زنان در کرواسی
زنان در کرواسی نزدیک به نیمی از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند و از نظر قانونی از حقوقی برابر با مردان برخوردارند. برابری جنسیتی در قانون اساسی کرواسی به رسمیت شناخته شده و از سال ۲۰۰۳ نهادهایی مانند بازرس برابری جنسیتی و دفتر برابری جنسیتی برای نظارت بر اجرای قوانین و رسیدگی به تبعیض‌های جنسیتی فعالیت می‌کنند. با این حال، مانند بسیاری از کشورهای اروپای مرکزی و شرقی، تفاوت‌هایی در مشارکت اقتصادی، حضور سیاسی و تقسیم نقش‌های خانوادگی میان زنان و مردان باقی مانده است.
در گزارش توسعهٔ انسانی ۲۰۲۱–۲۰۲۲، کرواسی با شاخص نابرابری جنسیتی ۰٫۰۹۳ در رتبهٔ ۲۶ از میان ۱۹۱ کشور قرار داشت. نرخ اشتغال زنان در سال ۲۰۱۹ حدود ۵۷٫۱ درصد و سهم زنان از کرسی‌های پارلمان در سال ۲۰۱۳ نزدیک به ۲۳٫۸ درصد گزارش شده بود.[۱]
جمعیت و سلامت
بر پایهٔ سرشماری سال ۲۰۱۱، از مجموع ۴٬۲۸۴٬۸۸۹ نفر جمعیت کرواسی، ۲٬۲۱۸٬۵۵۴ نفر زن بودند. نسبت مردان به زنان در هنگام تولد و در میان کودکان کمی بیشتر بود، اما در گروه‌های سنی بالاتر، به‌ویژه پس از ۶۴سالگی، شمار زنان به‌طور محسوسی از مردان بیشتر می‌شد. نسبت کلی جمعیت حدود ۰٫۹۳ مرد به‌ازای هر زن بود.
امید به زندگی زنان در سال ۲۰۱۲ حدود ۸۰٫۱ سال گزارش شد. در سال ۲۰۰۹، ۴۴٬۵۷۷ تولد زنده در کشور ثبت شد که ۲۱٬۷۰۰ نوزاد دختر بودند. تقریباً همهٔ زایمان‌ها در مراکز درمانی انجام شدند و میانگین سن مادران هنگام تولد نخستین فرزندشان ۲۷ سال و پنج ماه بود.
در سال ۲۰۱۳، بیماری‌های دستگاه گردش خون با سهم ۵۴٫۳ درصد، مهم‌ترین علت مرگ زنان در کرواسی بودند. پس از آن، سرطان‌ها با ۲۳٫۶ درصد قرار داشتند. آسیب‌ها، مسمومیت‌ها، بیماری‌های دستگاه تنفسی و گوارشی و بیماری‌های غدد درون‌ریز و سوخت‌وساز از دیگر علل مهم مرگ‌ومیر زنان بودند.
اشتغال و مشارکت اجتماعی
در سال ۲۰۱۴ حدود ۱٫۳۴۲ میلیون نفر در کرواسی شاغل بودند که زنان ۴۶ درصد آنان را تشکیل می‌دادند. زنان در آموزش، خدمات عمومی، مراقبت‌های بهداشتی، فرهنگ و گردشگری حضور گسترده‌ای دارند، اما در برخی بخش‌های اقتصادی و سمت‌های مدیریتی سهم کمتری نسبت به مردان دارند.
نظام قانونی کرواسی تبعیض جنسیتی در استخدام و اشتغال را ممنوع می‌کند. با این حال، تفاوت دستمزد، حضور کمتر زنان در مقام‌های ارشد و تمرکز بیشتر آنان در مشاغل خدماتی و مراقبتی از موضوعات مورد توجه سازمان‌های مدافع حقوق زنان است.
جایگاه قانونی و سیاسی
برابری جنسیتی در مادهٔ ۳ قانون اساسی کرواسی به‌عنوان یکی از ارزش‌های بنیادین نظام حقوقی این کشور شناخته شده است. قانون برابری جنسیتی در سال ۲۰۰۳ تصویب شد و بر پایهٔ آن، مقام بازرس برابری جنسیتی و دفتر دولتی برابری جنسیتی ایجاد شدند.[۲]
زنان کروات پس از تشکیل جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی در سال ۱۹۴۵ حق رأی عمومی به دست آوردند. از آن زمان حضور آنان در سیاست به‌تدریج افزایش یافته است. ساوکا دابچویچ-کوچار از برجسته‌ترین سیاستمداران زن دورهٔ یوگسلاوی بود و به‌عنوان نخستین زن در مقام نخست‌وزیری کرواسی شناخته می‌شود.
زنان برجسته
در تاریخ کرواسی زنان بسیاری در سیاست، ادبیات، هنر و موسیقی نقش داشته‌اند. یلنا نلیپچیچ ملکهٔ بوسنی بود و بئاتریکا فرانکوپان از زنان اشرافی خاندان فرانکوپان به‌شمار می‌رفت. آنا کاتارینا زرینسکا نویسنده، حامی هنر و چهره‌ای میهن‌گرا بود و دخترش ایلونا زرینی در تاریخ منطقه به‌عنوان قهرمان ملی شناخته می‌شود.
در ادبیات، ایوانا برلیچ-ماژورانیچ از مهم‌ترین نویسندگان ادبیات کودکان کرواسی است. اسلاوا راشکای از برجسته‌ترین نقاشان آبرنگ این کشور در اواخر سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم بود. دورا پیاچویچ نیز از آهنگ‌سازان پیشگام کرواسی به‌شمار می‌رود. پائولا فون پررادوویچ، شاعر کروات‌تبار، متن سرود ملی اتریش را سرود.
منابع
- ↑ "Human Development Report 2021/2022" (PDF) (in English). برنامه توسعه ملل متحد.
- ↑ پارلمان کرواسی (2003-07-14). "Zakon o ravnopravnosti spolova". Narodne novine (in Croatian). No. 116/2003.
- زنان در کرواسی
- زنان بر پایه کشور