روابط ازبکستان و چین
 | |
 چین |
 ازبکستان |
|---|---|
روابط ازبکستان و چین، روابط دوجانبه بین چین و ازبکستان است. هر دو کشور عضو سازمان همکاری شانگهای هستند.
تاریخچه
طبق نوشته‌های مینگ شیلو، سفرای خانات ازبک و خانات بخارا بین سال‌های ۱۴۸۸ تا ۱۶۱۸ بیش از ۲۰ بار با دودمان مینگ مکاتبه داشتند.[۱]
چین استقلال ازبکستان را در ۲۷ دسامبر ۱۹۹۱ به رسمیت شناخت و دو کشور در ۲ ژانویه ۱۹۹۲ روابط خود را برقرار کردند.[۲] هر دو کشور در سال ۲۰۰۵، در جریان دیدار اسلام کریموف، رهبر ازبکستان، با هو جینتائو، رهبر چین، در پکن، «پیمان دوستی و همکاری چین و ازبکستان» را امضا کردند.[۳]
ازبکستان با چین در استرداد فعالان اویغور از این کشور همکاری کرده است.[۴] در ژوئیه ۲۰۱۹، سفرای ۳۷ کشور در سازمان ملل، از جمله ازبکستان، نامه مشترکی را به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد امضا کردند و در آن از نسل‌کشی اویغورها دفاع کردند.[۵][۶] ازبکستان یکی از ۱۶ کشوری بود که در سال ۲۰۱۹ از چین دفاع کرد اما در سال ۲۰۲۰ این کار را نکرد.[۷]
عبدالله عارفوف، نخست‌وزیر ازبکستان، در نشستی در تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۱۹، چین را «نزدیکترین شریک» ازبکستان نامید.
روابط اقتصادی
چین دومین واردکننده بزرگ مواد اولیه از ازبکستان است. ۱۵۲ تا سال ۲۰۲۴، سرمایه‌گذاری قابل توجه چین در این کشور منجر به ایجاد تقریباً ۶۰۰ شرکت مشترک چینی-ازبک شده است: ۱۵۲
چین همچنین وام‌های توسعه‌ای خود به ازبکستان را افزایش داده است.[۸] چین، ازبکستان را بخش مهمی از ابتکار کمربند و جاده می‌داند.
همزمان با کاهش وابستگی چین به گاز طبیعی وارداتی، که در حال حاضر حدود ۶۲ درصد از ترکیب انرژی این کشور را تشکیل می‌دهد اما پیش‌بینی می‌شود به دلیل کندی رشد اقتصادی و هدف ملی خنثی‌سازی کربن تا سال ۲۰۶۰ کاهش یابد، صادرکنندگان گاز آسیای مرکزی، از جمله ازبکستان، در حال ارزیابی مجدد مواضع خود هستند. گزارش ماه مه ۲۰۲۵ اوراسیانت، با استناد به زنجیره‌های تأمین انتقال انرژی ۲۰۲۵ بلومبرگ ال.پی.، بر تسلط چین در تولید انرژی پایدار جهانی تأکید می‌کند و بیش از ۷۰ درصد از تولید در فناوری‌های خورشیدی، بادی و باتری را کنترل می‌کند. با توجه به اینکه ۷۶ درصد از سرمایه‌گذاری جهانی در تأسیسات فناوری پاک در سال ۲۰۲۴ در چین رخ می‌دهد و انرژی‌های تجدیدپذیر اکنون حدود ۸۰ درصد از تقاضای جدید برق این کشور را تأمین می‌کنند، کاهش اشتهای چین برای گاز ممکن است صادرات انرژی آینده از منطقه را محدود کند.[۹]
روابط سیاسی
ازبکستان از اصل چین واحد پیروی می‌کند و دولت چین را به عنوان تنها دولت قانونی نماینده کل چین و تایوان را به عنوان «بخشی جدایی‌ناپذیر» از چین به رسمیت می‌شناسد. ازبکستان همچنین از تمام تلاش‌های جمهوری خلق چین برای «دستیابی به اتحاد ملی» حمایت می‌کند و با جنبش استقلال تایوان مخالف است.[۱۰]
روابط نظامی
روابط نظامی چین و ازبکستان در سال‌های اخیر به عنوان بخشی از تلاش گسترده‌تر چین برای گسترش نقش خود به عنوان یک تأمین‌کننده تسلیحات در آسیای مرکزی افزایش یافته است. ازبکستان که به‌طور سنتی به تجهیزات نظامی روسیه متکی است، تنوع‌بخشی به مشارکت‌های دفاعی خود را آغاز کرده است، که بخشی از آن به دلیل کاهش صادرات تسلیحات روسیه پس از حمله این کشور به اوکراین در سال ۲۰۲۲ است. در سال ۲۰۲۴، چین سیستم‌های ضدهوایی به ازبکستان فروخت و تا آوریل ۲۰۲۵، گزارش‌ها حاکی از آن بود که تاشکند در حال بررسی خرید جت‌های جنگنده جی‌اف-۱۷ است؛ یک پروژه مشترک چین و پاکستان که به خاطر قابلیت‌های چندمنظوره‌اش شناخته می‌شود. در صورت نهایی شدن، این معامله نشان‌دهنده تغییر در صف‌بندی‌های دفاعی منطقه‌ای و تأکید بر نفوذ فزاینده پکن در بازار تسلیحات آسیای مرکزی خواهد بود.[۱۱]
روابط فرهنگی و آموزشی
