روز وایتانگی
| روز وایتانگی | |
|---|---|
 جشن‌های سنتی در وایتانگی | |
| برپایی توسط | نیوزیلندی‌ها |
| نوع | ملی |
| اهمیت | گرامیداشت امضای معاهده وایتانگی، سند بنیانگذار کشور |
| مراسم |
|
| تاریخ | ۶ فوریه |
| تناوب | سالانه |
| نخستین برگزاری | ۱۹۳۴ |
روز وایتانگی (به مائوری: Te Rā o Waitangi)، روز ملی نیوزیلند است که سالگرد نخستین امضای معاهده وایتانگی در ۶ فوریه ۱۸۴۰ (۱۷ بهمن ۱۲۱۸) را گرامی می‌دارد. این معاهده توافقی میان نمایندگان تاج‌وتخت بریتانیا و سران بومی مائوری بود که زمینه را برای برپایی حاکمیت بریتانیا فراهم ساخت و از این رو بسیاری آن را سند بنیانگذار این کشور می‌دانند.
روز وایتانگی برای نخستین بار در سال ۱۹۳۴ گرامی داشته شد و در سال ۱۹۷۴ به یک تعطیل رسمی سراسری تبدیل گردید. این روز هرساله در ششم فوریه برگزار می‌شود و اگر این تاریخ با شنبه یا یکشنبه همزمان شود، تعطیل رسمی به دوشنبهٔ پس از آن موکول می‌شود. مراسم گوناگونی به مناسبت امضای معاهده در وایتانگی و دیگر نقاط کشور برپا می‌گردد، از جمله گردهمایی‌های فرهنگی مائوری، بازنگری در تاریخ نیوزیلند، اعطای نشان‌های رسمی و برگزاری مراسم اعطای شهروندی.
این روز همچنین بارها کانون اعتراض‌های جنبش اعتراضی مائوری بوده و گاه موضوع بحث‌های جنجال‌برانگیز قرار گرفته‌است. با این حال، در سال‌های اخیر لحن مراسم آشتی‌جویانه‌تر شده و مشارکت گسترده‌تری از سوی مقامات دولتی و شهروندان عادی در آن دیده می‌شود.
پیشینه
معاهده وایتانگی (به مائوری: Te Tiriti o Waitangi) برای نخستین بار در ۶ فوریه ۱۸۴۰ (۱۷ بهمن ۱۲۱۸) در محوطهٔ خانهٔ جیمز باسبی — که اکنون به خانه معاهده شناخته می‌شود — در وایتانگی، در خلیج جزایر امضا شد. این معاهده به امضای نمایندگان تاج‌وتخت بریتانیا و در آغاز حدود ۴۵ سردار مائوری رسید.[۱] در طول هفت ماه پس از آن، نسخه‌هایی از معاهده توسط بریتانیایی‌ها در سراسر مجمع‌الجزایر نیوزیلند به گردش درآمد[۲] و سرانجام در حدود ۵۴۰ سردار مائوری آن را امضا کردند.[۳] امضای این معاهده حاکمیت بریتانیا بر جزایر نیوزیلند را تثبیت کرد که در ۲۱ مه ۱۸۴۰ به طور رسمی توسط ویلیام هابسن، نایب‌الحکومهٔ نیوزیلند، اعلام شد.[۴][۵]
جشن‌های پیش از ۱۹۳۴
پیش از سال ۱۹۳۴، بیشتر جشن‌های بنیانگذاری مستعمرهٔ نیوزیلند در ۲۹ ژانویه برگزار می‌شد؛ این روز مصادف با ورود ویلیام هابسن به خلیج جزایر برای خواندن فرمان انتصابش بود. از دیدگاه بریتانیایی‌ها، همین فرمان سند اصلی حقوقی به‌شمار می‌رفت و محتوای معاهده چندان اهمیت نداشت.[۶]
در سال ۱۹۳۲، لرد بلدیسلو، فرماندارکل نیوزیلند، و همسرش خانهٔ فرسودهٔ جیمز باسبی — محل اولیهٔ امضای معاهده — را خریداری و به ملت هدیه کردند. آنها همچنین ۵۰۰ £ برای مرمت ساختمان اهدا کردند. خانه معاهده و محوطهٔ آن به یک ذخیره‌گاه عمومی تبدیل شد که در ۶ فوریه ۱۹۳۴ (۱۷ بهمن ۱۳۱۲) رسماً افتتاح گردید.[۷] این رویداد به عنوان نخستین روز وایتانگی شناخته می‌شود.[۸]
در سال ۱۹۴۰، مراسمی برای گرامیداشت صدمین سالگرد امضای معاهده در این محوطه برگزار شد. این رویداد موفقیت‌آمیز بود و جایگاه معاهده و روز گرامیداشت آن را در آگاهی ملی ارتقا داد.[۹]
