روزی روزگاری (مجموعه تلویزیونی ایرانی)

روزی روزگاری
نویسنده	امرالله احمدجو
کارگردان	امرالله احمدجو
بازیگران	خسرو شکیبایی محمود پاک‌نیت ژاله علو جمشید لایق محمد فیلی حسین پناهی شهره سلطانی محمود جعفری گوهر خیراندیش پرویز پورحسینی جمشید اسماعیل‌خانی بهروز مسروری منوچهر حامدی صدرالدین حجازی
موسیقی متن	فرهاد فخرالدینی
کشور سازنده	ایران
زبان اصلی	فارسی
شمار قسمت‌ها	۱۷
تولید
تهیه‌کننده	بهروز خوش‌رزم
فیلم‌برداری	فرهاد صبا
تدوین‌گر	غلامرضا خضوعی
پخش اولیه
شبکهٔ اصلی	شبکه ۱
انتشار	۱۳۷۰ (مارس ۱۹۹۱) – ۱۳۷۱

روزی روزگاری مجموعه تلویزیونی ایرانی به نویسندگی و کارگردانی امرالله احمدجو و تهیه‌کنندگی بهروز خوش‌رزم است که در سال ۱۳۷۱ از شبکه یک سیما پخش شده است.^[۱] بسیاری از این مجموعه به عنوان یکی از بهترین و ماندگارترین سریال‌های تاریخ تلویزیون ایران یاد می‌کنند، موفقیت این سریال باعث شد امرالله احمدجو ده سال بعد سریال تاریخی دیگر به نام تفنگ سرپر را بسازد و در سال ۹۱ هم پشت کوه‌های بلند که به نوعی تداعی‌کننده روزی روزگاری بود را برای آنتن شبکه سه سیما ساخت.^{[۲][۳][۴][۵]}

داستان راهزنی معروف به نام مرادبیگ (خسرو شکیبایی) است که طی نزاعی با گروه راهزن دیگری که سردسته آن فردی به نام حسام بیگ (محمود پاک‌نیت) است مجروح شده و توسط زن روستایی به نام خاله لیلا (ژاله علو) از مرگ نجات پیدا کرده و طی زندگی با این روستاییان تحولاتی عمیق در زندگی او رخ می‌دهد. رفته رفته در طول داستان متحول و به فردی صالح تبدیل می‌شود. روزی روزگاری در واقع داستان کمال یافتن انسانی است. امرالله احمدجو که خود این شیوه زیست را تجربه کرده، صحنه‌ها و اکشن‌ها را بسیار طبیعی طراحی کرده است.

