زردوزی

نمای نزدیک از گلدوزی زردوزی (زردوزی)
لباس طاووسی نایب‌السلطنه، لیدی کرزن، با دامنی از سوزن‌دوزی زردوزی هندی با طرح بال‌های سوسک سبز و نخ‌های طلایی و نقره‌ای، در مراسم تاجگذاری او بسیار مورد توجه قرار گرفت و در ۲۷ سپتامبر ۱۹۰۳ به صفحه اول روزنامه شیکاگو تریبون راه یافت.

زردوزی، یا زاردوزی یا زردوزی یک نوع گلدوزی ایرانی، شبه قاره هند و آسیای مرکزی است. زردوزی از دو کلمه فارسی گرفته شده است: زر یا زرین به معنی «طلا» و دوزی به معنی «دوخت».[۱] زردوزی نوعی گلدوزی فلزی سنگین و استادانه روی پارچه ابریشمی، ساتن یا مخمل است. گلدوزی زردوزی از طیف گسترده‌ای از تزئینات طلا و نقره مانند: سیم‌های فلزی صاف، پولک، سیم‌های مارپیچ، سیم‌های سنگین و سیم‌های پیچ خورده استفاده می‌کند. طرح‌ها اغلب با استفاده از نخ‌های طلا و نقره ایجاد می‌شوند و می‌توانند شامل مروارید، مهره و سنگ‌های قیمتی باشند.[۲] از آن به عنوان تزئین برای طیف وسیعی از کاربردها، از جمله لباس، منسوجات خانگی و دام‌های حیوانات استفاده می‌شود. از نظر تاریخی، از آن برای تزئین دیوارهای چادرهای سلطنتی، غلاف شمشیر، آویزهای دیواری و لوازم فیل‌ها و اسب‌های سلطنتی استفاده می‌شد.[۳]

در ابتدا، گلدوزی با سیم‌های نقره خالص و برگ‌های طلای واقعی انجام می‌شد. با این حال، امروزه، صنعتگران از ترکیبی از سیم مسی، با جلای طلایی یا نقره‌ای و نخ ابریشم استفاده می‌کنند.

ایران

زردوزی یک هنر دستی مهم در فرهنگ ایرانی است. این هنر در سراسر کشور با نام‌هایی مانند زردوزی (فارسی: زردوزی‎ شناخته می‌شود. کام دوزی (فارسی: کم‌دوزی‎) gol-douzi (فارسی: گل‌دوزی‎) و کمان دوزی (فارسی: کمان‌دوزی‎). امروزه در هرمزگان به ویژه در بندرلنگه، بندرعباس و میناب رواج بیشتری دارد.[۴]

زردوزی فارسی سه نوع است:

  • بعضی‌ها پارچه اصلی را کاملاً با بخیه (فارسی: بخیه‎ می‌دوزند) به منظور تولید طرح‌ها و رنگ‌های بدیع، مانند سوزن‌دوزی بلوچ‌ها (فارسی: سوزن‌دوزی‎) قلاب دوزی رشت (فارسی: قلاب‌دوزی‎) و پته دوزی کرمان (فارسی: پَته‌دوزی‎).
  • برخی با تراکم کمتری روی پارچه اصلی می‌دوزند. نخ‌ها را از پود پارچه عبور می‌دهند و به یکدیگر می‌دوزند تا یک شبکه طرح‌دار رنگارنگ تشکیل شود، مانند سکّه‌دوزی (فارسی: سکّه‌دوزی‎) یا قلاب دوزی (فارسی: قلاب‌دوزی‎) در اصفهان.
  • راه سوم، دوختن طرح‌های متنوع روی پارچه اصلی با نخ‌های طلایی و نقره‌ای است، مانند ده یک دوزی (فارسی: ده‌یک‌دوزی‎ یک دوزی) فارسی: نقده‌دوزی‎ تفت دوزی (فارسی: تافته‌دوزی‎ کوس دوزی (فارسی: خوس‌دوزی‎) زری دوزی (فارسی: زردوزی‎) یا گلابتون دوزی (فارسی: گلابتون‌دوزی‎).[۵]