مراسم سالانه
مراسم سالانهٔ گرامیداشت امضای معاهده از سال ۱۹۴۷ آغاز شد. نخستین مراسم در این سال توسط نیروی دریایی سلطنتی نیوزیلند و متمرکز بر یک تیرک پرچم که نیروی دریایی هزینهٔ نصب آن را پرداخته بود برگزار گردید. این مراسم کوتاه بود و هیچ مائوری‌ای در آن حضور نداشت. در سال بعد، یک سخنران مائوری به برنامه افزوده شد و تقریباً هرسال تغییرات جدیدی در مراسم ایجاد می‌گردید.[۱۰] از سال ۱۹۵۲، فرماندارکل در مراسم شرکت می‌کرد و از ۱۹۵۸، نخست‌وزیر نیوزیلند نیز — هرچند نه هرسال — حاضر می‌شد. از اواسط دههٔ ۱۹۵۰، معمولاً یک اجرای فرهنگی مائوری نیز بخشی از مراسم بود. بسیاری از این ویژگی‌های اولیه همچنان بخشی از مراسم روز وایتانگی هستند، از جمله سلام نظامی دریایی،[۱۱] اجرای فرهنگی مائوری (که اکنون معمولاً یک پوهیری، یعنی مراسم استقبال آیینی است) و سخنرانی‌هایی از سوی شخصیت‌های مائوری و پاکه‌ها (غیرمائوری).[۱۲]
پیشنهاد برای تعطیل رسمی
حزب کارگر نیوزیلند در بیانیه انتخاباتی سال ۱۹۵۷ خود اعلام کرد که روز وایتانگی را به تعطیل رسمی تبدیل خواهد کرد. پس از پیروزی در آن انتخابات، حزب اعلام کرد که کشور توان تحمل یک تعطیل رسمی دیگر را ندارد (به بودجهٔ سیاه نگاه کنید). قانون روز وایتانگی ۱۹۶۰ به مناطق مختلف اجازه داد تا تعطیل منطقه‌ای خود را به روز وایتانگی منتقل کنند.[۱۳]
در سال ۱۹۶۳، پس از تغییر دولت، قانون اصلاحیهٔ روز وایتانگی، تعطیل روز سالگرد اوکلند را در منطقه نورثلند به روز وایتانگی، یعنی ۶ فوریه، منتقل کرد.[۱۴] این امر روز وایتانگی را تنها در منطقهٔ نورثلند به تعطیل رسمی تبدیل کرد.[۱۵]
تبدیل به تعطیل رسمی
روز وایتانگی در سال ۱۹۷۴ — پس از تغییر نام — به تعطیل رسمی سراسری تبدیل شد. در سال ۱۹۷۱، ماتیو راتا، وزیر سایه امور مائوری در حزب کارگر، یک لایحهٔ نمایندگی شخصی برای تبدیل روز وایتانگی به تعطیل ملی با نام «روز نیوزیلند» ارائه داد. این لایحه به تصویب نرسید.[۱۶]
پس از پیروزی سومین دولت کارگر نیوزیلند در انتخابات ۱۹۷۲ به رهبری نخست‌وزیر نورمن کرک، اعلام شد که از ۱۹۷۴ روز وایتانگی به عنوان تعطیل ملی با نام «روز نیوزیلند» شناخته خواهد شد.[۱۷] قانون روز نیوزیلند در سال ۱۹۷۳ تصویب شد.[۱۶] برای کرک، این تغییر نشانهٔ آمادگی نیوزیلند برای پذیرش مفهومی گسترده‌تر از ملت بود. نمایندگی‌های دیپلماتیک این کشور سال‌ها پیش از این روز را گرامی می‌داشتند و با توجه به نقش فزایندهٔ نیوزیلند در صحنهٔ بین‌المللی، تغییر نام به «روز نیوزیلند» مناسب به نظر می‌رسید.[۱۶] در مراسم ۱۹۷۴، برای نخستین بار پرچم نیوزیلند — به جای پرچم بریتانیا — بر فراز تیرک پرچم در وایتانگی برافراشته شد و نسخه‌ای از پرچم قبایل متحد نیوزیلند نیز به اهتزاز درآمد.[۱۸]
پیروزی سومین دولت ملی نیوزیلند در انتخابات ۱۹۷۵ به تغییر نام روز به «روز وایتانگی» انجامید؛ چرا که نخست‌وزیر جدید، رابرت مالدون، از نام «روز نیوزیلند» خوشش نمی‌آمد و بسیاری از مائوری‌ها نیز احساس می‌کردند که این نام ارزش معاهده را کاهش می‌دهد. قانون دیگری در سال ۱۹۷۶ برای بازگرداندن نام به «روز وایتانگی» تصویب شد.[۱۶]