در سال ۲۰۱۳، ازبکستان و چین یک توافقنامه تبادل فرهنگی برای افزایش تعامل در فرهنگ، آموزش، علم و فناوری امضا کردند. ۱۵۹ اولین تبادل اطلاعات طبق این توافقنامه در سال ۲۰۱۷ انجام شد که طی آن سمینارها، نمایشگاه‌ها و اجراهایی برگزار شد: ۱۵۹ این تبادلات از آن زمان تاکنون تکرار شده است: ۱۵۹
چین از حفظ و مرمت اماکن میراث فرهنگی در ازبکستان حمایت می‌کند. ۱۵۹
تلویزیون مرکزی چین و شرکت ملی تلویزیون و رادیو ازبکستان برای تولید برنامه‌ها و مستندهای مشترک با یکدیگر همکاری می‌کنند. ۱۵۹
ازبکستان دو مؤسسه کنفوسیوس دارد: ۱۵۶
در ژوئن ۲۰۲۵، چین و ازبکستان با امضای ۱۳ توافقنامه بین کالج‌ها، شرکت‌ها و مؤسسات چینی و مؤسسات ازبکستانی در کنفرانس همکاری آموزش حرفه‌ای چین و ازبکستان در چونگ‌کینگ، همکاری خود را در آموزش حرفه‌ای گسترش دادند. این توافقنامه‌ها زمینه‌هایی مانند مخابرات، وسایل نقلیه با انرژی جدید، ساخت و ساز و تولید را پوشش می‌داد. به عنوان بخشی از این همکاری، مؤسسه فنی مهندسی چونگ‌کینگ و زدتی‌ئی از برنامه‌های خود برای تأسیس یک کالج مخابرات چین و ازبکستان با کالج فنی حمل و نقل تاشکند خبر دادند، در حالی که کالج فنی حفاظت از آب آنهویی و کارخانه شرکت بی‌وای‌دی ازبکستان با یک کالج محلی برای افتتاح یک کالج صنعت خودروهای با انرژی جدید همکاری کردند. اوتابک محکموف، معاون وزیر آموزش عالی، علوم و نوآوری ازبکستان، در سخنرانی خود در این رویداد، خاطرنشان کرد که ازبکستان اصلاحات گسترده‌ای را در آموزش حرفه‌ای دنبال می‌کند و از همکاری چین با شرکت‌های بزرگی مانند شرکت بی‌وای‌دی، هواوی و زدتی‌ئی قدردانی کرد.[۱۲]
منابع
- ↑ "The Tūqmāq (Golden Horde), the Qazaq Khanate, the Shībānid Dynasty, Rūm (Ottoman Empire), and Moghūlistan in the XIV-XVI Centuries: from Original Sources" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2023-01-16. Retrieved 2022-05-08.
- ↑ "Cooperation of the Republic of Uzbekistan with the countries of the Asia and the Pacific". Ministry of Foreign Affairs. Archived from the original on 2015-10-22. Retrieved 2020-12-24.
- ↑ Buckley, Chris (2005-05-27). "China 'honors' Uzbekistan crackdown". The New York Times (به انگلیسی). ISSN 0362-4331. Archived from the original on 2020-01-31. Retrieved 2020-01-31.
- ↑ Jardine, Bradley. "China's Surveillance State Has Eyes on Central Asia". Foreign Policy (به انگلیسی). Archived from the original on 2019-11-15. Retrieved 2020-01-31.
- ↑ "Which Countries Are For or Against China's Xinjiang Policies?". The Diplomat. 15 July 2019. Archived from the original on 16 July 2019. Retrieved 13 May 2024.
- ↑ "Saudi Arabia and Russia among 37 states backing China's Xinjiang policy". Reuters. 12 July 2019. Archived from the original on 2019-12-10. Retrieved 2019-07-13.
- ↑ Basu, Zachary (8 October 2020). "Mapped: More countries sign UN statement condemning China's mass detentions in Xinjiang". Axios. Archived from the original on 1 November 2020. Retrieved 18 December 2020.
- ↑ "Uzbekistan Increasingly Turns to China for Development Loans". Jamestown Foundation (به انگلیسی). Archived from the original on 2019-09-09. Retrieved 2020-01-31.
- ↑ "As China Cuts Gas Demand, Uzbekistan Eyes Renewables Opportunity - The Times Of Central Asia" (به انگلیسی). 2025-05-09. Retrieved 2025-05-13.
- ↑ "Five One-Chinas: The contest to define Taiwan". Lowy Institute (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-15.
- ↑ "China trying to expand role as arms supplier to Central Asia | Eurasianet". eurasianet.org (به انگلیسی). Retrieved 2025-04-15.
- ↑ Tan, Yingzi (2025-06-18). "Vocational education cooperation boosted with Uzbekistan". China Daily. Retrieved 2025-09-07.