رمل زیتا
رمل زیتا
رمل زیتة Raml Zeita (Khirbat Qazaza) | |
|---|---|
روستا | |
 | |
  رمل زیتا جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۲°۲۵′۴۲″شمالی ۳۴°۵۸′۱۷″شرقی / ۳۲٫۴۲۸۳۰°شمالی ۳۴٫۹۷۱۲۸°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۴۵/۲۰۳ |
| واحد جغرافیای سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | طولکرم |
| تاریخ تخلیه | ۱۵ مارس ۱۹۴۸ |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۱۴۰ |
| شهرک‌های کنونی | سده ییتسحاق، خدرا |
رمل زیتا (به عربی: رمل زیتة)، همچنین شناخته‌شده با نام خربت قزازه، روستایی عرب فلسطینی بود که در ۱۵ کیلومتری شمال‌غربی طولکرم واقع شده بود. این روستا بر رقعه‌ای هموار در دشت ساحلی میانی بنا شده بود و از راه فرعی به جادهٔ اصلی ساحلی متصل می‌شد.
رمل زیتا در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین در ۱۵ مارس ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. ساکنان این روستا عمدتاً مسلمان بودند و به کشاورزی و دامپروری می‌پرداختند. پس از تخلیه، شهرک سده ییتسحاق در سال ۱۹۵۲ بر زمین‌های روستا بنیان نهاده شد و بخشی از حومهٔ شهر خدرا نیز بر اراضی آن گسترش یافت.
پیشینه
روستای رمل زیتا را ساکنان روستای زیتا بر زمین‌های خود در دشت ساحلی بنیاد نهادند.[۱] این روستا پس از تأسیس مستعمرهٔ یهودی خدرا در سال ۱۸۹۱ رشد چشمگیری یافت؛ زیرا ساکنانش در کشاورزی و باغ‌های مرکبات آن مستعمره به کار مشغول شدند.[۱]
خانه‌های روستا از گل، سنگ و سیمان ساخته شده بود و بدون الگوی منظمی پراکنده بودند؛ بیشتر آن‌ها در میان مزارع قرار داشتند.[۲] آب آشامیدنی ساکنان از چاه‌ها تأمین می‌شد و بیشتر آنان به دامپروری و کشاورزی دیم اشتغال داشتند؛ بخش اندکی از زمین‌ها نیز با آب چاه آبیاری می‌شد.[۲]
در بخش شرقی اراضی روستا، خرابه‌ای به نام «تل‌الدروز» وجود داشت که در دوران قیمومت بریتانیا بر اثر اختلافات ارضی مربوط به وادی‌الحوارث متروکه شده بود.[۳]
دوران قیمومت بریتانیا
از نظر اداری، رمل زیتا روستای وابسته به زیتا به‌شمار می‌رفت. به همین دلیل در سرشماری‌های ۱۹۲۲ و ۱۹۳۱ جمعیت آن همراه زیتا شمارش شد.[۴][۵] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، جمعیت رمل زیتا و زیتا روی‌هم ۱٬۱۶۵ نفر بود که همگی مسلمان بودند و در ۲۳۷ خانه زندگی می‌کردند.[۵]
بر پایهٔ آمار روستایی سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱۴۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل اراضی آن ۱۴٬۸۳۷ دونوم بود.[۶][۷]
مالکیت زمین
مالکیت زمین روستا پیش از اشغال به شرح زیر بود:[۷]
| مالک | دونوم |
|---|---|
| عرب | ۱۲٬۷۲۰ |
| یهودی | ۱٬۴۵۳ |
| عمومی | ۶۶۴ |
| جمع | ۱۴٬۸۳۷ |
کاربری زمین
انواع بهره‌برداری از زمین در سال ۱۹۴۵ بر حسب دونوم:[۸][۹]
| نوع کاربری | عرب | یهودی | عمومی |
|---|---|---|---|
| مرکبات و موز | ۱۲۶ | ۴ | - |
| آبیاری و باغ | ۲۷ | ۴ | - |
| غلات | ۱۲٬۵۵۴ | ۱٬۴۴۱ | ۱۱۱ |
| شهری | - | - | - |
| قابل کشت | ۱۲٬۷۰۷ | ۱٬۴۴۹ | ۱۱۱ |
| غیرقابل کشت | ۱۳ | ۴ | ۵۵۳ |
تخلیه و پیامدهای آن
به گفتهٔ روزمری اسبر، روستا در ۱۵ مارس ۱۹۴۸ در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین از سکنه تخلیه شد.[۱۰] بنی موریس رمل زیتا را در فهرست روستاهایی آورده که علت و تاریخ دقیق تخلیهٔ آن‌ها نامعلوم است.[۱۱]
