رهن
عقد رهن
تعریف رهن
واژه رهن از نظر لغوی یعنی "گرو و وثیقه"[۱] ویا "ثبات و دوام"[۲] است. در قرآن نیز واژه رهن بر وزن فعیل به معنای "گرو" آمده است: کُلُّ نَفسٍ بِماکَسَبَت رَهینَةٌ:[۳] هرکس در گرو آن چیزیست که کسب کرده است.
ویا درجای دیگر قرآن عبارت "فَرِهانٌ مَقبوضَةٌ" رهن در معنای "وثیقه" بکار برده شده و به پیروان خود دستور می دهد چنانچه دِینی میان شما رد و بدل شد و امکان کتابت و تنظیم سند نداشتید، پس وثیقه ای 「از مدیون」بگیرید.[۴]
اما در اصطلاح حقوقی: «رهن عقدی است که به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به داین میدهد.»[۵]
اما تعاریف دیگری نیز از عقد رهن ارائه شده است. به عنوان مثال مرحوم دکتر کاتوزیان رهن را اینگونه تعریف می کند: «عقدي را که به موجب آن، مال مدیون وثیقۀ طلب قرار میگیرد، رهن مینامند»[۶]
طرفین عقد رهن
عقد رهن نیز مانند غالب عقود دیگر دارای دوطرف است:
- رهن دهنده یا همان بدهکار که مال خود را نزد دیگری گرو میگذارد را "راهن" میگویند.[۷]
- رهن گیرنده یا طلبکار در عقد رهن، "مُرتَهِن" نام دارد.[۸]
راهن و مرتهن طرفین اصلی عقد هستند. همچنین مالی که به وثیقه داده می شود «عین مرهونه / رهینه» نامیده می شوند.
ویژگی های عقد رهن
- عقد رهن یک عقد معین است.
- عقد رهن دووجهی است یعنی نسبت به مرتهن جایز و نسبت به راهن لازم است.
- این عقد به عقیده بعضی معوض و به گمان بعضی غیرمعوض است
- عقد رهن یک عقد عینی است یعنی قبض در آن شرط صحت است
- این عقد غیر قابل تجزیه است
- عقد رهن تبعی است یعنی تابع وجود یک دین است
- عقد رهن موجد حق عینی تبعی است
احکام رهن
جستارهای وابسته
- رهن در عرف اجاره‌نشینی: اجاره#قوانین اجاره‌نشینی
پانویس
- ↑ -53 قرشی، سیدعلیاکبر (1371ش.)، قاموس قرآن، ج3، ص129، چاپ ششم، تهران، دارالکتب- الإسلامیه.
- ↑ طریحی، فخرالدین (1375ش.)، مجمعالبحرین، ج6، ص258، چاپ سوم، تهران، کتابفروشی مرتضوي.
- ↑ سوره مدثر آیه 38
- ↑ سوره بقره آیه 283
- ↑ ماده 771 قانون مدنی
- ↑ کاتوزیان، امیرناصر (1389ش.)، عقود معین، ج4، ص496، چاپ ششم، تهران، شرکت انتشار.
- ↑ ماده 771 قانون مدنی
- ↑ م 771 ق م
- ↑ مدنی، سید جلال الدین؛ حقوق مدنی، تهران، پایدار، ۱۳۸۵، چاپ اول، ج ۵، ص ۳۰۰- ۲۸۵.
- ↑ امامی، سید حسن؛ حقوق مدنی، تهران، انتشارات اسلامیه، ۱۳۶۲، چاپ دوم، ج ۲، ص ۳۳۰
منابع
جباری، شعبانعلی. «رهن». پژوهشکده باقرالعلوم (ع). دریافت‌شده در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۳.