رکاب
رکاب انگشتر
قسمتی از انگشتر است که نه تنها نگین را در جای خود نگه میدارد، بلکه نقش مهمی در زیبایی انگشتر دارد. رکاب از قسمتهای اصلی انگشتر است که مستقیما با انگشت در تماس است. در واقع، پایهای است که تمامی طراحیها و جزئیات مربوط به انگشتر روی آن قرار میگیرد.
رکاب ها به صورت ماشینی با دستگاه و یا توسط افراد ماهر در طراحی های مختلف به صورت دست ساز ساخته می شوند. رکاب های دست ساز به دلیل گران تر بودن معمولا برای انگشترهای نگین دار با سنگ های گران قیمت تر ساخته می شوند. رکاب انگشتر میتواند از طلا، نقره یا سایر فلزات گرانبها ساخته شود.
انواع رکاب انگشتر
رکاب ها براساس شکل ظاهری آن ها دسته بندی میشوند.
- رکاب جواهری
از اساتید برجسته این نوع رکاب استاد مجید گنجی،از برجستهترین انگشترسازان زنجان است.
- رکاب فیلی
- رکاب خورشیدی
- رکاب چنگی
- رکاب حصیری
- رکاب اشکی
- رکاب جواهری
- رکاب شیاری
- رکاب شکوفه
- رکاب ناودانی
- رکاب هشت ترک
- رکاب شیخ احمد ملیله
- رکاب شیخ احمد زنجان
رکاب اسب
قابی است حلقوی یا بیضی که با قطعهای بند مانند و معمولاً از جنس چرم به زین متصل میگردد. این وسیله برای سوار شدن به اسب و قاطر و کنترل سوارکاری کاربرد دارد.
در ابتدا سوارکار برای سوارشدن به اسب از تنگ زین استفاده میکرد سپس زینهای تک رکابی اختراع شد که فقط برای کمک به سوار شدن کاربرد داشت و در نهایت از دو رکاب متصل به زین استفاده گردید که علاوه بر سوار شدن جهت کنترل و پایداری سوارکار بسیار مفید بود.
تاریخ
بنا بر برخی اقوال، رکاب دوتایی برای اولین بار در دودمان جین در چین اختراع و استفاده شدهاست و قبل از آن در هند و مناطق دیگر از یک حلقه که در کنار تنگ زین جاگذاری شده بود برای سوارشدن استفاده می شد. مورخ مشهور خاورمیانه، برنارد لوئیس، با استناد به برخی کتیبههای عربی نتیجه میگیرد که ایرانیان باستان مخترع رکاب بودهاند. او بر این باور است که اختراع رکاب انقلابی اساسی در حمل و نقل، ارتباطات و جنگافزار ایجاد کرد. بعد از رکاب بود که رزمآوران با زره و سلاحهای سنگین میتوانستند بر مرکبها سوار شوند و اینگونه «سوارهنظام» در رستههای نظامی پدید آمد. لوئیس اضافه میکند که چابکیای که پس از اختراع رکاب ایجاد شد الهامبخش اختراع بعدی ایرانیان یعنی چاپارخانه و چاپارداری بود که نیای نخستین صنعت پست است.
رکاب دوتایی در قرون وسطی به اروپا راه یافت و از آن به بعد انواع مختلف در شکلها و جنسهای متفاوت ساخته شد.
منابع
- Lewis, Bernard. From Babel to dragomans: interpreting the Middle East. Oxford University Press, 2005. p.48.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Stirrup». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۳.