اسبر در مصاحبه با یکی از آوارگان روستا به نام زکیه ابوحماد می‌نویسد که بر پایهٔ خاطرات وی، نیروهای یه‌شو نزدیک به دو هفته روستا را در محاصره گرفته و کمبود غذا پدیدآورده بودند. به گفتهٔ او: «آن‌ها وارد خانه‌های مردم شدند و آنان را به‌زور بیرون راندند. به ما گفتند: یا بروید یا شما را می‌کشیم. برخی در راه‌ها هنگام ترک خانه‌هایشان کشته شدند… آن‌ها ما را تعقیب کردند. خوش‌بخت‌ها جان سالم به در بردند و دیگران نه.»[۱۰]
نزدیک‌ترین روستاهایی که داده‌های موثقی دربارهٔ آن‌ها در دست است، قربانی نخستین عملیات هاگانا برای «پاکسازی» منطقهٔ ساحلی میانی شدند. روستای مجاور وادی‌الحوارث در ۱۵ مارس ۱۹۴۸ مورد حمله قرار گرفت و ساکنانش ناگزیر به ترک آن شدند.[۳]
بر پایهٔ نوشتهٔ ولید خالدی در سال ۱۹۹۲، یک خانوادهٔ عرب همچنان در یکی از خانه‌های اصلی روستا زندگی می‌کرد.[۱۲]
روستا در زمان حاضر
ویرانه‌های سنگی در سرتاسر محل پراکنده‌اند و از خانه‌های اصلی روستا تنها دو خانه برجا مانده‌است.[۳] درختان صبر، توت، انجیر، اکالیپتوس و انار در محل می‌رویند. اسرائیلی‌ها در اراضی روستا سبزیجات و درختان میوه کشت می‌کنند.[۳]
شهرک‌سازی بر اراضی روستا
شهرک سده ییتسحاق در سال ۱۹۵۲ بر اراضی روستا بنا شد.[۱۲] شهر خدرا که خود مستعمره‌ای بود و در سال ۱۸۹۰ پایه‌گذاری شده بود، چنان گسترش یافت که بخشی از حومهٔ آن اکنون بر زمین‌های رمل زیتا قرار دارد.[۳]
منابع
- 1 2 Roy Marom (۲۰۲۲). «Dispelling Desolation: The Expansion of Arab Settlement in the Sharon Plain and the Western Part of Jabal Nablus, ۱۷۰۰-۱۹۴۸». رسالهٔ دکتری، حیفا: ۹۰.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «زیتا: رمل زیتا او خربة قزازة». فلسطین در خاطره. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 «نبذة تاریخیة عن رمل زیتة/قزازة-طولکرم». فلسطین در خاطره. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron (۱۹۲۲). Census of Palestine ۱۹۲۲. Government of Palestine.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۵۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۲۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area Ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۷۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۲۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۷۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Esber، R.M. (۲۰۰۸). Under the Cover of War, The Zionist Expulsions of the Palestinians. Arabicus Books & Media. ص. ۲۹۷. شابک ۹۷۸-۰-۹۸۱۵۱۳۱-۷-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. xvi. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۵۶۱. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Raml Zayta». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «رمل زیتا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «رمل زیته». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای مصری‌های عرب زبان، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «רמל זיתא». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین