زندان قزلحصار
زندان قزلحصار بزرگ‌ترین زندان ایران و از بزرگ‌ترین زندان‌های خاورمیانه است که در سال ۱۳۴۳ خورشیدی در زمان حکومت پهلوی در محله کیان‌مهر واقع در مهرشهر کرج احداث گردید. این ندامتگاه دارای ۹ اندرزگاه، ۷ واحد ملاقات، ۱۴ واحد ستادی، شورای حل اختلاف، واحد طرح تکریم و حقوق شهروندی است. قزلحصار در واقع متشکل از دو ندامتگاه است که بخش جنوبی آن ندامتگاه قزلحصار و بخش شمالی آن ندامتگاه مرکزی کرج از ندامتگاه‌های استان البرز است. در برخی گزارش‌ها این زندان را بزرگ‌ترین زندان خاورمیانه نامیده‌اند.
این زندان در ابتدا برای نگهداری از ۵۰۰۰ زندانی برنامه‌ریزی شده‌است اما تا سال ۱۳۹۰ بیش از ۲۰۰۰۰ نفر در این زندان زندانی بودند و حدود ۱۳۰۰۰ نفر از آن‌ها، جرائمی مرتبط به مواد مخدر داشته‌اند.[۱]
قزلحصار از نظر جغرافیایی در استان البرز و با توجه به سیاست‌های سازمان زندان‌ها از زندان‌های استان تهران است و در این مرکز متهمان و محکومان مراجع قضایی شهرستان‌ها و استان تهران نگهداری می‌گردند.[۲]
هر ساله در قزلحصار به تعدادی از زندانیان مرخصی داده می‌شود[۳] و تعدادی دیگر توسط سید علی خامنه‌ای مورد عفو عمومی قرار می‌گرفتند. ضمناً بسیاری نیز اعدام و شکنجه می‌شوند.[۴]
در ۱۸ بهمن ۱۴۰۰ بخشی از سامانه‌های زندان قزلحصار کرج توسط گروه عدالت علی هک شد و اتهامات ۱۸۴۶ زندانی فاش شد.[۵]
بخش‌ها
- قرنطینه ویژه: تحت نظر حفاظت اطلاعات زندان قزلحصار
- اندرزگاه ۱: محکومان حبس قطعی جرم سنگین، حبس ابد و محکومیت بالای ۵ سال
- اندرزگاه ۲: قرار بازداشتی‌ها و محکومان به اعدام، زندانیان قرار سنگین موادمخدر
- اندرزگاه ۳: جرایم غیر مواد مخدر کرج و حومه و شهریار، محکومان شرایط خاص (مانند شرارت)
- اندرزگاه ۴: محکومان رای باز، رای نیمه باز و رای کاری (زندانیان مشغول به کار در کارخانه‌های منطقه قزلحصار)
- اندرزگاه ۷: مجرمان دارای وثیقه و سند که خارج از محوطه کار خدماتی انجام داده و مانند کارمندان با شرایط خاص آزاد هستند
- اندرزگاه ۸: زندانیان مواد مخدر با جرم سبک و قرار سبک، (محکومان زیر ۵ سال حبس)
- اندرزگاه ۹: محکومان با حبس یک سال تا ۱۸ ماه
وضعیت بهداشتی
زندانیان سابق این زندان می‌گویند. عدم رسیدگی‌های پزشکی و رعایت مسائل بهداشتی، در این زندان، رایج است.[۶]
سید حسن قاضی‌زاده هاشمی (وزیر سابق بهداشت) در حاشیه بازدید از ندامتگاه قزل حصار در جمع خبرنگاران افزود: در مورد طرح تحول نظام سلامت برای همه افراد جامعه فکر شده، اما بسته ویژه‌ای برای زندانیان نداریم تا بخواهیم خدمات جداگانه‌ای به آن‌ها ارائه دهیم. پزشکان در اینجا با وجود سختی کار با میزان دریافتی پایین حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان کار می‌کنند و متأسفانه اینجا تحت پوشش بیمه قرار ندارد. سازمان زندان‌ها از نظر رسیدگی، نهایت تلاش خود را انجام می‌دهد اما امکانات بسیار کم است و این زندان گنجایش این همه زندانی را ندارد. برای نیازهای بهداشتی، استراحت و حتی استحمام مددجویان و افرادی که در اینجا هستند باید فکری شود.[۷][۸][۹][۱۰]
هک
در ۱۸ بهمن ۱۴۰۰ گروه عدالت علی، بخشی از سامانه‌های زندان قزلحصار را هک و اتهامات آشنای ۱۸۴۶ زندانی مانند «اخلال در نظم»، «فعالیت تبلیغی علیه نظام»، «توهین» به دو رهبر جمهوری اسلامی در فضای مجازی و «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت کشور» را افشا کرد.[۵]
شورش
شامگاه سه‌شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۸۹ مأموران زندان متوجه اغتشاش قاچاقچیان محکوم به حبس ابد و افراد اعدامی به سرکردگی فرزادشاهی (قاتل مشهور هرسین) در یکی از بندهای قزلحصار شدند. نگهبان‌ها با حضور در این بند زندان مشاهده کردند زندانیان از سلول خود بیرون آمده‌اند و شیشه و دیوارها را تخریب‌می‌کنند.