• نعمت‌الله سعیدی در کتاب سکه تقدیر: «آثاری مثل «روزی روزگاری» را می‌توان از نظر کارکرد مثل شاهنامه فردوسی یا رباعیات خیام و غزلیات حافظ دانست. مثلاً همان‌طور که شاهنامه زبان فارسی را حفظ کرد، سریال‌هایی مثل «روزی روزگاری» نیز می‌توانند فرهنگ ایرانی را حفظ کنند. ضمن اینکه نباید فراموش کنیم، در دوران فردوسی، خطری که فرهنگ ایرانی را تهدید می‌کرد، عمدتاً فقط متوجه زبان فارسی بود و اگر امثال فردوسی و حافظ نبودند، شاید زبان ما نیز امروز مثل خیلی از کشورهای منطقه عربی شده بود، اما امروز کل فرهنگ ایرانی و شرقی ماست که از طرف فرهنگ غربی و هالیوودی تهدید می‌شود؛ یعنی مشکل این نیست که احتمال دارد ما هم چند سال دیگر انگلیسی حرف بزنیم؛ بلکه خطر اینجاست که انگلیسی هم فکر کنیم! سریال «روزی روزگاری» پیش از آنکه شاهکاری در سریال‌سازی ما باشد یا نباشد، یک سریال مهم است. اهمیت این سریال پیش از هر چیز به ایرانی بودن آن بازمی‌گردد.»^[۶]
• روزنامه جوان: سریال فاخر و ماندگار روزی روزگاری از جمله آثاری است که به نظر می‌رسد با گذشت بیش از سه دهه پخش از تلویزیون ایران و استقبال گسترده مردم با نوعی بی‌اعتنایی عجیب از سوی محافل شبه روشنفکری مواجه بوده و از سویی دیگر کم‌کاری‌های فرهنگی باعث شده آنچنان که باید قدر و ارج آن شناخته نشود. چطور می‌شود که سریالی به نام «روزی روزگاری» ساخته می‌شود و بعد از گذشت این همه سال از ساخت آن در محافل ادبی و علوم انسانی در موردش صحبتی نمی‌شود.^[۷]
• مینو رضایی نویسنده و منتقد: دیالوگ در این سریال بسیار مهم و حتی پیش‌برنده‌ی داستان است اما اینجا فقط به چند مورد اشاره می‌کنیم تا بدانیم پشت هر دیالوگ چه تاریخ و اطلاعات و اندیشه‌ای نهفته است. مثلاً در قسمت آخر وقتی معصومه به شعبان می‌گوید پدربزرگش سال قحطی زمین را با چهارده بزغاله معاوضه کرده، شعبان می‌گوید آخر در سال قحطی چه کسی چهارده بزغاله را با زمین عوض می‌کند؟! یا وقتی مرادبیگ در وضعیتی ناجور می‌گوید نمی‌گذارد غلام‌بیگ از دستش دربرود، نسیم‌بیگ می‌پرسد غلام تحفه است؟! یا وقتی خاله‌لیلا بر بالین مرادبیگ است برای گزارش وضعیتش به او می‌گوید زخمت کاری نیست ولی حکم خدا را من خبر ندارم! و می‌گوید من با خدا قرار بستم به عزراییل هم جان مفت ندهم، پس تو هم خیال نکن مفتی‌مفتی درمانت می‌کنم. یا جایی خاله به مراد می‌گوید هر وقت کار داشتی دور بایست و من را صدا بزن بگو مادر مادر تا بیایم. و مراد جواب می‌دهد می‌گویم خاله، و خاله می‌گوید باشد، بگو خاله اما خاله‌ی تعارفی نه!
• خبرگزاری آنا: فیلمنامه قوی و شخصیت پردازی‌های درست، حضور در طبیعت بکر و وحشی نیمه بیابانی، شخصیت‌های خاکستری و پرهیز از طراحی شخیت‌هایی که به‌کلی مثبت یا منفی باشند و بازی‌های درست بازیگران کاربلد آن همگی دست به دست هم دادند تا «روزی روزگاری» را به عنوان یکی از آثار خاطره‌انگیز تلویزیون جاودانه سازند. در کنار این، باید به فیلمبرداری فرهاد صبا و موسیقی استادانه فرهاد فخرالدینی نیز اشاره کرد. قاب‌هایی که اگرچه به معنای مرسوم کارت پستالی و رنگارنگ نیستند اما هوشمندانه انتخاب شده و کاملاً در خدمت ماهیت اثر هستند. موسیقی «روزی روزگاری» به‌ویژه موسیقی عنوان‌بندی آن نیز از آثر ماندگاری است در خاطر بسیاری از بینندگان تلویزیون جاودانه شده است. زنده‌یاد خسرو شکیبایی در نقش مرادبیگ یکی دیگر از نقش‌آفرینی‌های باکیفیت خود را ارائه کرد. «مرادبیگ» مصداق واقعی دزد سر گردنه است که همراه با همکاران خود سال‌هاست امپراتوری کوچکی در دل کوه و بیابان شکل داده و مال‌التجاره کاروان‌های عبوری بخت‌برگشته را غارت می‌کند. او دستیاری باهوش، کم‌حرف و مرموز به نام نسیم‌بیگ (محمد فیلی) دارد. مراد بیگ به نسیم‌بیگ اعتماد کامل داشته و همه تصمیماتش را با مشورت او می‌گیرد. و همچنین بازی‌های درخشان محمود پاک‌نیت، ژاله علو، جمشید لایق، بهروز مسروری، حسین پناهی و سایر بازیگران این مجموعه نیز هر کدام با ارائه بازی‌های روان، به ماندگارشدن «روزی روزگاری» کمک کردند.
• خبرگزاری ایرنا: سریال‌های ایرانی بسیاری این روزها از شبکه‌ خانگی یا صدا و سیما پخش می‌شوند. سریال‌هایی که طی سال‌های اخیر می‌توان گفت هیچ‌کدام نتوانسته‌اند مخاطبان فراگیری داشته باشند یا داستان آن‌گونه که باید مخاطب را با خود همراه نکرده است یا اینکه بازیگرانی انتخاب شده‌اند که بیش از آن که به بازی آنها توجه شود، چهره و زیبایی آنها مد نظر بوده‌است. اما در تاریخ ساخت سریال‌های ایرانی، سریال‌هایی ساخته شده است که ماندگار شده‌اند و بعد از گذر سال‌ها از ساخت آنها، هنوز جذابیت‌های یک سریال را دارند. یکی از این سریال‌ها «روزی روزگاری» است.^[۸]

• «سکانس خاطره‌انگیز خسرو شکیبایی در مجموعه تلویزیونی «روزی روزگاری» / فیلم». خبر آنلاین. ۹ خرداد ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۲ اکتبر ۲۰۱۳.

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به روزی روزگاری (مجموعه تلویزیونی ایرانی) در ویکی‌گفتاورد موجود است.

• «روزی روزگاری». وبگاه سروش سیما. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۸.
• روزی روزگاری در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)