روز وایتانگی در سال ۲۰۱۳ «دوشنبه‌ای» شد، به این معنا که اگر ۶ فوریه با شنبه یا یکشنبه همزمان شود، تعطیل رسمی به دوشنبهٔ پس از آن موکول می‌گردد.[۱۹]
مراسم و جشن‌ها
در وایتانگی
مراسم در وایتانگی معمولاً دو یا سه روز پیش از روز وایتانگی آغاز می‌شود. در مارائهٔ تی‌تی وایتانگی، در جنوب رودخانهٔ وایتانگی، شخصیت‌های سیاسی به مارائه خوش‌آمد گفته می‌شوند و سخنرانی‌های ایوی محلی را می‌شنوند. این سخنرانی‌ها اغلب به مسائل روز می‌پردازند و بحث‌های پرشور و صریحی در پی دارند.[۲۰] معمولاً به سیاستمداران حق سخنرانی داده می‌شود، اما گاهی این امتیاز سلب شده‌است؛ چنان‌که برای هلن کلارک، رهبر اپوزیسیون، در سال ۱۹۹۹،[۲۱] جان کی در ۲۰۱۶،[۲۲] و بیل اینگلیش در ۲۰۱۷ این اتفاق افتاد.[۲۳]
در سال‌های اخیر، مراسم رسمی استقبال یا پوهیری برای نمایندگان مجلس از مارائهٔ تی‌تی وایتانگی (که گاهی «مارائهٔ پایین» نامیده می‌شود) به ته وَره رونانگا (که گاهی «مارائهٔ بالا» خوانده می‌شود) در محوطهٔ معاهده که در شمال رودخانهٔ وایتانگی قرار دارد، منتقل شده‌است.[۲۴] در سال ۲۰۱۸، جاسیندا آردرن نخست نخست‌وزیری بود که پس از سه سال در مراسم شرکت کرد.[۲۵] به گزارش گاردین، «در دوران آردرن، جشن‌ها لحنی آشتی‌جویانه‌تر یافته‌اند؛ نخست‌وزیر معمولاً چند روز در محوطهٔ معاهده حضور می‌یابد، به رهبران مائوری گوش می‌دهد و در سال ۲۰۱۸ به یادماندنی از حاضران خواست که دولتش را مسئول بدانند.»[۲۶]
در روز وایتانگی، یک مراسم عبادی سپیده‌دم با سازماندهی امانت‌داری ملی وایتانگی با حضور بزرگان و رهبران مائوری، رهبران دینی، سیاستمداران، اعضای هیئت دیپلماتیک و نیروهای نظامی برگزار می‌شود. در سال ۲۰۲۱، این مراسم شامل سرودهای دینی، قرائت‌های مذهبی و دعاهایی به زبان‌های گوناگون بود.[۲۷] نیروی دریایی سلطنتی نیوزیلند پرچم‌ها را بر فراز تیرک پرچم در محوطهٔ معاهده برمی‌افرازد. از سال ۲۰۱۸، اعضای دولت از جمله نخست‌وزیر و نمایندگان مجلس و خانواده‌هایشان پس از مراسم سپیده‌دم، صبحانهٔ باربیکیو برای شهروندان سرو می‌کنند.[۲۶] در طول روز، نمایش‌های فرهنگی از جمله کاپا هاکا (رقص و سرود مائوری)، وانانگا (گفتگوهای آموزشی) و دیگر برنامه‌های سرگرمی در صحنه‌های مختلف محوطهٔ معاهده برگزار می‌شود.[۲۸] چندین واکا (قایق‌های سنتی مائوری) و گاهی یک کشتی نظامی در نمایش‌هایی در بندر شرکت می‌کنند. روز با پایین آوردن پرچم‌ها توسط نیروی دریایی در یک مراسم سنتی به پایان می‌رسد.[۲۰]
در سراسر نیوزیلند
برخی مارائه‌ها این روز را به عنوان روز درهای باز و تجربه‌ای آموزشی برای جامعهٔ محلی برگزار می‌کنند تا مردم فرصت آشنایی با فرهنگ و آداب مائوری را داشته باشند.[۲۹] مراسم در سراسر کشور در مقایسه با روزهای ملی بیشتر کشورها بسیار آرام است و رژه‌های انبوه یا آتش‌بازی‌های گسترده در کار نیست.[۳۰]