وقتی یکی از نگهبانان زنگ خطر را به صدا درآورد، آشوبگران به سوی او و همکارش حمله کردند و آن دو را به گروگان گرفتند. در همین موقع مأموران متوجه شدند تعدادی از افراد زندانی با نزدیک شدن به دیواری که منتهی به محوطه بیرونی زندان است، قصد فرار دارند و تعدادی نیز در حال تخریب شیشه سالن‌ها و آتش زدن محل هستند. مأموران برای جلوگیری از فرار زندانیان با آن‌ها درگیر شدند. به گفتهٔ منابع نزدیک به حکومت جمهوری اسلامی در جریان این درگیری ۱۰ نفر در اثر جراحت و صدمات ناشی از آتش و دود کشته و ۱۵ نفر دیگر زخمی شدند.[۱۱][۱۲][۱۳] گفته می‌شود که این اعتراضات در مخالفت با اعدام چندین نفر از زندانیان دیگر آغاز شد و به گفتهٔ منابع مستقل، در این درگیری، ۱۵۰ زندانی به‌شدت زخمی و ده‌ها نفر از زندانیان کشته شدند. برخی خبرگزاری‌های داخل ایران، مجموع آسیب دیدگان و کشته شدگان را ۴۷ نفر عنوان کرده‌اند که با آمار منابع مستقل، تفاوت بسیار زیادی دارد.[۱۴]
اعدام‌های دسته‌جمعی
در سال ۱۳۹۴ اعدام‌های دسته‌جمعی گسترده‌ای در این زندان اجرا شد. در فاصلهٔ ۶ اردیبهشت تا ۱۰ خرداد ۱۳۹۴ دست‌کم ۷۷ زندانی مرتبط با مواد مخدر به‌صورت گروهی در این زندان اعدام شدند. پس از حضور گروهی از زندانیان در حیاط زندان و درخواست عفو و چشم‌پوشی از جانب علی خامنه‌ای، سرعت و شدت این اعدام‌ها به‌شدت افزایش پیدا کرد.[۱۵]
اعتصاب غذای زندانیان
در تیر ۱۴۰۵، شماری از زندانیان واحد دو زندان قزلحصار کرج در اعتراض به اجرای احکام اعدام دست به اعتصاب غذا و تحصن زدند.[۱۶][۱۷] این اعتراض پس از انتقال شش زندانی محکوم به اعدام با اتهامات مرتبط با جرائم مواد مخدر به سلول‌های انفرادی آغاز شد. زندانیان معترض با خودداری از دریافت جیره غذایی و برگزاری تحصن در سالن بند، خواستار توقف اجرای احکام اعدام شدند.[۱۶][۱۷]
تصاویر منتشرشده از این اعتراض‌ها نشان می‌داد که برخی زندانیان با در دست داشتن پلاکاردهایی با شعار «نه به اعدام» خواهان توقف اجرای احکام بودند.[۱۶][۱۷] گزارش‌هایی نیز درباره نصب تجهیزات اختلال در سیگنال تلفن همراه در این زندان پس از انتشار تصاویر اعتراض‌ها منتشر شد. مقام‌های قضایی و سازمان زندان‌های جمهوری اسلامی درباره این اعتصاب و وضعیت زندانیان منتقل‌شده به سلول‌های انفرادی اظهارنظری نکردند.[۱۶][۱۷]
زندان قزلحصار کرج یکی از مراکز اصلی اجرای احکام اعدام در ایران به شمار می‌رود. در سال‌های اخیر، سازمان‌های حقوق بشری نسبت به افزایش شمار اعدام‌ها در ایران ابراز نگرانی کرده‌اند.[۱۸][۱۹] همچنین کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» و شماری از نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعدام و بازنگری در سیاست‌های کیفری مرتبط با اعدام شده‌اند. این نسخه برای ویکی‌پدیا مناسب‌تر است چون جزئیات تکراری خبرها، روایت‌های شخصی و ادعاهای اثبات‌نشده را حذف می‌کند و موضوع را در قالب یک رویداد تاریخی-حقوق‌بشری بیان می‌کند.[۱۸][۱۹]
حمایت خانواده‌های زندانیان محکومان به اعدام
