زبان آربریش
| زبان آربریش | |
|---|---|
| Arbërisht | |
 و مؤمنان و مسیحیان / دکترین مسیحی آلبانیایی، دشت آلبانیزی – رم 1592. توسط لوکا ماترانگا | |
| بیان | [ˌaɾbəˈɾiʃt] |
| زبان بومی در | Italy |
| منطقه | آبروزو، آپولیا، بازیلیکاتا، کالابریا، کامپانیا، مولیز، سیسیل |
| قومیت | Arbëreshë |
شمار گویشوران | 70,000-100,000 (بدون تاریخ)[۱] |
هندواروپایی
| |
| گویشها | آلبانیایی آپولیایی
آلبانیایی کالابریایی
کامپو مارینو آلبانیایی
آلبانیایی کوه مرکزی
آلبانیایی سیسیلی
|
| لاتین | |
| کدهای زبان | |
| ایزو ۳–۶۳۹ | aae |
| گلاتولوگ | arbe1236[۲] |
| زبانشناسی | 55-AAA-ah |
 پراکندگی گویشهای زبان آلبانیایی | |
 زبان آربریش توسط یونسکو به عنوان «قطعاً در معرض خطر» طبقهبندی شده است. «اطلس زبانهای جهان در معرض خطر» | |
آربریش یک گویش از زبان آلبانیایی است که توسط جوامع آلبانیتبار (که به آربریشها معروفند) در جنوب ایتالیا صحبت میشود. این زبان نمایانگر یک پدیده منحصربهفرد از حفظ زبان در یک بستر زبانی کاملاً متفاوت برای چندین قرن است.نام بومی این زبان ( Arbëresh)به معنای «زبان آلبانیاییها» است و جزو خانواده زبانی آلبانیایی جنوبی از خانواده زبانی هندواروپایی می باشد.از زبانهای خویشاوند این زبان می توان به زبان آلبانیایی مدرن (که در آلبانی و کوزوو صحبت میشود) و زبان آرمنیش (Arvanitika در یونان) اشاره کرد.[۳]
پراکندگی
محل اصلی پراکندگی این زبان مناطق متعددی در جنوب ایتالیا، به ویژه در کالابریا، سیسیل، پولیا و مولیزه است.[۴]
تعداد سخنوران
تخمینها متفاوت است اما حدودا بین ۵۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ نفربه این زبان صحبت می کنند که اکثر آنها دو زبانه بوده و به ایتالیایی نیز مسلط هستند.
وضعیت زبانی
این زبان جزو زبان های در معرض خطر Endangered طبقهبندی میشود، زیرا انتقال زبان به نسلهای جوان در حال کاهش است.
ریشهشناسی و تاریخچه
زبان آربریش مستقیماً از گویشهای آلبانیایی جنوبی توسکی (Tosk)مشتق شده است که توسط مهاجرانی که بین قرنهای ۱۵ تا ۱۸ میلادی از آلبانی و بالکان به دلیل تهاجم امپراتوری عثمانی به ایتالیا مهاجرت کردند، به این مناطق آورده شد.
حفظ ویژگیهای قدیمی: به دلیل انزوای جغرافیایی در جوامع خود در ایتالیا، این زبان بسیاری از ویژگیهای آوایی، واژگانی و دستوری آلبانیایی قدیمی را حفظ کرده است که ممکن است در آلبانیایی مدرن تغییر یافته باشند.
تأثیرات زبانی: زبان آربریش تحت تأثیر شدید زبانهای محلی ایتالیا، به ویژه ایتالیایی و گویشهای محلی جنوب ایتالیا، قرار گرفته و واژگان زیادی از این زبانها وام گرفته است.
تنوع گویشی
آربریش یک زبان واحد نیست، بلکه مجموعهای از گویشها است که عمدتاً بر اساس منطقه سکونت دستهبندی میشوند. این گویشها به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
گروه شمالی (مانند مقاصد اصلی در مولیزه و بخشهایی از پولیا): این گویشها تمایل بیشتری به حفظ ویژگیهای قدیمیتر دارند.
گروه جنوبی (مانند مقاصد در سیسیل و کالابریا): این گویشها ممکن است تحت تأثیر گویشهای محلی جنوب ایتالیا بیشتر تغییر کرده باشند.
وضعیت حفاظتی و رسمیت
رسمیت
آربریش در سطح ملی در ایتالیا رسمیت دولتی ندارد، اما تحت حمایت قانونی قانون شماره ۴۸۲/۱۹۹۹ (قانون حفاظت از زبانهای اقلیت تاریخی ایتالیا) قرار گرفته است.
تلاشهای احیا
سازمانهای محلی و خود جامعه آربریش تلاشهایی برای آموزش زبان در مدارس محلی و تولید محتوای رسانهای (مانند کتابها و مستندات) برای حفظ آن انجام میدهند.
منابع
- ↑ Refugees, United Nations High Commissioner for. "Refworld | World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - Italy : Albanians". Refworld (به انگلیسی). Retrieved 2023-11-05.
- ↑ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "آلبانیایی آربره". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
{{cite book}}: Invalid|display-editors=4(help) - ↑ «Friulian | Endangered Languages Project». www.endangeredlanguages.com. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۹-۳۰.
- ↑ «Friulian | Endangered Languages Project». www.endangeredlanguages.com. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۹-۳۰.