شوراهای شهری، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و گالری‌ها در سراسر نیوزیلند برنامه‌های رایگانی برای عموم برگزار می‌کنند. برای نمونه در سال ۲۰۲۳، موزهٔ وایکاتو نمایش‌های بافندگی مائوری با گروه «ته روپو آروها کی ته رارانگا»، موسیقی زنده و نمایش فیلم «وینا» را برگزار کرد.[۳۱] در ولینگتون، کنسرتی در پارک وایتانگی به نام «ته رآ اُ وایتانگی»، یک رویداد سینمای باز، تکریم واکاها در دریاچهٔ وایره‌پو و تورهای دوزبانه از نمایشگاه «ته توهو» در کتابخانه ملی برگزار شد تا بازدیدکنندگان سند اصلی ته تیریتی اُ وایتانگی ۱۸۴۰ را از نزدیک ببینند.[۳۲]
در خارج از نیوزیلند
مراسم روز وایتانگی در سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های نیوزیلند در سراسر جهان برگزار می‌شود. در لندن که خانهٔ شمار زیادی از نیوزیلندی‌های مقیم خارج است، یک بال جامعهٔ نیوزیلندی و مراسم دینی گرامیداشت برگزار می‌گردد. در استرالیا نیز جشنواره‌های فرهنگی مائوری در شهرهایی چون سیدنی برپا می‌شود.
اختلاف‌نظرها و اعتراض‌ها
.jpg)
در حالی که روز وایتانگی روز ملی نیوزیلند است، برگزاری آن بارها کانون اعتراض‌های فعالان مائوری بوده و موضوع اختلاف‌نظرهایی قرار گرفته‌است. از سال ۱۹۷۱، وایتانگی و روز وایتانگی در مرکز اعتراض‌هایی دربارهٔ بی‌عدالتی‌های مرتبط با معاهده بوده‌است. در ابتدا فعالان خواستار شناسایی بیشتر معاهده بودند، اما از اوایل دههٔ ۱۹۸۰، گروه‌های مائوری آغاز به بیان این دیدگاه کردند که معاهده وسیله‌ای برای فریب مائوری‌ها و تصرف زمین‌هایشان بوده‌است.[۳۳]
در سال ۱۹۹۰، یک زن جوان مائوری یک پیراهن خیس را به سوی ملکه الیزابت دوم پرتاب کرد. در سال ۱۹۹۵ به دلیل نگرانی‌های امنیتی، مراسم برگزار نشد. در سال ۲۰۰۴، هلن کلارک به عنوان نخست‌وزیر از شرکت در مراسم وایتانگی خودداری کرد و مراسم رسمی به ولینگتون منتقل شد. در همان سال، رهبر اپوزیسیون با گِل مورد حمله قرار گرفت. در سال ۲۰۰۹ نیز جان کی، نخست‌وزیر، هنگام ورود به مارائه هل داده شد.
در سال ۲۰۱۸، جاسیندا آردرن با استقبال گرمی روبه‌رو شد و نخستین زنی بود که اجازه یافت در مارائه سخنرانی کند. آردرن در آن مراسم گفت: «روزی می‌خواهم به فرزندم بگویم که حق حضور در اینجا را به دست آورده‌ام — و تنها شما می‌توانید به من بگویید آن روز کِی فرا رسیده‌است.»
برخی پیشنهاد داده‌اند که روز وایتانگی با روز آنزاک جایگزین شود یا نام آن دوباره به «روز نیوزیلند» تغییر یابد. بسیاری از مائوری‌ها این ایده‌ها را تلاشی برای به فراموشی سپردن معاهده می‌دانند.
منابع
- ↑ Colenso، William (۱۸۹۰). The Authentic and Genuine History of the Signing of the Treaty of Waitangi. Wellington: By Authority of George Didsbury, Government Printer. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۶ اوت ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱ ژوئیه ۲۰۱۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Creating the Treaty of Waitangi». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۱۶.
{{cite encyclopedia}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hampson, Laura (6 فوریه 2019). "Waitangi Day 2019: How kiwis celebrate New Zealand's national day". www.standard.co.uk (in English). Retrieved 29 مارس 2021.