هم‌زمان با ادامه اعتصاب، شماری از خانواده‌های زندانیان محکوم به اعدام در مقابل زندان قزلحصار تجمع کردند. تجمع‌کنندگان با اعتراض به اجرای احکام اعدام، به‌ویژه در پرونده‌های مرتبط با مواد مخدر، خواستار توقف اجرای احکام و رسیدگی به وضعیت زندانیان شدند.[۲۰] نیروهای امنیتی با حضور در محل، تجمع را متفرق کردند و در جریان این اقدام، با برخی از تجمع‌کنندگان برخورد فیزیکی شد. همچنین از تلاش مأموران برای جلوگیری از تصویربرداری از این تجمع خبر داده شد. مقام‌های قضایی و سازمان زندان‌های جمهوری اسلامی درباره اعتصاب غذای زندانیان، تجمع خانواده‌ها و گزارش‌های مربوط به برخورد نیروهای امنیتی اظهارنظر رسمی نکردند.[۲۰]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Hrana - News Agency - Human Rights Activists News Agency". Hrana - News Agency (in American English). Retrieved 2019-06-21.
- ↑ اداره کل زندان‌ها. «زندان قزلحصار». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ آوریل ۲۰۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ ایسنا. «اعطای مرخصی به ۶۰۰ زندانی در زندان قزلحصار».
- ↑ ایرنا. «یکهزارو37 زندانی در ندامتگاه قزلحصار مورد عفو رهبری قرارگرفتند».
- 1 2 «هک» زندان قزلحصار توسط گروه «عدالت علی»؛ اتهامات ۱۸۴۶ زندانی فاش شد
- ↑ «ishr.org, Political prisoners moved to "horror jail"». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ پایگاه اطلاع‌رسانی دولت. «بازدید وزیر بهداشت از زندان قزل حصار». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ مه ۲۰۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ ایسنا. «بازدید وزیر بهداشت از زندان قزل حصار».
- ↑ همشهری آنلاین. «وضعیت بهداشتی زندان قزلحصار مناسب نیست».
- ↑ تبیان. «انتقاد وزیربهداشت از وضعیت زندان قزلحصار».
- ↑ جام جم آنلاین. «فرار بزرگ از زندان قزلحصار ناکام ماند». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ جام جم. «فرار زندانیان قزلحصار ناکام ماند». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ خبرگزاری فارس. «شناسایی عوامل اصلی اغتشاش در زندان قزلحصار».
- ↑ "Hrana - News Agency - Human Rights Activists News Agency". Hrana - News Agency (in American English). Retrieved 2019-06-21.
- ↑ "Iran Human Rights | TV Episode: Voices and Video from Death Row: Ghezelhesar Mass-Executions |". iranhr.net. Retrieved 2019-06-21.
- 1 2 3 4 «اعتراض زندانیان قزلحصار به اجرای احکام اعدام». BBC News فارسی. ۲۰۲۶-۰۷-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 «گسترش جنبش «نه به اعدام» از داخل زندان‌های ایران تا بطن جامعه؛ حال اعتصاب‌کنندگان قزلحصار وخیم است». صدای آمریکا. ۲۰۲۶-۰۷-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «اعتراض زندانیان قزلحصار به اجرای احکام اعدام». BBC News فارسی. ۲۰۲۶-۰۷-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «گسترش جنبش «نه به اعدام» از داخل زندان‌های ایران تا بطن جامعه؛ حال اعتصاب‌کنندگان قزلحصار وخیم است». صدای آمریکا. ۲۰۲۶-۰۷-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «تجمع خانواده‌های زندانیان محکوم به اعدام مقابل قزلحصار؛ گزارش‌ها از برخورد خشونت‌آمیز نیروهای حکومتی». صدای آمریکا. ۲۰۲۶-۰۷-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- کتابچه مستند لانه فساد - مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران دربارهٔ وضعیت داخلی و باندهای مافیایی در زندان اوین و زندان قزلحصار (استفاده با ذکر منبع بلامانع است)
- زندان‌های ایران
- کرج
- مهرشهر