انعکاس یافتهاند که در دوران ایلام نیز اهمیت فرهنگی داشتهاند.[۵]
تعریف و ویژگی ها
رقص دستهجمعی
رقص چوپی معمولاً به صورت گروهی اجرا میشود و رقصندگان دست به دست هم داده و در یک حلقه یا صف بزرگ میچرخند. در جلوی رقص قرار یک نفر به نام سرچوپی (Leader) است که ریتم و حرکات رقص را هدایت میکند.
حرکات پا در این رقص معمولاً ساده اما ریتمیک است و با مراحل مختلف موسیقی هماهنگ میشود؛ از حالتهای متوسط تا سریع و پرانرژی.در برخی گونههای رقص لُری، از دستمالهای رنگی که نمادی از شادی و سرور بهحساب میآید و اسلحه برنو به نشانه مقاومت و ایستادگی استفاده میشود.
موسیقی رقص چوپی عموماً با سازهای محلی مانند دهل، سرنا، و کمانچه اجرا میشود و ریتمهای تند و کند را همراهی میکند که با حرکت گروه رقص، هماهنگ میشود.[۶]
منابع
- ↑ «Iranian Lurs Ethnic | The Lurs of Iran».
- ↑ «Iran's Traditional Dance: The Undeniable Soul of Iranian Culture».
- ↑ «سفال سبک خزینه دهلران ؛نقش مایههایی از رقص در اواخر هزاره ششم ق. م در غرب ایران».
- ↑ Contenau, G and R. Ghirshman (1935).Fouilles du Tepe Giyan, Paris: Librairie Orientaliste Paul Geuthner. Contenson, H. de. 1967. Troisieme campagne a Tell.
- ↑ جرج گلن کامرون، ایران در سپیده دم تاریخ.
- ↑ «LURISTAN v. Religion, Rituals, and Popular Beliefs».