- ↑ Attwood، Bain (۱۶ ژوئیه ۲۰۲۰). «Making Agreements and a Struggle for Authority, ۱۸۳۹-۱۸۴۰». Empire and the Making of Native Title: Sovereignty, Property and Indigenous People. Cambridge: Cambridge University Press. ص. ۱۵۸. شابک ۹۷۸-۱-۱۰۸-۴۷۸۲۹-۸. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The Treaty in brief – Introduction». New Zealand History – nzhistory.govt.nz. دریافت‌شده در ۱۰ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Before Hobson. pp 159–260. T. Simpson. Blythswood Press. 2015.
- ↑ «Story: Bledisloe, Charles Bathurst». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. دریافت‌شده در ۸ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite encyclopedia}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Waitangi Day – Introduction». New Zealand History – nzhistory.govt.nz. دریافت‌شده در ۹ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Waitangi Day 1940s–1950s». New Zealand History – nzhistory.govt.nz. دریافت‌شده در ۸ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «A brief history of Waitangi Day». The New Zealand Herald. ۵ فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۸ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Navy to Have Large Presence at Waitangi». Wellington, New Zealand: New Zealand Defence Force. ۱ فوریه ۲۰۱۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ آوریل ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۱۸.
{{cite news}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بایگانی=و|archive-date=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|نشانی بایگانی=و|archive-url=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Politicians address iwi, hapū and whānau at the treaty grounds at Waitangi». RNZ (به انگلیسی نیوزیلند). ۴ فوریه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۲۰.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The 1960s – key events». New Zealand History – nzhistory.govt.nz. دریافت‌شده در ۸ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Waitangi Day | NZHistory, New Zealand history online». nzhistory.govt.nz. دریافت‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Waitangi Day – Waitangi Day 1960s». New Zealand History – nzhistory.govt.nz. دریافت‌شده در ۸ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 «Waitangi Day 1970s». New Zealand History – nzhistory.govt.nz. دریافت‌شده در ۹ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "New Zealand Day at Waitangi | Television | NZ On Screen". www.nzonscreen.com (in English). Retrieved 20 مارس 2018.
- ↑ «Waitangi Day 1970s». New Zealand History – nzhistory.govt.nz. دریافت‌شده در ۱۲ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Extra public holidays voted in». ۳ News NZ. ۱۷ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «A brief history of Waitangi Day – What happens at Waitangi». The New Zealand Herald. ۵ فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۱ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Clark's no-show at Waitangi a political risk». Stuff.co.nz. ۵ فوریه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۴ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Prime Minister John Key's no-show at Waitangi 'no great loss'». Stuff.co.nz. ۵ فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۴ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «PM Bill English defends Waitangi Day no-show, says Kiwis 'cringe' at protests». Stuff.co.nz. ۹ ژانویه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Rovoi، Christine (۳۱ ژانویه ۲۰۲۳). «Explainer: There is only one marae at Waitangi». Stuff. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۲۳.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "As it happened: 'Peaceful' Waitangi Day wraps up on Treaty Grounds". Newshub (in English). 2 ژوئن 2018. Archived from the original on 6 مارس 2018. Retrieved 20 مارس 2018.
{{cite news}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بایگانی=and|archive-date=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|نشانی بایگانی=and|archive-url=داده‌شده است (کمک) - 1 2 «New Zealand celebrates Waitangi Day with dawn service, bacon butties». The Guardian. ۶ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۷ فوریه ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Pearse، Adam. «New-look Waitangi dawn ceremony celebrations a hit». NZME. The Northern Advocate. دریافت‌شده در ۷ فوریه ۲۰۲۱.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «What's On: Waitangi Day». Waitangi Treaty Grounds. Waitangi National Trust. دریافت‌شده در ۷ فوریه ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Open marae for Waitangi Day». Otago Daily Times – odt.co.nz. ۲ فوریه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۸ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Unity the message at Waitangi Day dawn service». Bay of Plenty Times. ۶ فوریه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۸ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Waitangi Day Festival 2023". Eventfinda (in English). 6 فوریه 2023. Retrieved 6 فوریه 2023.
- ↑ «Friday Five: Celebrate Waitangi weekend in Wellington». Wellington City Council (به انگلیسی نیوزیلند). ۳۱ مه ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۶ فوریه ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hazlehurst, Kayleen M. (1995). Ethnicity, Ideology and Social Drama (in English). Oxford et Washington D.C. p. 83.
{{cite book}}: از پارامتر ناشناخته|auteurs ouvrage=صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|sous-titre ouvrage=صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|titre ouvrage=صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|عنوان به خط=صرف‌نظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:مکان بدون ناشر (رده).
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Waitangi Day». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Waitangi Day». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Waitangi Day». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- معاهده وایتانگی
- مناسبتهای فوریه
- روزهای ملی
- تعطیلات عمومی در نیوزیلند