شبه قاره هند

نقاشی از زرگران دهلی در حال کار در سال ۱۸۷۰، اثر جان لاک‌وود کیپلینگ

به عنوان یک گلدوزی، زردوزی برای اولین بار در قرن چهاردهم مورد استفاده قرار گرفت. این صنعت در قرن هفدهم و در دوران امپراتوری مغول رونق گرفت، اما بعدها به دلیل از دست دادن حمایت سلطنتی و صنعتی شدن، رو به زوال گذاشت. این صنعت پس از استقلال هند در سال ۱۹۴۷، دوباره رواج یافت.[۶]

اکثر کارگران زردوزی مسلمان هستند. زردوزی و چیکان از نظر تاریخی مورد توجه نخبگان مسلمان بودند؛ محصولاتی که به این سبک‌ها ساخته می‌شدند، نماد ثروت، قدرت و جایگاه اجتماعی بودند. این هنر و صنعت در سراسر هند، از شهرهای بزرگی مانند کلکته، دهلی و بمبئی گرفته تا مراکز کوچک‌تری مانند آگرا، بریلی و فرخ‌آباد، رواج دارد. وجه مشترک تولید زردوزی در این مکان‌های متنوع، ارتباط آن با فرهنگ درباری «اسلامی»، به ویژه فرهنگ مغولی، و زیبایی‌شناسی اسلامیِ مورد قبول است. امروزه، زردوزی در شهرهای لکهنو، حیدرآباد، چنای و بوپال نیز محبوب است.[۷] در سال ۲۰۱۳، اداره ثبت نشانه‌های جغرافیایی (GIR) ثبت نشانه‌های جغرافیایی (GI) را به زردوزی‌های لکهنو اعطا کرد. با داشتن نشان نشان ملی، صنعتگران، توزیع‌کنندگان و خرده‌فروشان زردوزی در لکهنو و شش منطقه اطراف آن شامل بارابانکی، اونائو، سیتاپور، رائه بارلی، هاردوی و آمتی می‌توانند به عنوان کاربران مجاز برند «زردوزی لکهنو» شناخته شوند و از یک نشان اصالت منحصر به فرد برخوردار گردند.[۸]

زردوزی یک انتخاب گلدوزی محبوب در سراسر پاکستان به ویژه برای لباس عروسی یا رسمی است، و صنعتگران و خانه‌های مد لباس با استفاده از زردوزی لباس تولید می‌کنند.

آسیای مرکزی

زردوزی همچنین از دوران باستان در تاجیکستان و ازبکستان وجود داشته است.[۹]

منابع

  1. ↑ Pathak, Nilima (18 July 2018). "Zardozi workers struggle to make ends meet". Gulf News (به انگلیسی). Retrieved 7 April 2019.
  2. ↑ "Indian Zari Embroidery". TRC Needles (به انگلیسی). Textile Research Center. Retrieved 7 April 2019.
  3. ↑ Bhattacharyya, Ranadeep (1 August 2017). "Silver and Gold- Story of Zardozi". Heritage India Magazine. Archived from the original on 8 April 2019. Retrieved 7 April 2019.
  4. ↑ "گلابتون دوزی". 5 February 2008. Retrieved 21 May 2011.
  5. ↑ "گلابتون دوزی". 5 February 2008. Retrieved 21 May 2011.
  6. ↑ Bhattacharyya, Ranadeep (1 August 2017). "Silver and Gold- Story of Zardozi". Heritage India Magazine. Archived from the original on 8 April 2019. Retrieved 7 April 2019.
  7. ↑ "Zardozi". Cultural India. Archived from the original on 8 April 2009. Retrieved 25 May 2008.
  8. ↑ Rawat, Virendra Singh (24 April 2013). "Lucknow zardozi gets GI registration". The Business Standard. New Delhi/Lucknow. Retrieved 10 July 2013.
  9. ↑ "À l'Institut du monde arabe, à Paris, l'Ouzbékistan et ses chemins brodés d'or". 2022.

پیوند به بیرون

  • پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Zardozi در ویکی‌انبار 
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.